Bản án 424/2026/HC-PTBản án 424/2026/HC-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra, xem xét tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa và ý kiến của Kiểm sát viên. Sau khi thảo luận và nghị án: Hội đồng xét xử nhận thấy:

[1] Về tố tụng: [1.1] Người khởi kiện, khởi kiện yêu cầu hủy các Quyết định hành chính: Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2024 của UBND huyện Đ về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; Quyết định số 3865/QĐ-CCXP ngày 02/5/2024 của UBND huyện Đ về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; Quyết định số 7595/QĐ-UBND ngày 16/7/2024 của Chủ tịch UBND huyện Đ về việc giải quyết khiểu nại lần đầu; đây là quyết định hành chính, trong lĩnh vực đất đai, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội thụ lý giải quyết là đúng thẩm quyền theo quy định tại Điều 30, khoản 4 Điều 32, khoản 1 Điều 115, Điều 116 Luật Tố tụng Hành chính. [1.2] Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Văn T trong thời hạn luật định, đảm bảo quy định tại các Điều 204, 205, 206 Luật Tố tụng hành chính nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm [1.3] Việc xét xử vắng mặt đương sự: Người bị kiện và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đương sự theo quy định tại Điều 225 Luật Tố tụng hành chính.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm của người khởi kiện ông Nguyễn Văn T, Hội đồng xét xử thấy: [2.1] Xét các quyết định hành chính bị khởi kiện: - Về đối tượng khởi kiện: Ông Nguyễn Văn T có đơn khởi kiện Chủ tịch UBND huyện Đ (nay là UBND xã P) về việc ban hành các Quyết định số 2523/QĐ- KDHQ ngày 28/3/2024 về buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, Quyết định số 3865/QĐ-CCXP ngày 02/5/2024 về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch UBND huyện Đ; Quyết định số 7595/QĐ-UBND ngày 16/7/2024 của UBND huyện Đ về giải quyết khiếu nại của ông Nguyễn Văn T. Xét thầy đây là các Quyết định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, thuộc trách nhiệm quản lý đất đai và thẩm quyền xử lý vi phạm của UBND cấp huyện, là các quyết định hành chính trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực đất đai, nên là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. - Về thời hiệu khởi kiện vụ án: Các Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc 11 phục hậu quả, Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của UBND huyện Đ được ban hành từ tháng 2 đến tháng 5/2024. Thì đến ngày 06/5/2024, ông Nguyễn Văn T đã có đơn khởi kiện UBND huyện Đ do ban hành trái quy định. Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính xác định thời hiệu khởi kiện vụ án của ông Nguyễn Văn T là dưới 01 năm nên được thụ lý, giải quyết theo Luật tố tụng hành chính. [2.2] Xét Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2024 của Chủ tịch UBND huyện Đ về buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra: Theo nội dung của quyết định này, thì Chủ tịch UBND huyện Đ buộc ông Nguyễn Văn T phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm quy định tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 4 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, do "Chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trông lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất tại khu vực nông thôn với diện tích 15m2 và chiếm đất phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn với diện tích 20,1m2 bằng biện pháp: Khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và buộc trả lại đất đã chiếm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm với tổng số tiền 3.016.000 đồng”. Thời gian thực hiện trong thời hạn 