Bản án 575/2026/HS-PTBản án 575/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Nguyễn Châu L thừa nhận có thực hiện hành vi phạm tội như bản án sơ thẩm đã nêu. Lời khai nhận của bị cáo tại phiên tòa cũng như lời khai tại cơ quan điều tra là phù hợp với nhau và phù hợp với lời khai của người làm chứng, kết luận định giá và các tài liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, qua đó Hội đồng xét xử có đủ cơ sở kết luận: [1.1] Nguyễn Châu L là Giám đốc, là người đại diện và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động kinh doanh của Công ty trách nhiệm hữu hạn T2 6 (gọi tắt là Công ty T2), ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, chế biến, bảo quản, xuất nhập khẩu thủy sản và các sản phẩm từ thủy sản. Công ty hoạt động theo hình thức nhập khẩu nguyên liệu thủy sản từ đối tác nước ngoài qua khai báo hải quan rồi chế biến thành phẩm để tái xuất khẩu cho các đối tác nước ngoài, các lô hàng nhập khẩu của Công ty được miễn thuế theo quy định pháp luật. Nguyễn Châu L có nhiệm vụ thực hiện mọi thủ tục khai báo hải quan khi nhập khẩu nguyên liệu và tái xuất khẩu các thành phẩm của Công ty. Năm 2020, Công ty nhập khẩu nguyên liệu mực ống và mực nang với tổng khối lượng 293.644kg từ nhiều quốc gia như Ấn Độ, P... thông qua 13 tờ khai hải quan theo loại hình nhập và tái xuất cho đối tác nước ngoài. Đến năm 2021 và năm 2022, do tác động của dịch bệnh Covid-19 nên hoạt động xuất khẩu của Công ty bị đình trệ, gián đoạn, không xuất khẩu được. Theo số liệu quyết toán năm 2023, Công ty còn tồn kho 158.711,38kg mực nang và mực ống đông lạnh. Vào tháng 01/2024, do kinh doanh thua lỗ, nợ nần, Nguyễn Châu L đã tự ý chuyển mục đích sử dụng, bán số lượng 80.520kg mực thành phẩm các loại (từ nguyên liệu mực nhập khẩu năm 2020 nêu trên), trị giá 1.837.399.698 đồng đưa vào tiêu thụ nội địa mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan có thẩm quyền. [1.2] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo cho rằng hành vi của bị cáo không cấu thành tội Buôn lậu. Hội đồng xét xử xét thấy, sau khi nhập khẩu, số mực trên vẫn đang chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định tại khoản 1 Điều 51 Luật Hải quan. Nếu muốn thay đổi mục đích nhập khẩu để bán ra tiêu thụ tại thị trường nội địa thì phải tiến hành thủ tục khai báo hải quan để hợp pháp hóa mục đích sử dụng.

Tuy nhiên, sau khi nhập khẩu, bị cáo lại lén bán tiêu thụ trong thị trường nội địa toàn bộ số lượng hàng hóa, không kê khai với cơ quan hải quan có thẩm quyền cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng, vi phạm trình tự, thủ tục hải quan, xâm phạm đến chế độ quản lý xuất nhập khẩu.

Do đó, hành vi của bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội buôn lậu theo quy định của pháp luật. [1.3] Đối với ý kiến của người bào chữa cho bị cáo cho rằng đối tượng chịu trách nhiệm hình sự là pháp nhân thương mại Công ty T2, không phải cá nhân bị cáo. Hội đồng xét xử xét thấy, trong vụ án này, bị cáo L là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội, mục đích phạm tội để cấn trừ khoản nợ của cá nhân bị cáo, mang tính cá nhân, không phải chủ trương của pháp nhân, không nhân danh và không vì lợi ích của Công ty T2.

Do đó, chủ thể chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp này là cá nhân bị cáo L chứ không phải Công ty T2. 7 [1.4] Với các hành vi nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử bị cáo Nguyễn Châu L phạm tội “Buôn lậu” quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) là có căn cứ, đúng người, đúng tội.

[2] Hành vi của bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của các cơ quan chức năng, vi phạm các quy định của pháp luật về buôn bán hàng hóa qua biên giới, ảnh hưởng xấu đến hoạt động quản lý ngoại thương của nhà nước; vì vậy phải xử lý nghiêm mới có tác dụng răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung.

Tuy nhiên, khi quyết định hình phạt cũng cần xem xét đến các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nguyên nhân, hoàn cảnh phạm tội cũng như nhân thân, thái độ thành khẩn của bị cáo để có mức hình phạt phù hợp.

[3] Xét kháng cáo xin xem xét lại tội danh của bị cáo. [3.1] Như phân tích tại mục [1.2] và [1.3], có đủ căn cứ xác định hành vi mua bán hàng hóa qua biên giới của bị cáo. Tòa án cấp sơ thẩm xét xử bị cáo phạm tội “Buôn lậu” là đúng quy định của pháp luật. Kháng cáo xin xem xét lại tội danh của bị cáo là không có căn cứ chấp nhận. [3.2] Khi lượng hình, Tòa án cấp sơ thẩm xác định bị cáo có 01 tình tiết tăng nặng quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 Bộ luật hình sự và xem xét các tình tiết giảm nhẹ như bị cáo đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; tự nguyện nộp toàn bộ số tiền khắc phục hậu quả; tự thú về hành vi phạm tội; có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự; có hoàn cảnh khó khăn; mẹ bị cáo có thành tích xuất sắc trong công tác, được quy định tại các điểm b, r, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 và áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi bổ sung năm 2017, từ đó xử phạt bị cáo 07 năm tù, mức án khởi điểm của khung hình phạt quy định tại khoản 3 Điều 188 Bộ luật hình sự là có lợi cho bị cáo. Bởi lẽ, khách thể của tội buôn lậu là trật tự quản lý kinh tế về ngoại thương của nhà nước, không có bị hại, việc bị cáo nộp lại số tiền 1.837.399.698 đồng là tiền thu lợi bất chính, không phải tiền khắc phục hậu quả, nên Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng cho bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự là chưa chính xác.

Do đó, Hội đồng xét xử không có căn cứ giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Tòa án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm về vấn đề này.

[4] Ngoài ra, kết quả điều tra đã xác định, số tiền bị cáo thu lợi bất chính từ việc bán 80.520kg mực thành phẩm các loại là 1.748.900.000 đồng, trong đó, ông D tìm được người đến mua số lượng 70.270kg mực được tổng số tiền 1.529.900.000 đồng; Bà K cũng tìm được người đến mua lượng 10.250kg mực được tổng số tiền 219.000.000 đồng. Trị giá lô hàng phạm pháp 1.837.399.698 đồng theo kết luận định giá tài sản chỉ là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự 8 đối với bị cáo, không phải căn cứ để xác định số tiền bị cáo phải nộp lại. Hơn nữa, như phân tích tại mục [3.2], số tiền bị cáo nộp nêu trên cũng không được xem là tiền khắc phục hậu quả, nên Tòa án cấp sơ thẩm tịch thu sung công quỹ nhà nước số tiền 1.837.399.698 đồng do bị cáo Nguyễn Châu L đã nộp là chưa đúng. Cần buộc bị cáo nộp lại số tiền thu lợi bất chính 1.748.900.000 đồng để sung công quỹ nhà nước.

[5] Từ các phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Nguyễn Châu L; sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng phân tích trên.

[6] Các quyết định khác của bản án hình sự sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị phát sinh hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[7] Án phí hình sự phúc thẩm: bị cáo Nguyễn Châu L không phải chịu, theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án.