Bản án 419/2026/HC-PTBản án 419/2026/HC-PT

[1] Về tố tụng: Kháng nghị của Viện trưởng Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội; kháng cáo của người khởi kiện thực hiện trong thời hạn quy định nên Hội đồng xét xử xem xét, giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm vắng mặt người khởi kiện, người bị kiện và những người có quyền và nghĩa vụ liên quan nhưng họ đã có văn bản ủy quyền hoặc có đơn xin xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử theo quy định tại Điều 225 Luật Tố tụng hành chính.

[3] Về đối tượng khởi kiện: Ông Nguyễn Quang T có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy các quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai và giải quyết khiếu nại, Tòa án cấp sơ thẩm xác định thời hiệu, thẩm quyền đúng quy định tại khoản 1 Điều 30; khoản 4 Điều 32; điểm a khoản 3 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính; khoản 2 Điều 11 Luật Khiếu nại và Điều 204 Luật Đất đai năm 2013.

[4] Về nội dung: Người khởi kiện cho rằng các quyết định bị khởi kiện liên quan đến diện tích đất mà gia đình ông T được sử dụng hợp pháp, thể hiện: Thửa đất lâm nghiệp với diện tích 14 ha ông được Nhà nước giao khoảng năm 1987-1988 để trồng và bảo vệ rừng phòng hộ theo dự án PAM 2780. Năm 1992, ông Hoàng Văn T4 và ông được UBND huyện D cấp lâm bạ, tổng diện tích là 14ha. Sau đó, hộ ông T4 chuyển nhượng cho ông 3,8 ha được giao theo Quyết định số 169 ngày 02/10/1992. Ngày 16/02/1994, UBND xã D đã có Biên bản bàn giao đất cho gia đình ông T với tổng diện tích là 4.095m2 trong đó diện tích đất ở là 200m2 và 3.895m2 còn lại là đất vườn rừng và khoanh nuôi. Năm 1998, UBND huyện D tiến hành thực hiện thủ tục cấp đổi lại sổ lâm bạ, tại Quyết định số 395 ngày 16/12/1998, gia đình ông T được giao 14 ha; ông tiếp tục tham gia dự án trồng mới 05 triệu ha rừng trên địa bàn không có tranh chấp cho đến năm 2018 thì ông Phạm Ngọc T3 và Công ty cổ phần N1 mới tiến hành san lấp mặt bằng và xây dựng công trình nhà kho trên đất lâm nghiệp được giao nên ông T đã làm đơn gửi các cơ quan chức năng; diện tích đất rừng sản xuất UBND tỉnh N thu hồi và diện tích đất chuyển mục đích sử dụng cho 11 Công ty cổ phần N1 mới thuê đất tại xã D, huyện D có nguồn gốc ông được giao qua các thời kỳ, hiện ông vẫn đang sử dụng.

[5] Xem xét, đánh giá các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ cũng như kết quả tranh tụng, có căn cứ xác định: Tại khu vực xã D (D cũ), gia đình ông Nguyễn Quang T, sử dụng hai loại đất, mỗi loại có lịch sử hình thành khác nhau. Đối với phần diện tích đất ở (thổ cư): Năm 1987, gia đình ông Nguyễn Quang T đã mua tài sản trên đất của Trạm cung ứng trâu bò. Đến năm 1993, gia đình ông đã nộp số tiền 600.000 đồng vào ngân sách của UBND xã D để mua lô đất tại khu vực Trại T. Ngày 16/02/1994, ông T đã được UBND xã D tiến hành giao đất trực tiếp tại thực địa, tổng diện tích là 4.095m2. Tại Quyết định 335/QĐ-UBND ngày 29/3/2005, UBND huyện D cấp cho ông Nguyễn Quang T diện tích 1.000m2.

