Bản án 308/2026/HS-PTBản án 308/2026/HS-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa và trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, trình bày của những đương sự.

[1] Theo bản án hình sự sơ thẩm và tài liệu có trong hồ sơ vụ án, lời khai người bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có trong hồ sơ phù hợp với lời khai của bị cáo, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy có đủ cơ sở xác định: Đặng Quốc N thành lập Công ty TNHH D2, với nghành nghề đăng ký kinh doanh là khai thác tour du lịch nội địa. Từ tháng 6/2023 đến tháng 10/2023, Đặng Quốc N kêu gọi anh Lê Ngọc H, Trần Quang N1 góp vốn đầu tư về tour du lịch (không có thật), do tin tưởng anh H đã góp 2.853.500.000 đồng, anh Trần Quang N1 góp 2.076.300.000 đồng. Sau đó, Đặng Quốc N đã chiếm đoạt của anh H 642.000.000 đồng, chiếm đoạt của anh Trần Quang N1 1.900.300.000 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm xử bị cáo Đặng Quốc N về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Bị cáo không kháng cáo.

[2] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: anh Bùi Quang H4, Hồ Tuấn D: Sau khi ông Lê Ngọc H, ông Trần Quang N1 chuyển khoản cho bị cáo Đặng Quốc N, thì bị cáo Đặng Quốc N đã dùng một phần số tiền này để chuyển cho ông Bùi Quang H4 1.500.000 đồng; chuyển cho ông Hồ Tuấn D 95.850.000 đồng. Như vậy, sau khi bị hại chuyển khoản tiền cho bị cáo, thì bị cáo sử dụng số tài khoản đã nhận tiền để tiếp tục chuyển khoản cho ông Bùi Quang H4, Hồ Tuấn D nên số tiền bị cáo chuyển cho ông H4, ông D này được xác định là vật chứng của vụ án. Tại điểm b khoản 3 Điều 106 Bộ luật tố tụng hình sự quy định về xử lý vật chứng như sau: “3. Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều này có quyền: … b) Trả lại vật chứng cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp nếu xét thấy không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án và thi hành án”.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã buộc ông Bùi Quang H4, ông Hồ Tuấn D phải trả lại tiền cho bị hại là đúng quy định pháp luật.

Vì vậy, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của ông Bùi Quang H4, ông Hồ Tuấn D.

[3] Xét kháng cáo của bị hại anh Trần Quang N1. Anh Trần Quang N1 kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm buộc bà Huỳnh Thị Thu H1 phải trả lại cho mình số tiền 130.000.000 đồng mà bị cáo Đặng Quốc N chuyển khoản cho bà H1 vào ngày 20/9/2023. 10 Theo bản sao kê tài khoản đối với tài khoản số 0041000391792 Ngân hàng V2 đứng tên Đặng Quốc N thì: ngày 20/9/2023, lúc này trong tài khoản của bị cáo còn 33.232.437 đồng, anh Trần Quang N1 chuyển khoản cho bị cáo 130.000.000 đồng (số TT 1732), sau đó bị cáo chuyển khoản cho bà Nguyễn Thị Đ 150.000.000 đồng nên có cơ sở xác định 130.000.000 đồng mà bị cáo chuyển cho bà Đ là vật chứng của vụ án nên theo quy định pháp luật thì phải thu hồi để trả lại cho bị hại. Theo “Biên bản ghi lời khai” ngày 27/8/2025, bà Nguyễn Thị Đ trình bày: Do có mối quan hệ quen biết với nhau, nên mẹ vợ của N1 (tên là Huỳnh Thị Thu H1) có nói với tôi cần tiền mặt hay không thì tôi nói cần tiền mặt để thanh toán tiền hàng trong quá trình buôn bán. Nên chị Huỳnh Thị Thu H1 có nhờ tôi chuyển khoản đến tài khoản ngân hàng của Đặng Quốc N số 0041000391792 (lần 1 là 50.000.000 đồng và lần 2 là 150.000.000 đồng). Sau đó tôi đã lấy tiền mặt đủ số tiền 200.000.000 đồng. (bl 411) Theo “Biên bản ghi lời khai” ngày 27/8/2025, bà Huỳnh Thị Thu H1 xác nhận bà Nguyễn Thị Đ là hàng xóm., bà H1 có nhờ bà Đ 02 lần chuyển tiền cho N với số tiền 50.000.000 đồng và 150.000.000 đồng, thời điểm mượn tiền tôi, N nói làm ăn gì đó, không phải làm tour du lịch. Ngày 08/7/2023 và ngày 20/9/2023, N chuyển khoản cho bà Đ thì bà H1 xác nhận “02 giao dịch trên bản chất Nhật trả nợ cho tôi nhưng N chỉ biết là trả nợ cho bà Đ. Sau khi nhận tiền, bà Đ chuyển tiền lại cho tôi”. (bl 424) Như vậy, có cơ sở xác định bà H1 nhờ bà Đ chuyển cho bị cáo 200.000.000 đồng, sau đó bị cáo chuyển khoản trả nợ cho bà Nguyễn Thị Đ vào ngày 08/7/2023 và ngày 20/9/2023 thì bà Đ cũng đã trả lại cho bà H1.

