Bản án 1001/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Lại Thị T và của bị đơn ông Trần Văn T1, bà Vũ Thị N được thực hiện trong thời hạn luật định, đúng thủ tục nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn bà Lại Thị T, Hội đồng xét xử thấy rằng: [2.1] Đối với yêu cầu trả lại diện tích lối đi 50,3m2 thuộc thửa đất số 500, tờ bản đồ số 52: Hồ sơ quản lý đất đai và các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua các lần chuyển nhượng đều không thể hiện diện tích này là lối đi thuộc quyền sử dụng của bà Lại Thị T. Giấy cam kết ngày 12/01/2012 và lời khai của ông Nguyễn Phước H1 chỉ thể hiện việc đồng ý cho bà T, bà X sử dụng lối đi trong thời gian ông H1 quản lý, sử dụng đất; ông H1 cũng xác định bà T3 bán toàn bộ đất và việc bớt 01 chỉ vàng không phải để trừ giá trị đất làm lối đi. Do bà T yêu cầu đòi lại đất nhưng không chứng minh được quyền sử dụng đối với diện tích 50,3m2 nên Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này là có căn cứ. [2.2] Đối với diện tích khoảng 166m2 mà nguyên đơn cho rằng bị lấn chiếm: Ranh giới thực tế giữa hai thửa đất đã tồn tại bằng hàng rào lưới B40, phía dưới có hàng đá; khi xem xét, thẩm định và đo đạc, các bên đều chỉ ranh theo hiện trạng này. Nguyên đơn không có tài liệu chứng minh ranh giới pháp lý khác với ranh thực tế hoặc chứng minh diện tích 166m2 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình bị bị đơn chiếm giữ. Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, chỉ số liệu chênh lệch trên trích đo là chưa đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu. [2.3] Đối với yêu cầu hủy các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BH 926509 và BE 394513: Cơ quan quản lý đất đai xác định việc tách thửa, chuyển nhượng và cấp giấy đối với thửa đất số 500 được thực hiện đúng quy định; các giấy chứng nhận không thể hiện lối đi của bà T. Không có căn cứ xác định diện tích 50,3m2 hoặc khoảng 166m2 thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn nhưng bị cấp chồng vào thửa đất số 500, nên không có cơ sở hủy các giấy chứng nhận nêu trên. Tại cấp phúc thẩm, bà Lại Thị T kháng cáo nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của bà T, giữ nguyên phần bản án sơ thẩm về việc không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn ông Trần Văn T1, bà Vũ Thị N: Biên bản phiên tòa sơ thẩm ngày 27/3/2026 thể hiện bị đơn chỉ đồng ý mở lối đi 55,3 m2 với điều kiện nguyên đơn phải thanh toán giá trị đất theo mức hai bên thống nhất, trong khi nguyên đơn không chấp nhận điều kiện này và đề nghị tiếp tục xét xử. Tại phiên tòa phúc thẩm, phía bị đơn cũng trình bày rằng, tại phiên tòa sơ thẩm 10 phía bị đơn có nguyện vọng thỏa thuận với nguyên đơn, nhưng phía nguyên đơn không đồng ý nên không thỏa thuận được. Như vậy, ở trường hợp này các bên chưa đạt được sự thỏa thuận để Hội đồng xét xử công nhận theo Điều 246 Bộ luật Tố tụng dân sự. Mặt khác, diện tích 55,3m2 là lối đi khác do bị đơn đề xuất, trong khi bà T khởi kiện đòi lại lối đi 50,3 m2 với căn cứ cho rằng thuộc quyền sử dụng của mình và không có yêu cầu xác lập quyền về lối đi qua bất động sản liền kề theo Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015. Khi các bên không thỏa thuận được, việc Tòa án cấp sơ thẩm vẫn ghi nhận mở lối đi 55,3 m2 là không đúng ý chí của đương sự và vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện theo khoản 1 Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự, làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với bị đơn. Bản án sơ thẩm nhận định cho rằng: Tại phiên tòa sơ thẩm phía nguyên đơn và ông T1, bà N đã thỏa thuận với nhau về lối đi chung là không có căn cứ, bởi vì qua xem xét biên bản phiên tòa sơ thẩm đã không thể hiện sự thỏa thuận giữa các đương sự về nội dung này. Sai sót này là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cấp phúc thẩm không thể khắc phục được.

Do đó, chấp nhận kháng cáo của ông T1, bà N, hủy phần bản án sơ thẩm ghi nhận mở lối đi chung 55,3 m² và chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại phần này theo thủ tục sơ thẩm.

[4] Quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm phù hợp một phần với nhận định của Hội đồng xét xử.

[5] Về án phí phúc thẩm: do yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận nên bà Lại Thị T phải chịu án phí theo luật định; do yêu cầu kháng cáo được chấp nhận nên ông Trần Văn T1 và bà Vũ Thị N không phải chịu.

[6] Các phần khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật. Vì những lẽ trên;