Bản án 638/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Kháng cáo của nguyên đơn được thực hiện trong thời hạn pháp luật quy định nên đủ điều kiện xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Tại phiên toà (triệu tập nhiều lần) vẫn vắng mặt người thừa kế quyền và nghĩa vụ của ông Trần Quang H, tuy nhiên họ đã được triệu tập hợp lệ, phần lớn người vắng mặt đã có ủy quyền hoặc có đơn xin xét xử vắng mặt nên Tòa án tiếp tục xét xử theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự. 5

[3] Xem xét nguồn gốc thửa đất tranh chấp: Trước năm 1993, theo bản đồ 299, thửa đất đang tranh chấp có nguồn gốc mang tên ông Trần Quang D (bố đẻ của ông H, ông B). Nguyên đơn cho rằng đất do UBND xã cấp cho mình năm 1987 và đã xây dựng nhà cửa, nhưng đến năm 1993 thì đi làm kinh tế mới tại Lâm Đồng nên gửi lại cho bố mẹ (ông D) trông coi nhưng không có căn cứ về việc ông H, bà H1 được giao quyền sử dụng đất cũng như về việc vợ chồng ông H nhờ bố mẹ trông coi tài sản.

[4] Phía bị đơn trình bày: Năm 1994, ông B và bà L kết hôn, ra ở riêng và được ông D cho thửa đất nêu trên. Đến ngày 16/12/1995, ông B được nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu (thửa số 1548B, tờ bản đồ số 4) với diện tích 300m2 đất ở và 389m2 đất vườn. Năm 1997, vợ chồng ông B mua thêm một phần đất liền kề của ông Trần Mạnh D1 và chuyển sang mục đích trồng cây lâu năm. Năm 2012-2015, địa phương tiến hành đo đạc lại bản đồ địa chính. Hiện trạng sử dụng đất được đo gộp cả phần đất ông B nhận từ bố là cụ D và phần đất mua thêm của ông D1 thành thửa đất số 99, tờ bản đồ 16, tổng diện tích 2.063,6m2. Ngày 11/9/2015, UBND huyện Đ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 412396 cho ông B và bà L dựa trên kết quả đo đạc này.

[5] Quá trình sử dụng đất của bị đơn được cụ Trần Quang D thừa N (tại Biên bản làm việc ngày 27/4/2022 và Biên bản họp tiếp dân ngày 12/5/2022). Đồng thời, quá trình kê khai, nộp thuế và hồ sơ địa chính lưu trữ tại địa phương qua các thời kỳ (Sổ địa chính xã Đ cũ, Sổ mục kê đất đai) đều đứng tên bị đơn, phù hợp với Công văn số 389/UBND-KT ngày 08/8/2025 của UBND xã Đ.

Vì vậy, có căn cứ xác định phần diện tích đất đang tranh chấp có nguồn gốc là của cụ Trần Quang D cho vợ chồng ông Trần Quang B, bà Phạm Thị L. Vợ chồng ông B, bà L đã sinh sống ổn định trên thửa đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

[6] Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 412396 do UBND huyện Đ cấp ngày 11/9/2015 cho ông B, bà L được cấp dựa trên cơ sở gộp thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp từ năm 1995 và phần đất mua thêm hợp pháp năm 1997. Việc UBND huyện Đ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 412396 ngày 11/9/2015 mang tên ông Trần Quang B và bà Lê Thị L thực hiện đúng thủ tục đo đạc hiện trạng năm 2012, đúng chủ thể đang trực tiếp sử dụng đất, không có sự lấn chiếm; đảm bảo quy định pháp luật.

[7] Quá trình giải quyết vụ án, ông Trần Quang H và bà Trần Thị H1 không có các tài liệu, chứng cứ để xác định nguồn gốc phần diện tích đất 1.240m2 thuộc thửa đất số 99, tờ bản đồ 16 tại thôn T, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Hà Tĩnh thuộc quyền quản lý, sử dụng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BU 412396 ngày 11/9/2015 mang tên ông Trần Quang B và bà Lê Thị L là của mình; cũng như không có các tài liệu, chứng cứ thể hiện quyền quản lý, sử dụng đối với thửa đất. Chứng cứ kèm theo là Sổ thuế nông nghiệp số 245 có dấu hiệu tẩy xóa và sổ này thực chất ghi nhận việc nộp thuế cho một thửa đất hoàn toàn khác (thửa số 1426), không phải thửa đất 1548 đang tranh chấp. Đối với file ghi âm cuộc họp gia đình ngày 17/3/2022 có nội dung mang tính chất nội bộ gia đình khi ông H bị bệnh nặng (ông B định tự nguyện cho 10m đất nhưng sau đó không thống nhất được), không phải là căn cứ xác định quyền sử dụng đất của ông H, không làm thay đổi nguồn gốc đất và quá trình quản lý, sử dụng đất hợp pháp của bị đơn đã được cơ quan Nhà nước công nhận. Mặt khác, 6 từ năm 1993 đến nay (hơn 30 năm), nguyên đơn đã rời khỏi địa phương, không trực tiếp quản lý, sử dụng đất, không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Dù nhiều lần về quê và biết bị đơn xây dựng nhà cửa, sinh sống ổn định nhưng nguyên đơn không có ý kiến phản đối.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện buộc ông Trần Quang B, bà Lê Thị L trả lại quyền sử dụng đất diện tích 1.240m2 thuộc thửa đất số 99 nói trên cũng như không hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bị đơn là có căn cứ.

[8] Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà Trần Thị H1 phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí 300.000 mà bà Trần Thị H1 đã nộp theo Biên lai số 0000134 ngày 21/10/2025 tại Thi hành án dân sự tỉnh Hà Tĩnh. Vì các lẽ trên,

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/NQ-UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án.