10 ngày. Xác định nguồn gốc và quá trình sử dụng phần đất được xác định lấn chiếm của ông Nguyễn Văn T: Tại Văn bản số 1048 ngày 24/6/2024 của UBND xã N trả lời Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, xác định theo hồ sơ địa chính đất nông nghiệp xác lập ngày 26/11/1996 giao cho UBND xã quản lý thì vị trí ki ốt ông Nguyễn Văn T sử dụng là một phần diện tích của thửa đất số 06 (đất ao), thửa 07 (đất chuyên dùng khác - Nhà văn hóa), tờ bản đồ 29, thôn Đ. Tại Biên bản thống nhất một số nội dung liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất tại khu đất dịch vụ ki ốt xóm C, thôn Đ, xã N giữa lãnh đạo xã N cùng các lãnh đạo và công dân thôn Đ xác định nguồn gốc các ki ốt này là do UBND xã quản lý, vào các năm 1996 và 2003 lãnh đạo thôn Đ đã đã ký biên bản cho hộ các hộ dân thuê, trong đó có hộ ông Nguyễn Văn T. Các biên bản đều thể hiện khi Nhà nước lấy đến thì các hộ phải bàn giao lại đất và không được bồi thường, hỗ trợ. Các hộ có nộp tiền phí dịch vụ cho thôn Đ và số tiền này sử dụng vào hoạt động của thôn, không nộp lên UBND xã và không thu tiền thuế đất phi nông nghiệp. Việc thu phí của các hộ chỉ kéo dài hết năm 2018 (BL 152). Tại Biên bản thỏa thuận ngày 11/12/1996 về việc thuê mượn đất làm dịch vụ giữa ban lãnh đạo thôn Đ và ông Nguyễn Văn T, thể hiện Thôn cho ông T mượn mặt băng 15m2, chiều dài mặt đường 3m, chiều sâu 5m, thời hạn sử dụng không thời hạn. Tiền thuê mượn mỗi tháng 1000đ/m2. Theo đó yêu cầu bên thuê phải sử dụng đúng mục đích, đúng hàng hóa đăng ký kinh doanh và nếu Nhà nước có nhu cầu sử dụng thì phải trả lại mặt bằng theo kế hoạch và UBND xã quy định, không được bồi thường (BL 111). 12 Tại Biên bản thỏa thuận về việc thuê đất làm dịch vụ ngày 03/01/2003 giữa lãnh đạo thôn Đ và ông Nguyễn Văn T thế hiện, qua hợp đồng cũ của Bên A với các hộ gia đình là 15m2. Nay do nhu cầu mở rộng thửa đất về phía sau, diện tích cụ thể của các hộ thuê là 25m2. Kể từ khi giao đất tới khi Nhà nước có nhu cầu lấy đến phải trả lại, không được đền bù (BL 109). Như vậy, trên cơ sở các tài liệu nêu trên và lời trình bày của ông T đều xác nhận nguồn gốc ki ốt ông T đang sử dụng là thuê của Ban lãnh đạo thôn Đìa tư năm 1996 đến khi có yêu cầu trả lại đất để phát triển kinh tế của thôn và loại đất là đất ao và đất chuyên dùng khác do UBND xã quản lý. Căn cứ Luật Đất đai năm 1993 và Luật Đất đai năm 2003 thì UBND cấp xã không có thẩm quyền cho thuê đất để làm kinh doanh dịch vụ.

Do đó, Ban lãnh đạo thôn Đìa cho các hộ dân thuê, trong đó có hộ của ông Nguyễn Văn T là trái quy định. Ngoài ra, ông Nguyễn Văn T không có tài liệu nào thể hiện quyền sử dụng, quản lý hợp pháp của mình. Căn cứ Ban hành của Quyết định 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2024 của Chủ tịch UBND huyện Đ về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả: Theo Biên bản kiểm tra hiện trạng ngày 21/6/2022, Thông báo về việc dỡ bỏ công trình xây dựng thu dọn tài sản hoàn trả mặt bằng ngày 23/9/2022, Biên bản vi phạm hành chính về lĩnh vực đất đai hồi 08h40' ngày 23/11/2023 của UBND xã N đối với hộ ông Nguyễn Văn T nhưng đến ngày 28/3/2024 UBND huyện Đ mới ban hành Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ về buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính. Trong quyết định này nêu do hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính nên không có cơ sở ra quyết định xử phạt mà ra quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 6 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Điều 4 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP của Chính phủ thì thời hiệu xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là 02 năm.

