Bản án 340/2026/HS-PTBản án 340/2026/HS-PT

[1] Quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa sơ thẩm, phiên tòa phúc thẩm các bị cáo, bị hại và những người tham gia tố tụng khác không có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng; do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp.

[2] Trong giai đoạn điều tra, truy tố bị cáo Nguyễn Hùng N thừa nhận hành vi phạm tội, nhưng tại phiên tòa sơ thẩm N lại kêu oan cho rằng số tiền mà bị cáo kêu gọi các bị hại góp vốn đầu tư vào mỏ cát đã được bị cáo chi đúng mục đích vận động góp vốn, các lần chi tiền bị cáo đều nói cho 04 bị hại biết và các bị hại đều thống nhất và tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo N lại đề nghị xem xét lại toàn bộ vụ án, kêu oan. Đối với bị cáo Nguyễn Hùng S tại phiên tòa sơ thẩm cho rằng bị cáo không có hành vi gian dối để chiếm đoạt tài sản của bị hại, bị cáo không nhận tiền của bị hại nên không phạm vào “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Sau khi xét xử sơ thẩm, bị cáo Nguyễn Hùng S kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt, nhưng tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo S lúc xin giảm nhẹ hình phạt, nhưng lúc lại 12 kêu oan với lý do như đã trình bày tại phiên tòa sơ thẩm và đề nghị cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm đề điều tra lại.

[3] Xét, kháng cáo kêu oan, yêu cầu hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay của hai bị cáo, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm thấy: [3.1] Công ty TNHH T8 (viết tắt Công ty T8) do bị cáo Nguyễn Hùng S làm Giám đốc và đại diện theo pháp luật, kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng công trình dân dụng, mua bán vật tư nông nghiệp, lương thực… Ngày 31/12/2021, UBND tỉnh B (nay là UBND tỉnh G) ban hành Quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản mỏ cát làm vật liệu xây dựng thông thường (cát tô) tại xã C, huyện P, tỉnh Bình Định (nay là xã C, tỉnh Gia Lai) cho Công ty T8, theo đó, Công ty T8 phải nộp cho Nhà nước số tiền 7.359.851.000 đồng để được cấp phép khai thác mỏ cát. Bị cáo Nguyễn Hùng N (là con của bị cáo Nguyễn Hùng S) không có tư cách pháp lý tại Công ty T8, nhưng vì cần tiền trả nợ và tiêu xài cá nhân nên từ tháng 01/2022 đến tháng 12/2022, N lợi dụng việc Công ty T8 trúng đấu giá quyền khai thác mỏ cát đã liên hệ huy động ông Phạm Hồng V1, bà Lê Thị H, bà Trần Thị Mỹ D, ông Hồ Văn Đ góp vốn cùng khai thác mỏ cát, chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp, nhưng không thực hiện theo cam kết mà chiếm đoạt tổng số tiền 12.400.000.000 đồng, trong đó của ông V1 3.600.000.000 đồng, của bà H 2.600.000.000 đồng, của bà D 2.600.000.000 đồng, của ông Đ 3.600.000.000 đồng, toàn bộ số tiền vận động góp vốn bị cáo N dùng tiêu xài cá nhân và trả nợ của bị cáo. Quá trình thực hiện hành vi chiếm đoạt số tiền góp vốn trên, bị cáo Nguyễn Hùng N đều thống nhất với bị cáo Nguyễn Hùng S và bị cáo S đã làm các thủ tục ghi nhận việc góp vốn của các cá nhân trên. Mặt khác, để xử lý các khoản nợ của N đối với ông Dương Quốc Đ1 và ông Trần Nhật L1 ngày 17/01/2023 các bị cáo N và bị cáo S đã lập Hợp đồng ủy quyền cho ông Đ1 được quyền quản lý, sử dụng toàn bộ quyền khai thác khoáng sản đối với mỏ cát và bị cáo S ký quyết định công nhận ông Trần Nhật L1 làm Phó giám đốc Công ty T8. Như vậy, từ tháng 01/2022 đến tháng 12/2022, các bị cáo N và bị cáo S đã đồng phạm với nhau chiếm đoạt của 04 cá nhân nêu trên tổng số tiền 12.400.000.000 đồng. [3.2] Ngoài ra, từ tháng 5/2022 đến tháng 7/2022, bị cáo Nguyễn Hùng N còn lợi dụng việc Công ty T8 có làm thủ tục tham gia đấu giá mua gỗ, khai thác tỉa rừng trồng tại huyện V và có Tờ trình xin nạo vét khơi thông và tận thu cát trên sông A, nhưng thực tế Công ty không thực hiện được; tuy nhiên, bị cáo N đã gian dối đưa ra thông tin Công ty T8 đang thực hiện các dự án này và đề nghị bà H, bà D cùng góp vốn để chiếm đoạt 7.500.000.000 đồng gồm của bà H 3.000.000.000 đồng và của bà D 4.500.000.000 đồng để trả nợ và tiêu xài cá nhân. Như vậy, tổng số tiền mà bị cáo Nguyễn Hùng N đã chiếm đoạt của các bị hại là 19.900.000.000 đồng; trong đó bị cáo Nguyễn Hùng S đã giúp sức cho bị cáo N chiếm đoạt số tiền 12.400.000.000 đồng. [3.3] Đối với số tiền 9.000.000.000 đồng hai bị cáo N và S huy động của bàc D và bà H góp thêm để nộp tiền trúng đấu giá mỏ cát, bà D góp 5.000.000.000 đồng, bà H góp 4.000.000.000 đồng, Tòa án cấp sơ thẩm xét hai bị cáo sử dụng số tiền này đúng mục đích vận động là dùng nộp tiền trúng đấu giá 7.359.851.000 13 đồng, số tiền còn lại 1.640.149.000 đồng bị hại Đ giữ và dùng để đầu tư vào cơ sở hạ tầng phục vụ cho việc khai thác mỏ cát, hai bị cáo không có hành vi gian dối để chiếm đoạt số tiền này nên không quy kết hai bị cáo lừa đảo chiếm đoạt số tiền này là có phần có lợi cho hai bị cáo, nhưng không có kháng cáo, kháng nghị, kiến nghị vấn đề này nên cấp phúc thẩm không xem xét. [3.4] Xét, bị cáo Nguyễn Hùng N và bị cáo Nguyễn Hùng S đã thực hiện hành vi như trên nên Tòa án cấp sơ thẩm tuyên bố bị cáo N và bị cáo Sanh phạm vào “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” với tình tiết định khung “Phạm tội chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên” quy định tại điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật nên không chấp nhận kháng cáo sau cùng của hai bị cáo yêu cầu hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại vì cho rằng hai bị cáo bị kết tội oan. Theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự thì chiếm đoạt tài sản có trị giá 500.000.000 đồng trở lên bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân, bị cáo Nguyễn Hùng N là đảo chiếm đoạt của các bị hại 19.900.000.000 đồng, trong đó bị cáo Nguyễn Hùng S giúp sức cho bị cáo N chiếm đoạt số tiền 12.400.000.000 đồng nên Tòa án cấp sơ thẩm xử phạt bị cáo N 16 năm tù, xử phạt bị cáo S 12 năm 06 tháng tù là tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội, hậu quả hành vi phạm tội do các bị cáo gây ra nên không chấp nhận đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo của Luật sư bào chữa cho các bị cáo và bị hại tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay.

