Bản án 361/2026/HS-PTBản án 361/2026/HS-PT

số tiền mà bị cáo chiếm đoạt của bị hại rồi chuyển trả cho những người liên quan nêu trên là tài sản do phạm tội mà có, những người liên quan nhận tiền nhưng không biết tiền đó là do phạm tội mà có nên không xem xét trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 2 Điều 47 của Bộ luật Hình sự thì tiền này phải thu để trả cho bị hại.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên buộc Lê Thị Tuyết N, Trần Đình Q1, Lê Anh V phải nộp lại số tiền đã nhận từ bị cáo chuyển trả từ tiền chiếm đoạt của bị hại Đ1 để đảm bảo trả cho ông Đ1 là có căn cứ, đúng pháp luật. Tại phiên tòa hôm nay, ông Q1 cho rằng lời khai của ông vào ngày 08/3/2022 tại cơ quan điều tra là do bà C nhờ khai. Tuy nhiên thấy rằng, ngày 08/3/2022 ông Q1 xác nhận là khai trung thực. Mặt khác, đây là số tiền lớn, liên quan đến hành vi phạm tội của bị cáo, liên quan đến trách nhiệm của ông Q1 nên việc ông Q1 khai nhận sự bất lợi về phía mình như ông Q1 khai là do bà C nhờ khai nhận như vậy là vô lý.

Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 về tội danh đối với bị cáo và việc xác định người bị hại; chấp nhận một phần kháng cáo của bị hại Đ1, sửa bản án sơ thẩm về số tiền mà người liên quan Lê Anh V phải nộp lại bồi thường cho bị hại Nguyễn Sỹ Đ1 là 1.682.300.000đồng; không chấp nhận kháng cáo của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Trần Đình Q1, Lê Thị Tuyết N, Lê Anh V. - Luật sư Trần Xuân P1 bào chữa cho bị cáo Ngô Đình Q cho rằng: có đủ căn cứ để kết tội bị cáo Q về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Sau khi nhận tiền của hai bị hại Nguyễn Sỹ Đ1 và Trần Quốc T5 thì bị cáo mới nảy sinh ý định chiếm đoạt. Số tiền chiếm đoạt, bị cáo sử dụng vào việc trả nợ cho 5 người liên quan nên những người này phải nộp lại. Đề nghị Hội đồng xét xử giữ nguyên bản án sơ thẩm. - Luật sư Đoàn Thị Ái H1 và Luật sư Võ Công H bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Đình Q1 cho rằng: chưa 10 có căn cứ xác định 1.000.000.000đồng ông Q1 nhận chính là tiền do bị cáo Q chiếm đoạt của ông Nguyễn Sỹ Đ1. Bà Ngô Thị Quỳnh C1 là người trực tiếp thực hiện giao dịch, nhưng chưa được làm rõ để xác định nguồn gốc khoản tiền. Làm rõ dòng tiền của bị cáo Q trước khi kết luận khoản tiền ông Q1 nhận có nguồn gốc từ tiền phạm tội. Việc bị cáo dùng tiền để thanh toán nghĩa vụ không đồng nghĩa với việc mọi khoản tiền người khác nhận đều xuất phát từ khoản tiền bị cáo chiếm đoạt từ bị hại Đ1. Án sơ thẩm xác định số tiền 1.000.000.000đồng ông Q1 nhận là tiền do bị cáo chiếm đoạt của ông Đ1 và buộc ông Q1 hoàn trả khi chưa làm rõ đầy đủ dòng tiền, trong khi sao kê chỉ thể hiện ông Q1 nhận 990.000.000đồng từ bà Ngô Lê Quỳnh C là chưa có cơ sở vững chắc. Đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại đối với số tiền 1.000.000.000đồng nêu trên. - Luật sư Dương Đức T1 bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 cho rằng: Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Huế nhận đơn khiếu nại của ông Nguyễn Sỹ Đ nhưng không giải quyết khiếu nại theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự. Án sơ thẩm nhận định không có khiếu nại là không đúng. Bị cáo Q dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản nên phải phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Việc giải ngân số tiền 4 tỷ đồng do ông Đ1 bị Q nói dối. Ngân hàng là người bị Q chiếm đoạt 4 tỷ đồng do ngân hàng giải ngân vào tài khoản của bà Nguyễn Thị Bích Đ. Hồ sơ vay tiền giả chữ ký của bà Hoàng Thị G (vợ của ông Nguyễn Sỹ Đ1). Ngân hàng chưa giải ngân 4 tỷ đồng cho ông Đ1 nên ông Đ1 không phải là người bị hại đối với số tiền 4 tỷ đồng. Nhân viên ngân hàng vi phạm pháp luật chứ không chỉ sai sót về nghiệp vụ nên phải chịu trách nhiệm hình sự. Bà Nguyễn Thị Huyền T3 và ông Lê Anh V giúp sức cho bị cáo Q. Án sơ thẩm buộc những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải trả lại số tiền đã nhận cho ông Đ1 và buộc bị cáo Q trả cho ông Đ1 số tiền 1.716.720.000đồng là đẩy khó khăn cho ông Đ1. Đề nghị Hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để điều tra lại. - Luật sư Dương Đức T2 bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 cho rằng: án sơ thẩm sử dụng Giấy nhận nợ ngày 28/11/2022 để xác định bị cáo phạm tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” là không đúng. Giấy xác nhận nợ này không liên quan đến vụ án, là xác nhận nợ của hai khoản vay khác trước đó. Bị cáo Q khai đây là nợ cũ, nợ làm ăn trước đó. Đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm để điều tra bổ sung. - Luật sư Lê Hồng S bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 cho rằng: bị cáo Q đã mất khả năng thanh toán nên nghĩa cách có tiền để trả nợ. Hành vi gian dối có trước khi chiếm đoạt tài sản. Việc các hợp đồng tín dụng không ký tại trụ sở ngân hàng và không xác định được ai là người ký vào hợp đồng phần của bà Hoàng Thị G. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan như bà Nguyễn Hoàng Mai T7, bà Trương Thị Mỹ L2, ông Trần Xuân B2… đã nhận tiền từ bị cáo, thể hiện tại sao kê ngân hàng nên cần phải làm rõ để buộc phải trả lại cho bị hại, dù bị hại là ngân hàng hay ông Đ1. Số tiền bị cáo Ngô Đình Q chuyển trả nợ 11 cho Lê Anh V là 1.682.300.000đồng chứ không phải 1.600.000.000đồng như án sơ thẩm tuyên nên đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận nội dung kháng cáo này của ông Đ1. NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN: Trên cơ sở nội dung vụ án; căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên toà; Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Anh V kháng cáo nhưng vắng mặt và có đơn xin hoãn phiên tòa vì lý do bận công việc. Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng đề nghị Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án. Việc ông Lê Anh V vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan nên Hội đồng xét xử căn cứ vào Điều 351 của Bộ luật Tố tụng Hình sự, quyết định tiến hành xét xử vụ án. [1.2] Về đề nghị của Luật sư Dương Đức T1 cho rằng: trước khi xét xử sơ thẩm, ông Nguyễn Sỹ Đ1 có đơn khiếu nại cho rằng Cơ quan Cảnh sát cảnh sát điều tra thành phố H không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hai cán bộ ngân hàng là ông Lê Anh V và bà Nguyễn Thị Huyền T3 là có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm, nhưng đơn khiếu nại của ông Đ1 không được giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự; mặc dù ông có khiếu nại nhưng án sơ thẩm nhận định không có khiếu nại là không đúng. Hội đồng xét xử thấy: nội dung khiếu nại này án sơ thẩm đã đề cập đánh giá. Căn cứ Điều 345 của Bộ luật Tố tụng Hình sự, Tòa án chỉ xét xử trong phạm vi Viện Kiểm sát truy tố nên đề nghị này của Luật sư không thuộc phạm vi xem xét của cấp phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1, Hội đồng xét xử thấy: [2.1] Về hành vi phạm tội của bị cáo Ngô Đình Q: quá trình điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Ngô Đình Q thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình.

