Bản án 615/2026/HS-PTBản án 615/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về hình thức: Đơn kháng cáo của bị cáo Đào Trọng H làm trong thời hạn luật định, hợp lệ nên được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm. Đối với bà Trần Bích T, theo bản tường trình ngày 20/3/2026, bà T xác định ngày 27/02/2026, bà T nộp đơn kháng cáo bản án sơ thẩm.

Xét thấy, bà T được Tòa án cấp sơ thẩm tống đạt bản án vào ngày 11/01/2026; đến ngày 27/02/2026 bà T mới nộp đơn kháng cáo là quá thời hạn kháng cáo theo quy định pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm vẫn thụ lý kháng cáo của bà T và chuyển cho Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết là chưa phù hợp với quy định pháp luật.

Tuy nhiên, do nội dung kháng cáo này trùng với một phần nội dung kháng cáo của bị cáo Đào Trọng H nên Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét. Tòa án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm.

[2] Về nội dung: [2.1] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo H được triệu tập hợp lệ nhưng vẫn mặt. Căn cứ lời khai của bị cáo và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, có đủ cơ sở xác định: Trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến năm 2024, bị cáo Đào Trọng H đã nhiều lần cho bà Châu Thiên H, ông Đào Huy H và ông Phạm Quốc T vay tiền với lãi suất từ 0,25% đến 0,6%/ngày, tương đương từ 91,25% đến 219%/năm, vượt nhiều lần mức lãi suất tối đa theo quy định pháp luật. Cụ thể, từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2022, H đã cho bà H1 vay 05 lần với tổng số tiền 30 tỷ đồng; mặc dù bà H1 đã thanh toán một phần tiền gốc và tiền lãi nhưng H vẫn thu lợi bất chính tổng cộng 2.270.547.945 đồng. Đối với ông H, từ ngày 21/4/2023 đến ngày 10 08/6/2023, H cho vay 07 tỷ đồng với lãi suất 0,5%/ngày; sau khi ông H thanh toán đầy đủ tiền gốc và lãi, H thu lợi bất chính số tiền 1.527.054.795 đồng, trong đó chia cho Nguyễn Đức V số tiền 171.500.000 đồng. Ngoài ra, trong tháng 10/2022, H còn cho ông T – Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Thành Đô vay 03 lần với tổng số tiền 62 tỷ đồng, lãi suất 0,6%/ngày; qua đó thu lợi bất chính tổng cộng 2.835.068.493 đồng. Tổng cộng, H đã cho vay số tiền 93 tỷ đồng; các bên vay đã hoàn trả 79 tỷ đồng tiền gốc. Bị cáo H và Văn đã thu lợi bất chính tổng số tiền 6.632.671.233 đồng, trong đó H hưởng 6.462.179.233 đồng và Văn hưởng 171.500.000 đồng. Với hành vi nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử bị cáo Đào Trọng H phạm tội“Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” theo quy định tại khoản 2 Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015 và xử phạt bị cáo Đào Trọng H 700.000.000 đồng là có căn cứ, đúng người, đúng tội. [2.2] Xét kháng cáo của bị cáo và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về xử lý vật chứng và áp dụng biện pháp tư pháp: [2.2.1] Số tiền 74.000.000.000 đồng mà những người vay đã trả cho bị cáo và số tiền 11.727.452.055 bà Châu Thiên H đã vay của bị cáo (chưa trả) là tiền bị cáo Đào Trọng H sử dụng để cho các bị hại vay, lấy lãi nặng trái với quy định pháp luật. Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị quyết số 01/2021/HĐTP ngày 20/12/2021 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 201 của Bộ luật Hình sự về tội Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc bị cáo, bà Châu Thiên H nộp lại để tịch thu sung quỹ nhà nước là đúng quy định pháp luật. Bị cáo Đào Trọng H kháng cáo cho rằng số tiền trên đều là tiền bị cáo đi vay của người khác đã trả cho họ nên đề nghị Tòa án không buộc nộp lại mà để bị cáo trả cho chủ sở hữu.

Xét thấy, mặc dù nguồn tiền dùng để cho vay xuất phát từ việc bị cáo vay của người khác nhưng sau khi nhận tiền, bị cáo H đã trực tiếp chiếm hữu, quản lý và toàn quyền định đoạt đối với số tiền đó; việc bị cáo sử dụng tiền để thực hiện hành vi cho vay lãi nặng là do ý chí của bị cáo.

Vì vậy, bị cáo có trách nhiệm nộp lại toàn bộ khoản tiền sử dụng để cho vay theo quy định pháp luật. [2.2.2] Đối với việc tiếp tục tạm giữ 13 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để đảm bảo thi hành án. Các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều mang tên Đào Trọng H, trong đó có 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BG 566207 mang tên bà Nguyễn Thị Thanh N, đã cập nhật biến động chuyển nhượng cho Đào Trọng H. Những giấy chứng nhận này không liên quan đến hành vi phạm tội của bị cáo; tuy nhiên Tòa án cấp sơ thẩm tuyên tiếp tục tạm giữ để đảm bảo nghĩa vụ 11 thi hành án của bị cáo Đào Trọng H trong vụ án là phù hợp với quy định pháp luật. Bị cáo H kháng cáo cho rằng nguồn gốc tiền để nhận chuyển nhượng các thửa đất trên là của ông Lê Quốc L, bà Trần Bích T; bị cáo và ông L, bà T có thỏa thuận để ông đứng tên quyền sử dụng đất nhưng thực chất cả 03 đều có quyền đối với các thửa đất này. Việc tạm giữ toàn bộ 13 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ảnh hưởng đến quyền lợi của ông L, bà T. Bà T cũng có ý kiến kháng cáo như trên đối với riêng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BG 566207.

Xét thấy, trong giai đoạn điều tra ban đầu, ông L, bà T đều không trình bày nội dung nhờ bị cáo H mua hộ đất; sau đó ông L và bà T mới có yêu cầu. Ngoài lời trình bày của các đương sự, không có tài liệu, chứng cứ hợp pháp nào chứng minh việc góp tiền mua đất, thỏa thuận nhờ đứng tên hoặc đồng sở hữu tài sản giữa các bên; không có tài liệu, chứng cứ chứng minh tính xác thực của việc thỏa thuận về thời gian lập thỏa thuận, nội dung thỏa thuận cụ thể. Trong khi đó, toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều đã được cơ quan có thẩm quyền cấp và đăng ký sang tên cho bị cáo H theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật.

Do đó, có căn cứ xác định bị cáo H là người đứng tên hợp pháp đối với các tài sản nêu trên. Mặt khác, việc tiếp tục tạm giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ nhằm bảo đảm điều kiện thi hành nghĩa vụ tài sản của bị cáo trong vụ án, không làm chấm dứt hoặc tước bỏ quyền khởi kiện bằng vụ án dân sự khác của ông L, bà T nếu cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của bị cáo H và bà T về việc yêu cầu trả lại các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang bị tạm giữ. [2.3]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vụ án là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. Kháng cáo của bị cáo Đào Trọng H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Bích T không có cơ sở chấp nhận; cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị, có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị.

[4] Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị cáo Đào Trọng H phải chịu án phí hình sự phúc thẩm; bà Trần Bích T phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.