[4] Xét kháng cáo của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm ông Lê Thái N2, bà Hồ Thị Xuân H5, bà Trương Thị T4, ông Nguyễn Văn Á, ông Lâm Quang T3, ông Nguyễn Kế Việt N1, ông Nguyễn Văn V2, ông Nguyễn Thành H3, bà Trần Thị K, ông Phan Thanh M1, ông Đỗ Hồng L3 đề nghị cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, không buộc họ hoàn trả số tiền mà bị cáo N đã chuyển cho họ vì đó là tiền bị cáo N đã trả họ là tiền vay, mua hàng hóa hoặc trả tiền nhận chuyển nhượng đất…vv. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét sau khi lừa đảo chiếm đoạt 12.400.000.000 đồng của 04 bị hại, bị cáo Nguyễn Hùng N đã chuyển trả họ, số tiền này là Vật chứng tội phạm nên người nhận số tiền này từ bị cáo N không phải là trường hợp người thứ ba ngay tình được pháp luật bảo vệ theo quy định tại Điều 133 Bộ luật Dân sự mà họ là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự; do đó, căn cứ khoản 1 Điều 46, khoản 2 Điều 47, khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự thì Tòa án cấp sơ thẩm buộc họ phải trả lại tiền cho các bị hại là có căn cứ, đúng pháp luật.

[5] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Dương Quốc Đ1 không đồng ý với quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông Đ1 phải hoàn trả 467.000.000 đồng để trả các bị hại mà cho rằng ông Đ1 cũng là bị hại vì bị cáo N còn chiếm đoạt của ông Đ1 12 tỷ đồng, nhưng cấp sơ thẩm không buộc bị cáo N trả lại ông Đ1. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy số tiền 467.000.000 đồng Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông Đ1 trả lại bị hại cũng là Vật chứng tội phạm nên ông Đ1 phải trả lại bị hại theo quy định tại khoản 1 Điều 46, khoản 2 Điều 47, khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự; đối với kháng cáo của ông Đ1 cho rằng bị cáo còn chiếm đoạt của ông Đ1 12 tỷ đồng thì vấn đề này không thuộc phạm vi giải quyết trong vụ án này, nếu ông Đ1 có tài liệu, chứng cứ chứng minh ông Đ1 14 cũng bị Nguyễn Hùng N lừa đảo chiếm đoạt tiền thì ông Đ1 có quyền đề nghị khởi tố vụ án hình sự hoặc khởi kiện vụ án dân sự theo đúng quy định của pháp luật.