Tuy nhiên, tại Quyết định số 64/QĐ-UBND ngày 15/01/2010 của UBND huyện D (về việc giải quyết khiếu nại của ông Hoàng Viết L1) có nội dung xác định diện tích được cấp là “chưa đúng với đơn xin đăng ký QSD đất và biên bản giao thực địa mà UBND xã D đã giao cho ông T”; đồng thời, UBND huyện đã giao cho UBND xã D thu hồi Giấy chứng nhận do trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích đất HLGT ghi là đất vườn là sai quy định nhưng chưa làm rõ việc thu hồi đất được thực hiện như thế nào. Đối với phần diện tích đất lâm nghiệp (rừng sản xuất) thì ông Nguyễn Quang T tham gia trồng rừng từ năm 1987-1988 theo Dự án 2780 của Nhà nước. Khi UBND huyện D cấp Sổ lâm bạ 14 ha năm 1998, diện tích đất này không chỉ trùm lên diện tích đất UBND huyện D đã cấp đất ở cho các hộ dân (năm 1996 cấp cho 05 hộ dân; sau đó, các hộ này chuyển nhượng cho Công ty N1 mới và năm 2004 cấp cho 04 hộ dân; sau đó, các hộ này chuyển nhượng cho ông Phạm Ngọc T3) mà còn bao trùm lên chính phần đất ở mà ông T đã được giao năm 1994.

[6] Người bị kiện cho rằng năm 2001, phát hiện diện tích đất lâm nghiệp cấp Sổ Lâm bạ cho ông T năm 1998 không đúng quy định nên đã bóc tách phần diện tích 2,7 ha (cấp trùm lên diện tích đất ở của 05 hộ đã được cấp GCNQSDĐ đất ngày 04/10/1996, 04 hộ được cấp bìa năm 2004, diện tích đất ở của ông T theo Biên bản giao đất ngày 16/02/1994, đất ở của gia đình ông Hoàng Viết L1 và một phần diện tích đất UBND xã D quản lý) ra khỏi phần đất lâm nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình xem xét khiếu nại, cơ quan có thẩm quyền không xem xét, đánh giá cụ thể nguồn gốc đất và quá trình sử dụng đất từ năm 1987; nguyên nhân dẫn đến việc cấp trùng, cấp sai diện tích đất nói trên, diễn biến sử dụng đất qua các thời kỳ (năm 1994, 1996, 1998, 2001); chưa làm rõ các căn cứ cấp đổi năm 1998 của hộ ông T; trong khi đó chỉ căn cứ vào việc năm 1996, UBND huyện D đã giao đất cho 05 hộ dân, 04 hộ được cấp bìa năm 2004 và năm 1998 giao đất lâm nghiệp (Sổ lâm bạ) cho ông T để không trả lời khiếu nại với lý do diện tích đất tại các quyết định bị kiện không liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện là chưa đủ cơ sở.

[7] Mặt khác, phía người bị kiện cho rằng năm 2001, UBND xã D đã tiến hành cắm mốc giao đất lâm nghiệp trên thực địa cho Tổ lâm nghiệp của ông Nguyễn Quang T (gồm 07 hộ); các hộ thống nhất ký tên (thể hiện trong Đơn 12 xin giao đất lâm nghiệp, Biên bản giao đất lâm nghiệp ngoài thực địa, Biên bản xác định ranh giới, mốc giới đất lâm nghiệp); các hộ dân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 04/10/1996 và 04 hộ được cấp bìa năm 2004 và một phần diện tích đất UBND xã D quản lý, không ai có ý kiến khiếu nại hay tranh chấp gì. Hồ sơ cấp đất năm 2001 là một trong những tài liệu quan trọng trong vụ án; tuy nhiên, Giấy CNQSD đất năm 2001 cũng như Biên bản thỏa thuận với Công ty CP X1 năm 2012 được thu thập đều là bản photo nên không có giá trị pháp lý; Tòa án cấp sơ thẩm đã yêu cầu cung cấp bản gốc nhưng cho đến giai đoạn phúc thẩm, phía người bị kiện mới cung cấp bản gốc của “Biên bản thỏa thuận với Công ty CP X1 năm 2012” và có Văn bản xác định UBND xã A đang lưu giữ bản gốc GCNQSDĐ năm 2001. Đây là các tình tiết mới phát sinh, đương sự yêu cầu xem xét tính xác thực của chứng cứ nhưng Hội đồng xét xử phúc thẩm không thể thực hiện ngay tại phiên tòa.

[8]

Từ những phân tích trên cho thấy một số nội dung liên quan đến yêu cầu khởi kiện cần được làm rõ, đặc biệt tại phiên tòa phúc thẩm phát sinh tình tiết mới mà cấp phúc thẩm không thể khắc phục được nên cần hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết, xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật.

[9] Quan điểm của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[10] Về án phí: Kháng cáo được chấp nhận nên ông Nguyễn Quang T không phải chịu án phí hành chính phúc thẩm. Án phí sơ thẩm và chi phí tố tụng được xác định lại khi Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.