Do đó, tính từ ngày chính quyền địa phương biết được hành vi vi phạm đó (thông qua các thông báo về việc dỡ bỏ công trình và biên bản vi phạm hành chính) cho đến khi có Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2024 thì đều chưa đến 02 năm nên việc ra Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ này được ban hành là do UBND huyện Đ đã để quá thời hạn ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 66 Luật Xử lý vi phạm hành chính, mà chỉ được ra Quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. Xét nội dung của Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2024 của UBND huyện Đ: Quyết định này xác định ông Nguyễn Văn T chiếm đất nông nghiệp 15m2 và đất phi nông nghiệp là 20,1m2, tử đó buôc ông T phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, trả lại đất lấn chiếm và buộc nộp số lợi bất hợp pháp là 3.016.000 đồng. Như trên đã phân tích thì nguồn gốc thửa đất của ông T sử dụng là của UBND cấp xã quản lý, nhưng Ban lãnh đạo thôn không có thẩm quyền gì trong việc cho thuê đất lại tự cho hộ ông T cũng như một số hộ dân khác sử dụng để hoạt động kinh doanh, mà không phải do UBND xã N cho thuê đất, để có cơ sở xác định ông 13 T đang quản lý và sử dụng thửa đất một cách ngay tình và hợp pháp. Mặc dù, Ban lãnh đạo thôn Đ đứng ra cho thuê, nhưng trong nội dung thỏa thuận cho thuê ở cả hai biên bản năm 1996 và năm 2003 đều yêu cầu hộ ông T xây dựng theo quy định của T3, chiều cao không vượt quá 3m, trên lợp ngói hoặc ốp nam nhưng hộ ông T đã vi phạm thỏa thuận xây cao 06m, có gác xép bê tông cốt thép thể hiện tại Biên bản vi phạm hành chính năm 2023. Đồng thời trong biên bản thỏa thuận còn ghi nhận khi Nhà nước lấy đất thì phải hoàn trả mà không được bồi thường hay hỗ trợ. Mặt khác, từ năm 2019 thôn Đ đã không thu tiền phí cho thuê đất nữa và buộc ông T phải trả lại đất. Như vậy, không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện UBND xã N đã cho thuê đất đối với hộ ông T như ông T trình bày, số tiền mà Ban lãnh đạo thôn Đìa thu của hộ ông Nguyễn Văn T từ việc cho thuê đất cũng không nộp vào ngân sách của UBND xã N, mà do T3 sử dụng nên xác định hành vi của ông Nguyễn Văn T là hành vi "Chiếm đất" là trường hợp "Tự ý sử dụng đất mà không được cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai cho phép" theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP của Chính phủ được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 1 Nghị định số 04/2022/NĐ-CP của Chính phủ là có căn cứ. Từ đó, UBND huyện Đ đã buộc ông Nguyền Văn T4 phải trả lại diện tích đất như hiện trạng ban đầu là phù hợp với khoản 7 Điều 14 Nghị định số 91/2019/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là đúng quy định. Còn đối với biện pháp buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp theo quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, mặc dù có cơ sở xác định việc sử dụng đất của hộ ông Nguyễn Văn T cùng nhiều hộ dân khác ở thôn Đ là trái quy định, khi chưa được cơ quan có thẩm quyền quản lý Nhà nước về đất đai cho phép, nhưng việc xác định ông T thu lời bất chính bao nhiêu từ hoạt động kinh doanh của mình thì chưa có cơ sở nào. Mặt khác, từ năm 1996 đến năm 2023 là 27 năm sử dụng bất hợp pháp, nhưng chính quyền địa phương đã không thực hiện đúng trách nhiệm quản lý đất đai để thực hiện việc can thiệp, xử lý đúng quy định, điều này cũng thể hiện một phần tắc trách của chính quyền địa phương hoặc sự làm ngơ của địa phương để cho các hộ dân làm ăn phát triển kinh tế.

