Bản án 820/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét thẩm tra, kết quả hỏi, tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về hình thức: Đơn kháng cáo của ông Lê Quang H nằm trong hạn luật định, hợp lệ nên được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: [2.1] Phần đất tranh chấp theo kết quả đo đạc thực tế có diện tích 24.543,5m2, nguồn gốc do ông Điểu L và bà Thị R khai hoang năm 2004. Diện tích khai hoang có tứ cận: Một mặt giáp đất ông M, bà O; một mặt giáp đất ông Hoàng Văn M; một mặt giáp đất ông Điểu D; một mặt giáp đường đất. Ngày 21/12/2006 ông Điểu L được UBND huyện Đắk R’lấp cấp GCNQSDĐ số AH 561525 tại thửa đất số 34, tờ bản đồ số 88, diện tích 17.316m2, mục đích: Đất trồng cây lâu năm. Sau đó, ông Điểu L và bà Thị R tiếp tục kê khai; ngày 05/8/2013, được Ủy ban nhân dân huyện T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BO 955688, thửa đất số 52, tờ bản đồ số 63, diện tích 21.395,9m². Qua kiểm tra thực địa và kết quả lồng ghép xác định thửa đất theo 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Điểu L, bà Thị R nêu trên và đồng thời cũng là phần đất tranh chấp giữa nguyên đơn ông Lê Quang H với bị đơn ông Lê Văn M, bà Phan Thị Ngọc O là cùng 01 vị trí. Quá trình giải quyết vụ án, UBND huyện T xác định có sự sai sót do hai thời điểm cấp GCNQSDĐ khác nhau và hai hệ thống bản đồ khác nhau (GCNQSDĐ số BO 955688 cấp vào năm 2013 tại thửa đất số 52, tờ bản đồ số 63, diện tích 21.395,9m2 cấp trùng lên GCNQSDĐ số AH 561525 tại thửa đất số 34, tờ bản đồ số 88, diện tích 17.316m2 vào năm 2006). Do không lồng ghép bản đồ địa chính khi thực hiện thủ tục đăng ký biến động, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện T không phát hiện 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho cùng một thửa đất, dẫn đến vẫn thực hiện thủ tục chuyển nhượng cho hai người khác nhau, làm phát sinh tranh chấp. [2.2] Xét hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Điểu L, bà Thị R và ông Lê Văn M, bà Phan Thị O: 17 Ông Mão, bà O, ông Điểu L, bà Thị R đều thống nhất xác định vợ chồng ông M đã nhận chuyển nhượng phần đất tranh chấp từ năm 2010, đã thanh toán tiền, nhận đất và trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định. Đến ngày 29/9/2015, ông Điểu L, bà Thị R cùng các con là Điểu H, Điểu T và Điểu N lập Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AH 561525 cho ông M và bà O; hợp đồng được Ủy ban nhân dân xã Đắk Ngo chứng thực và ngày 03/12/2015. Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện T xác nhận việc đăng ký biến động sang tên cho ông M, bà O. Quá trình vợ chồng ông M, bà O sử dụng đất từ năm 2010 đến nay không phát sinh tranh chấp. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là con của ông Điểu L và bà Thị R cũng có lời khai xác nhận thống nhất ký tên các thành viên hộ gia đình chuyển nhượng đất cho ông M, bà O và quá trình ông M, bà O sử dụng đất. Như vậy, việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa hộ ông Điểu L và ông Lê Văn M được xác lập và thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật; quyền sử dụng đất đã được đăng ký biến động sang tên ông M, bà O; đồng thời các bên đã hoàn thành việc thanh toán, giao nhận và quản lý, sử dụng đất trên thực tế. [2.3] Xét hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Điểu H, bà Thị Đ và ông Lê Quang H, bà Cù Thị Ngọc C: Mặc dù đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất AH 561525 và chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông M, bà O nhưng sau đó ông Điểu L và bà Thị R lại tiếp tục kê khai, đăng ký chính phần đất này để được cấp thêm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 21.395,9m². Trên cơ sở hồ sơ kê khai này, ngày 05/8/2013, Ủy ban nhân dân huyện T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BO 955688, thửa đất số 52, tờ bản đồ số 63, diện tích 21.395,9m² cho ông Điểu L