Do đó, có cơ sở chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị hại ông Trần Quang N1 buộc bà Huỳnh Thị Thu H1 phải nộp lại 130.000.000 đồng để đảm bảo cho việc thi hành án đối với ông Trần Quang N1.

[4] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Vũ H2: Sau khi nhận tiền từ anh Lê Ngọc H vào ngày 21/6/2023, thì bị cáo có chuyển khoản cho anh Trần Vũ H2 số tiền 80.000.000 đồng. Ông H2 kháng cáo cho rằng: ông thừa nhận có vay của bị cáo 80.000.000 đồng vào ngày 21/6/2023, nhưng sau đó ông H2 đã nhờ bà Nguyễn Thị Oanh K chuyển khoản trả lại cho bị cáo số tiền 87.000.000 đồng để trả nợ. Tại “Văn bản trình bày” ngày 25/3/2026, bà Nguyễn Thị Oanh K xác nhận “Vào ngày 22/9/2023, tôi (Nguyễn Thị Oanh K) có thực hiện chuyển hộ cho ông H2 số tiền 87.200.000đ (tám mươi bảy triệu hai trăm ngàn đồng) từ tài khoản cá nhân của tôi mở tại Ngân hàng V2 (số T là 1016731173, tên Nguyễn Thị Oanh K) đến tài khoản số 0041000391792 Ngân hàng V3”, gửi kèm theo là bản sao kê tài khoản. 11 Thấy lời trình bày của chị Oanh K là phù hợp với bản sao kê tài khoản đối với tài khoản số 0041000391792 Ngân hàng V2 đứng tên bị cáo Đặng Quốc N, thể hiện ngày 22/09/2023 chị K có chuyển khoản cho bị cáo số tiền 87.200.000 đồng. (bl 641) Như vậy, có cơ sở xác định số tiền ông Trần Vũ H2 nhận từ bị cáo vào ngày 21/6/2023 thì ông H2 đã trả lại cho bị cáo vào ngày 22/9/2023 nên Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông H2 phải trả 80.000.000 đồng cho ông Lê Ngọc H là không đúng quy định pháp luật.

[4] Đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng phù hợp với nhận định nêu trên của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

[5] Do chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Trần Quang N1 và Trần Vũ H2 nên số tiền mà Tòa án cấp sơ thẩm buộc bị cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải bồi thường, hoàn trả cho bị hại có sự thay đổi như sau: Bị cáo Đặng Quốc N phải bồi thường số tiền chiếm đoạt cho ông Trần Quang N1 700.000.000 đồng, nhưng được trừ số tiền người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị S, ông Hồ Tuấn D, ông Lương Hữu N3 phải hoàn trả cho ông Trần Quang N1 với tổng số tiền là 434.600.000 đồng nên còn phải bồi thường là 265.400.000 đồng Bị cáo Đặng Quốc N phải bồi thường cho ông Lê Ngọc H 642.000.000 đồng, nhưng được trừ số tiền người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị S, ông Hồ Tuấn D, ông Lương Hữu N3 phải hoàn trả cho bị hại Lê Ngọc H với tổng số tiền là 127.750.000 đồng nên bị cáo còn phải bồi thường cho anh H là 514.250.000 đồng.

[6] Tòa án cấp sơ thẩm buộc những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải trả lại tiền cho người bị hại là không đúng vì giữa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan với người bị hại không có mối liên hệ trực tiếp nào. Cần hiểu số tiền người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhận từ bị cáo được xác định là vật chứng nên phải thu hồi để đảm bảo cho việc thi hành án dân sự của bị cáo đối với người bị hại trong trường hợp bị cáo không bồi thường đủ cho người bị hại.

Vì vậy, cần phải quyết định buộc những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải nộp lại số tiền đã nhận từ bị cáo cho Cơ quan thi hành án dân sự để từ đó Cơ quan thi hành án dân sự căn cứ vào tình hình thực tế việc bị cáo bồi thường như thế nào mà quyết định có lấy số tiền thu từ người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự để bồi thường cho người bị hại. Nhưng do không có kháng cáo, kháng nghị nên Tòa án cấp phúc thẩm không thể sửa nội dung này mà rút kinh nghiệm với Tòa án cấp sơ thẩm.

[7] Bị cáo phải bồi thường cho ông Trần Quang N1, ông Lê Ngọc H với tổng số tiền là 1.342.000.000 đồng nên phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo số tiền 1.342.000.000 đồng, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại tính án phí dân sự sơ thẩm sau khi đã khấu trừ số tiền người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải nghĩa vụ hoàn trả cho bị hại là không đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên không có kháng cáo, 12 kháng nghị nên cấp phúc thẩm không thể xem xét và tiếp tục phải tính án phí dân sự sơ thẩm theo Tòa án cấp sơ thẩm để không làm bất lợi đối với bị cáo. Do số tiền bị cáo phải bồi thường cho bị hại là 265.400.000+514.250.250 = 779.650.000 đồng nên án phí dân sự sơ thẩm cũng cần phải sửa lại như sau: 20.000.000 + (779.650.000 – 400.000.000) x 4% = 35.186.000 đồng.

[8] Án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên ông Bùi Quang H4, ông Hồ Tuấn D phải chịu án phí phúc thẩm. Ông Trần Quang N1, Trần Vũ H2 không phải chịu án phí phúc thẩm