Do đó, không có cơ sở để xác định số lợi bất hợp pháp để buộc ông Nguyễn Văn T nộp lại theo khoản 7 Điều 14 Nghị định số 91/2019/NĐ- CP của Chính phủ. Như vậy, việc ban hành Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2023 của UBND huyện Đ là có căn cứ, do vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai bởi hành vi chiếm đất. Nhưng việc buộc ông Nguyễn Văn T nộp lại số lợi bất hợp pháp là không có cơ sở nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần đơn khởi kiện của ông Nguyễn Văn T là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.3] Xét Quyết định số 3865/QĐ-CCXP ngày 02/5/2024 về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định số 7595/QĐ-UBND ngày 16/7/2024 về việc giải quyết khiếu nại lần đầu của UBND huyện Đ: Theo Điều 86, Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính về cơ sở cưỡng chế và thẩm quyền ra Quyết định áp dụng cưỡng chế thi hành quyết định buộc thực hiện biện pháp 14 khắc phục hậu quả, Điều 2 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP của Chính phủ về đối tượng bị áp dụng cưỡng chế thi hành Quyết định xử lý hành chính, thì xác định ông Nguyễn Văn T sau khi nhận được quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả nhưng đã không thi hành quyết định này, do ông T cho rằng mình không vi phạm pháp luật, nên mặc dù đã quá thời hạn 10 ngày kể từ khi ra quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, ông T đã không chấp hành.

Do đó, việc UBND huyện Đ ra Quyết định số 3865/QĐ-CCXP ngày 02/5/2024 về việc cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là có căn cứ, đúng thẩm quyền.

Tuy nhiên, do nội dung buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp 3.016.000 đồng không có căn cứ nên nội dung cưỡng chế thi hành đối với số tiền này cũng không có cơ sở. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu của người khởi kiện đối với Quyết định số 3865/QĐ-CCXP ngày 02/5/2024, còn đối với Quyết định số 7595/QĐ-UBND ngày 16/7/2024 của Chủ tịch UBND huyện Đ không chấp nhận nội dung khiếu nại của ông Nguyễn Văn T, giữ nguyên Quyết định định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả và Quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả nên cũng cần chấp nhận một phần nội dung đơn khởi kiện về yêu cầu hủy đối với nội dung buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp. [2.4] Đối với yêu cầu của ông Nguyễn Văn T về việc buộc UBND huyện Đ phải bồi thường hỗ trợ khi thu hồi đất thực hiện Dự án: Về nội dung này thấy rằng, cơ quan quản lý hành chính Nhà nước là UBND huyện Đ thực hiện việc thu hồi đất đối với ông Nguyễn Văn T là căn cứ vào quy định tại Điều 64 Luật Đất đai năm 2013, thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai mà không thuộc diện thu hồi đất theo Điều 63 Luật Đất đai để thực hiện Dự án phát triển kinh tế, xã hội. Mặc dù thời điểm đó, UBND huyện Đ đang chuẩn bị mặt bằng thực hiện Dự án xây dựng khu sinh hoạt cộng đồng cho dân cư nhưng khi rà soát thì UBND xã N đã có báo cáo cụ thể về việc vi phạm pháp luật đất đai của hộ ông Nguyễn Văn T cùng một số hộ dân khác tại khu vực kinh doanh dịch vụ của thôn Đ nên cần thu hồi theo quy định tại Điều 64 Luật Đất đai năm 2013 mà không thuộc diện bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất thực hiện Dự án. Từ những nội dung phân tích nêu trên thấy rằng Tòa án cấp sơ thẩm xác định các Quyết định số 2523/QĐ-KPHQ ngày 28/3/2023 và Quyết định số 3865/QĐ- CCXP ngày 02/5/2024 và Quyết định số 7595/QĐ-UBND ngày 16/7/2024 của Chủ tịch UBND huyện Đ được ban hành đúng thẩm quyền và có căn cứ buộc khắc phục hậu quả trả lại hiện trạng đất ban đầu đối với hành vi chiếm đất của hộ ông Nguyễn Văn T, còn nội dung buộc ông Nguyễn Văn T nộp lại số lợi bất hợp pháp là không có cơ sở nên Tòa án cấp sơ thẩm hủy một phần các quyết định nêu trên liên quan đến nội dung buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp của ông T là có căn cứ và phù hợp với quy định pháp luật. 15 Ông Nguyễn Văn T kháng cáo nhưng không đưa ra được căn cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình, do vậy, Hội đồng xét xử không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Văn T. Quan điểm của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại phiên tòa phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[3] Về án phí: Ông Nguyễn Văn T là người cao tuổi nên được miễn án phí hành chính phúc thẩm theo quy định. Vì các lẽ trên, Căn cứ khoản 1 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án.