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ vụ án. Hội đồng xét xử có đủ cơ sở xác định: do có mối quan hệ thân thiết với nhau từ trước và ông Nguyễn Sỹ Đ1 xem bị cáo Ngô Đình Q như con nên cuối tháng 9/2022, bị cáo Q đã trao đổi với ông Đ1 là cần mượn số tiền 5.000.000.000đồng để đưa cho bà Ngô Thị Ngọc B (là chị ruột của bị cáo) mượn trả nợ ngân hàng vì bà B đang thế chấp tài sản là nhà, xưởng may vay vốn ngân hàng, nếu không trả nợ đúng hạn thì bị phát mãi tài sản. Đồng thời, bị cáo Q đề nghị ông Đ1 thế chấp căn nhà của ông Đ1 tại số C đường Đ, thành phố H để vay tiền ngân hàng cho bị cáo mượn, tiền lãi ngân hàng bị cáo chịu trách nhiệm trả, ông Đ1 đồng ý. Do bị cáo quen biết với Lê Anh V (nhân viên Ngân hàng Q3 - chi nhánh Phòng G2) nên nhờ V làm hồ sơ vay tiền cho ông Đ1. Ngày 18/11/2022, ông Nguyễn Sỹ Đ1 ký Hợp đồng tín dụng với Ngân hàng Q3 bằng việc thế chấp thửa đất số 31 đường Đ, thành phố H thông qua hai Hợp 12 đồng tín dụng số 2456079.22 với số tiền vay 4.000.000.000đồng và số 4185827.22 với số tiền vay 1.000.000.000đồng. Ngày 22/11/2022, ông Đ1 cùng bị cáo Q và Nguyễn Thị Huyền T3 (nhân viên Ngân hàng Q3) đến Văn phòng C2 ký hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất và ký 07 Đơn đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ, trong đó thể hiện: giải ngân vào tài khoản của người thụ hưởng là bà Nguyễn Thị Bích Đ số tiền 4.000.000.000đồng. Trên cơ sở đó, ngân hàng đã giải ngân vào tài khoản của bà Nguyễn Thị Bích Đ 4.000.000.000đồng và giải ngân vào tài khoản của ông Nguyễn Sỹ Đ1 1.000.000.000đồng. Sau khi nhận tiền, bà Đ chuyển vào tài khoản của bị cáo 4.000.0000.000đồng và ông Đ1 chuyển vào tài khoản bị cáo 790.000.000đồng (ông Đ trừ 210.000.000đồng do Q nợ trước đó). Ngày 28/11/2022, sau ba lần nhận tiền giải ngân từ ngân hàng, ông Đ1 và bị cáo Q cùng lập Giấy xác nhận nợ với nội dung: “… có mượn của ông Nguyễn Sỹ Đ1 số tiền 5.000.000.000đồng, mục đích để xử lý công việc gia đình (trả nợ) cho chị gái Ngô Thị Ngọc B, thời hạn 01 năm”. Ngoài ra, bị cáo còn đưa ra thông tin để mượn tiền của ông Trần Quốc T5 số tiền 900.000.000đồng. Sau khi nhận đủ tiền, bị cáo Q không thực hiện công việc như đã cam kết mà chiếm đoạt của 02 bị hại tổng cộng 5.900.000.000đồng. Số tiền chiếm đoạt được, bị cáo sử dụng vào việc trả nợ và tiêu xài cá nhân.

