Bản án 394/2026/HS-PTBản án 394/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhân định:

[1] Về tố tụng. Tại phiên tòa hôm nay Tòa đã triệu tập hợp lệ lần 1 nhưng đại diện ngân hàng vắng mặt. Xét thấy nội dung kháng cáo liên quan đến vật chứng thế chấp/bảo đảm tại Ngân hàng liên quan đến vật chứng quy định tại Điều 47 Bộ luật Hình sự về tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm và quy định Điều 106 BLTTHS. Tại hồ sơ vụ án đã có đủ tài liệu, hợp đồng thế chấp, đăng ký giao dịch bảo đảm, văn bản kháng cáo trình bày rõ quan điểm của Ngân hàng để xem xét trực tiếp mà không nhất thiết phải có mặt đại diện Ngân hàng tại phiên tòa.

[2] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ngân hàng TMCP Đ - Chi nhánh P1 (Ngân hàng B2): [2.1] Về nguồn gốc số tiền 508.049.000 đồng: Có căn cứ xác định số tiền này nằm trong tổng số tiền 1.208.049.000 đồng mà bị cáo Lê Hồng T đã dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt của bị hại Nguyễn Minh Q. Sau khi chiếm đoạt, bị cáo đã yêu cầu ông Q chuyển thẳng số tiền trên vào tài khoản của bà Lê Hồng H để 6 tất toán khoản vay tại Ngân hàng B2 - Chi nhánh P1, qua đó lấy lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã thế chấp nhằm tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội (bán lô đất tái định cư cho ông Q). Như vậy, số tiền 508.049.000 đồng là tài sản do bị cáo phạm tội mà có, được sử dụng trực tiếp để phục vụ cho việc thực hiện tội phạm. [2.2] Về tính chất pháp lý của số tiền này: Căn cứ khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự và Điều 89 Bộ luật Tố tụng hình sự, vật, tiền do phạm tội mà có đều là vật chứng của vụ án và phải bị thu hồi để trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp là người bị hại, không phụ thuộc vào việc tài sản đó đã được chuyển dịch qua tay tổ chức, cá nhân nào sau khi phạm tội. Đây là quan hệ pháp luật hình sự về xử lý vật chứng, khác về bản chất với quan hệ pháp luật dân sự thông thường. [2.3] Về lý do kháng cáo của Ngân hàng B2 cho rằng mình là “bên thứ ba ngay tình” theo quy định của Bộ luật Dân sự nên không phải hoàn trả: Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy, chế định bảo vệ người thứ ba ngay tình quy định tại Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015 chỉ được áp dụng đối với hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu, không áp dụng để loại trừ nghĩa vụ hoàn trả vật chứng, tài sản do phạm tội mà có trong vụ án hình sự. Việc Ngân hàng B2 nhận tiền để tất toán khoản vay là quan hệ tín dụng hợp pháp, độc lập với hành vi phạm tội của bị cáo, tuy nhiên nguồn tiền dùng để thực hiện nghĩa vụ trả nợ đó lại là tài sản do phạm tội mà có nên vẫn phải bị thu hồi theo quy định của pháp luật hình sự, nhằm bảo đảm khắc phục triệt để hậu quả do tội phạm gây ra cho người bị hại. [2.4]

Từ những phân tích trên, có đủ cơ sở khẳng định Tòa án cấp sơ thẩm buộc Ngân hàng B2 - Chi nhánh P1 hoàn trả số tiền 508.049.000 đồng để trả lại cho bị hại Nguyễn Minh Q là có căn cứ, đúng pháp luật. Kháng cáo của Ngân hàng B2 - Chi nhánh P1 là không có cơ sở chấp nhận.

[3] Về án phí phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên Ngân hàng B2 - Chi nhánh P1 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định pháp luật.