[6] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Văn M đề nghị xác định ông M cũng là bị hại, bị cáo N còn nợ tiền ông M, nhưng cấp sơ thẩm tuyên những bị hại khác được trả lại tiền, còn ông M thì không được tuyên trả lại tiền, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm xét trong vụ án này xác định ông M không phải là bị hại nên không được hoàn trả tiền; nếu ông M có tài liệu, chứng cứ chứng minh ông M cũng bị Nguyễn Hùng N lừa đảo chiếm đoạt tiền thì ông M có quyền đề nghị khởi tố vụ án hình sự hoặc khởi kiện vụ án dân sự theo đúng quy định của pháp luật.

[7] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Nhật L1 kháng cáo không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm hủy Hợp đồng chuyển nhượng vốn số 01/HĐCN ngày 15/8/2023 giữa ông L1 với Công ty T8 do ông Nguyễn Hùng S ký và đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm công nhận hợp đồng trên để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông L1, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm thấy ngày 15/8/2023, bị cáo Nguyễn Hùng S ký hợp đồng chuyển nhượng 100% vốn điều lệ của Công ty T8 cho ông Trần Nhật L1, nhưng thực tế việc chuyển nhượng sở hữu này là hợp thức về thủ tục hồ sơ pháp lý với mục đích xử lý khoản tiền bị cáo Nguyễn Hùng N đang nợ ông L1, bản thân ông L1 cũng không thanh toán cho ông S số tiền 4.500.000.000 đồng tương đương 100% vốn điều lệ của ông S tại Công ty T8 theo nội dung hợp đồng chuyển nhượng. Ngoài ra, theo quy định của Luật Doanh nghiệp thì chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm đối với công nợ của Công ty nên trước khi chuyển nhượng quyền sở hữu Công ty thì phải kiểm kê toàn bộ tài sản, các khoản công nợ phải thu, phải trả của Công ty, nhưng thực tế giữa bị cáo S và ông L1 chỉ lập Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu, không thực hiện việc kiểm kê tài sản, kiểm kê các công nợ của Công ty, do đó việc chuyển nhượng này là không đúng theo quy định pháp luật. Mặt khác, trước đó vào ngày 13/4/2023, bà Lê Thị H, bà Trần Thị Mỹ D tiếp tục góp vốn lần 2 số tiền 9.000.000.000 đồng để sử dụng nộp tiền trúng đấu giá cho Nhà nước 7.359.851.000 đồng để được cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 116/GP- UBND ngày 22/6/2023 và sử dụng chi phí đầu tư tại mỏ cát; sau đó bị cáo S (Giám đốc Công ty T8) cũng đã cam kết giao quyền quản lý điều hành việc khai thác mỏ cát cho nhiều thành viên góp vốn, trong đó có bà H, bà D, nhưng bị cáo S chuyển nhượng Công ty cho ông L1 không được sự đồng ý của các thành viên đã góp vốn vào Công ty là không đúng quy định của pháp luật, ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm hủy Hợp đồng chuyển nhượng vốn số 01/HĐCN ngày 15/8/2023 giữa bị cáo Nguyễn Hùng S với ông Trần Nhật L1 và hủy Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với Công ty TNHH T8 do Sở Kế hoạch đầu tư tỉnh B đăng ký thay đổi lần thứ 14, ngày 31/8/2023 cho chủ sở hữu là ông Trần Nhật L1 là có căn cứ, đúng pháp luật; do đó, cấp phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của ông Trần Nhật L1.

[8] Các quyết khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ thời điểm hết hạn kháng cáo, kháng nghị. Bị cáo 15 Nguyễn Hùng S và Nguyễn Hùng N kháng cáo không được chấp nhận phải chịu án phí hình sự phúc thẩm; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan kháng cáo về trách nhiệm dân sự không được chấp nhận (trừ người được miễn) phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[9] Tòa án cấp sơ thẩm tuyên các bị cáo liên đới bồi thường cho các bị hại số tiền chiếm đoạt sau khi trừ số tiền buộc những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hoàn trả các bị hại cáo là không đúng pháp luật, lẽ ra phải tuyên các bị cáo liên đới bồi thường toàn bộ số tiền chiếm đoạt cho các bị hại và buộc những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải nộp lại số tiền là Vật chứng mà bị cáo đã chuyển cho họ để bảo đảm thi hành án mới đúng, nhưng không có kháng cáo, kháng nghị vấn đề này nên Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm kiến nghị Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao xem xét theo đúng quy định của pháp luật.