và bà Thị R. Sau khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BO 955688, ông Điểu L và bà Thị R thực hiện việc tặng cho quyền sử dụng đất cho ông Điểu H và bà Thị Đ; ngày 25/5/2018, ông Điểu H và bà Thị Đ ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 52, tờ bản đồ số 63, diện tích 21.395,9m² cho ông Lê Quang H và bà Cù Thị Ngọc C; hợp đồng được Ủy ban nhân dân xã Đắk Ngo chứng thực và ngày 29/6/2018, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện T xác nhận đăng ký biến động sang tên cho ông H và bà C. Tại buổi hòa giải ngày 19/3/2021 do Ủy ban nhân dân xã Đắk Ngo tổ chức, ông Điểu L và bà Thị R thừa nhận do không hiểu biết pháp luật nên khi địa phương triển khai việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã tiếp tục kê khai và được cấp thêm một Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới đối với phần đất đã được cấp Giấy chứng nhận trước đó. Quá trình giải quyết vụ án, ông Điểu L và bà T 18 R, ông Điểu H và bà Thị Đ xác định thực tế không có việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông H, bà C. Mục đích ký hợp đồng chuyển nhượng là để thế chấp cho khoản tiền vay của ông H. Trên thực tế, sau khi ký kết hợp đồng chuyển nhượng thì ông H, bà C cũng không trực tiếp quản lý, sử dụng đất. Ông Hợp trình bày sau khi nhận chuyển nhượng đã nhận đất nhưng do phải điều trị bệnh nên cho gia đình ông Điểu L mượn đất để canh tác.

Tuy nhiên, lời trình bày này không được ông Điểu L, bà Thị R, ông Điểu H và bà Thị Đ thừa nhận. Mặt khác, tại buổi hòa giải ngày 19/3/2021, chính ông H yêu cầu gia đình ông Điểu L hoàn trả số tiền 1.000.000.000 đồng tương ứng với diện tích 2,1ha đất đã chuyển nhượng và cho gia đình ông Điểu L thời hạn 04 tháng để hoàn trả tiền; chỉ sau khi không nhận được tiền hoàn trả thì ông H mới khởi kiện. Diễn biến này mâu thuẫn với lời trình bày của nguyên đơn về việc đã nhận đất và chỉ cho ông Điểu L mượn lại để sử dụng. Như vậy, mặc dù việc chuyển nhượng giữa ông Điểu H, bà Thị Đ với ông Lê Quang H, bà Cù Thị Ngọc C đã được thực hiện đúng trình tự, thủ tục về hình thức, nhưng quyền sử dụng đối với phần đất tranh chấp trước đó đã được chuyển nhượng hợp pháp cho ông Lê Văn M, bà Phan Thị O. Việc chuyển nhượng được xác lập trên cơ sở Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp không đúng quy định pháp luật; ông H cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh giao dịch chuyển nhượng đã được hoàn thành trên thực tế nên không có căn cứ công nhận hiệu lực của hợp đồng. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên vô hiệu hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa ông Điểu L, bà Thị R với ông Điểu H, bà Thị Đ; tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Điểu H, bà Thị Đ với ông Lê Quang H, bà Cù Thị Ngọc C; đồng thời hủy các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất có liên quan là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.4] Về giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu: Quá trình giải quyết vụ án, Thẩm phán Tòa án cấp sơ thẩm đã giải thích cho các đương sự về giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu theo quy định tại Điều 131 của Bộ luật Dân sự; việc giải thích đã được ghi biên bản, theo đó các đương sự đều không yêu cầu Tòa án giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu nên Tòa án cấp sơ thẩm không giải quyết là phù hợp. Trường hợp các đương sự phát sinh tranh chấp thì được quyền khởi kiện bằng một vụ án khác để giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu theo quy định của pháp luật. 19 [2.3]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vụ án là có căn cứ, phù hợp với quy định pháp luật. Kháng cáo của các ông Lê Quang H không có cơ sở chấp nhận; cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Do kháng cáo không được chấp nhận nên ông Lê Quang H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.