Xét thấy, ông Đ1 đã đồng ý ký các hợp đồng tín dụng, ký các Đơn đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ, đồng ý giải ngân số tiền 1.000.000.000đồng vào tài khoản của mình và giải ngân số tiền 4.000.000.000đồng vào tài khoản của bà Nguyễn Thị Bích Đ và ký vào hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất để bảo đảm cho các khoản nợ gốc, lãi, phí… tại các hợp đồng tín dụng. Bị cáo trình bày rằng: mỗi lần giải ngân vào tài khoản, bị cáo đều biết và thông báo cho ông Đ1 biết nguồn gốc số tiền chuyển vào tài khoản của ông Đ1 và bà Đ. Hàng tháng, bị cáo đều chuyển tiền cho ông Đ1 để trả lãi cho ngân hàng. Đến tháng 5/2023, ông Đ1 nhận được thông báo của Ngân hàng Q3 về việc chậm trả nợ gốc và lãi nên liên lạc với bị cáo Q, bị cáo Q thừa nhận đã dùng số tiền trên để trả nợ cho nhiều người nên ông Đ1 làm đơn tố giác. Như vậy, việc bị cáo nảy sinh ý định chiếm đoạt số tiền 5.000.000.000đồng của ông Nguyễn Sỹ Đ1 là sau khi ông Đ1 làm xong thủ tục vay tiền, thế chấp nhà đất cho ngân hàng và giải ngân. Án sơ thẩm xác định ông Đ1 là bị hại đối với số tiền 5.000.000.000đồng là đúng.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xử bị cáo Q về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật và mức án 13 năm 06 tháng tù là phù hợp. Ông Đ1 kháng cáo cho rằng bị cáo phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, bị hại đối với số tiền 4.000.000.000đồng là Ngân hàng Q3 chứ không phải ông và Ngân hàng Q3 giải ngân vào tài khoản của bà Đ là trái ý chí của ông, là không có cơ sở. Bởi vì Ngân hàng Q3 giải ngân vào tài khoản của bà Đ là dựa trên các Đơn đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ do ông Đ1 ký.

Do đó, Hội đồng xét xử không chấp nhận nội dung kháng cáo này của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 cũng như lời đề nghị của các Luật sư; chấp nhận đề nghị của đại 13 diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng, giữ nguyên tội danh, hình phạt của bản án sơ thẩm. [2.2] Đối với kháng cáo của ông Đ1 cho rằng bị cáo Ngô Đình Q chiếm đoạt tiền của ông để trả nợ cho Lê Anh V là 1.682.300.000đồng chứ không phải 1.600.000.000đồng thì thấy: bị cáo Q kê khai đã chuyển cho V ba lần (bút lục số 397) với tổng số tiền 1.682.300.000đồng; phù hợp với sao kê ngân hàng ngày 23/11/2022, ngày 25/11/2022 và ngày 01/12/2022 thể hiện bị cáo đã chuyển cho V tổng số tiền 1.682.300.000đồng (bút lục số 141 - 143). Án sơ thẩm xác định ngày 10/12/2022, bị cáo chuyển trả cho ông V số tiền 1.600.000.000đồng là không chính xác.

Do đó, Hội đồng xét xử chấp nhận nội dung kháng cáo này của ông Đ1. [2.3] Về phần trách nhiệm dân sự: án sơ thẩm xác định bị cáo chiếm đoạt của ông Đ1 số tiền 5.000.000.000đồng, nhưng lại trừ số tiền buộc người liên quan phải nộp lại tổng cộng là 3.283.280.000đồng, còn lại số tiền 1.716.720.000đồng để buộc bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường cho ông Đ1 là không đúng.

Vì vậy, cần phải buộc bị cáo bồi thường cho ông Đ1 đầy đủ số tiền 5.000.000.000đồng. Hội đồng xét xử chấp nhận nội dung kháng cáo này của ông Đ1, sửa phần trách nhiệm bồi thường dân sự đối với ông Đ1.

[3] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Đình Q1 không đồng ý nộp lại số tiền 1.000.000.000đồng, Hội đồng xét xử thấy: quá trình điều tra xác định được sau khi chiếm đoạt tiền của ông Đ1, bị cáo sử dụng vào việc trả nợ cho ông Trần Đình Q1 1.000.000.000đồng thông qua tài khoản của bà Ngô Lê Quỳnh C vào ngày 25/11/2022 và ngày 01/12/2022. Sau đó, ngày 25/11/2022 và ngày 02/12/2022, bà Ngô Lê Quỳnh C chuyển vào tài khoản ngân hàng của ông Trần Đình Q1 với tổng số tiền 990.000.000đồng. Xét đây là tiền do bị cáo phạm tội mà có nên án sơ thẩm tuyên buộc ông Trần Đình Q1 phải nộp lại là đúng quy định tại khoản 2 Điều 47 của Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, bà Ngô Lê Quỳnh C chỉ chuyển cho ông Trần Đình Q1 số tiền 990.000.000đồng, nhưng án sơ thẩm buộc ông Trần Đình Q1 phải nộp lại 1.000.000.000đồng là không chính xác.

Do đó, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của ông Trần Đình Q1 cũng như lời trình bày của các Luật sư, buộc ông Trần Đình Q1 phải nộp lại số tiền 990.000.000đồng để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án của bị cáo đối với bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1.

[4] Đối với kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Tuyết N không đồng ý nộp lại số tiền 480.000.000đồng thì thấy: đây là số tiền bị cáo chiếm đoạt của ông Đ1 rồi chuyển cho bà N. Bà N không biết số tiền này do bị cáo phạm tội mà có nên không xem xét trách nhiệm hình sự. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc bà N phải nộp lại số tiền này là đúng quy định của pháp luật.

Do đó, Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bà N như đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng.

[5] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Anh V không đồng ý nộp lại số tiền 1.600.000.000đồng vì cho rằng đây là tiền của bà 14 Hoàng Thị Thế M1 và bà Ngô Thị Ngọc Á cho bị cáo vay thông qua tài khoản của ông; sau khi bị cáo chuyển tiền cho ông thì ông đã chuyển trả lại cho bà M1 và bà Á. Hội đồng xét xử thấy rằng: như đã nhận định tại mục [2.2], có cơ sở khẳng định bị cáo đã chuyển cho ông V tổng số tiền 1.682.300.000đồng. Đây là tiền do phạm tội mà có nên cần buộc ông V phải nộp lại số tiền nêu trên. Về yêu cầu xem xét lại nhận định của án sơ thẩm liên quan đến trách nhiệm của ông trong hoạt động nghiệp vụ ngân hàng thì thấy: việc án sơ thẩm nhận định: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố H xác định có sai phạm khi chưa định danh chữ ký của bà Hoàng Thị G (vợ của ông Đ1) trên các hợp đồng tín dụng và 07 Đơn đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ, nhưng đây chỉ là sai sót về mặt nghiệp vụ ngân hàng, ông Lê Anh V và bà Nguyễn Thị Huyền T3 không có động cơ vụ lợi và không có vai trò giúp sức đối với bị cáo trong việc chiếm đoạt tiền của ông Đ1. Cơ quan điều tra sẽ kiến nghị ngân hàng để chấn chỉnh, không để tái diễn trường hợp tương tự, là đúng.

Do đó, Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu này của ông Lê Anh V.

[6] Luật sư Lê Hồng S bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 cho rằng: bị cáo khai số tiền bị cáo chiếm đoạt của ông Đ1 dùng vào việc trả nợ cho ông Trần Xuân B2, bà Nguyễn Hoàng Mai T7, bà Trương Thị Mỹ L2, ông Hồ Như Q2, nhưng quá trình điều tra, cơ quan điều tra không thể xác định được những người này hiện nay ở đâu nên không có cơ sở để giải quyết đề nghị này của Luật sư.

[7] Xét việc án sơ thẩm buộc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải trả tiền cho ông Nguyễn Sỹ Đ1 là không đúng mà phải tuyên buộc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải truy nộp lại số tiền đã nhận của bị cáo Q - là số tiền sau khi bị cáo chiếm đoạt của ông Đ1 để đảm bảo nghĩa vụ thi hành án của bị cáo Q đối với bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1.

[8] Về án phí phúc thẩm: bị hại ông Nguyễn Sỹ Đ1 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Anh V, ông Trần Đình Q1, bà Lê Thị Tuyết N không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm.

[9] Các quyết định khác còn lại của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị nên không xét.