Bản án 374/2026/HS-PTBản án 374/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1]. Về tố tụng: Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 02/7/2026, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk kháng nghị bản án sơ thẩm; ngày 07/7/2026, bị cáo Nguyễn Thị X kháng cáo bản án sơ thẩm. Quyết định kháng nghị và Đơn kháng cáo của các chủ thể kháng cáo, kháng nghị là trong thời hạn quy định tại Điều 333, Điều 337 của Bộ luật Tố tụng hình sự. Do vậy, Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Do có nhu cầu vay tiền và thông qua bà Ngô Thị L2 giới thiệu, bà H'Ri N1 gặp Nguyễn Thị X, X trao đổi với Nguyễn Thị Mỹ L việc gia đình bà H2 muốn 6 uỷ quyền thửa đất số 67, tờ bản đồ số 34, diện tích 5.240m2 của gia đình (địa chỉ: buôn T, xã C, huyện E, tỉnh Đắk Lắk - nay là xã C, tỉnh Đắk Lắk) cho L để nhờ L làm thủ tục vay vốn ngân hàng với số tiền 200.000.000đ, L đồng ý. Sau khi được gia đình bà H'Ri N1 uỷ quyền, Nguyễn Thị X cấu kết với Nguyễn Thị Mỹ L làm giả hợp đồng ủy quyền, trong đó có nội dung gia đình bà H'Ri N1 uỷ quyền cho L được toàn quyền quyết định, chuyển nhượng, tặng cho đối với thửa đất của gia đình bà H'Ri N1. Ngày 23/7/2021, L sử dụng tài liệu giả này để chuyển nhượng quyền sử dụng thửa đất của hộ bà H2 cho ông Nguyễn Thành L1 với giá 280.000.000 đồng. [2.2]. Như vậy, sau khi có hợp đồng uỷ quyền vay vốn, các bị cáo đã làm giả hợp đồng uỷ quyền khác và sử dụng hợp đồng giả này để chuyển nhượng thửa đất số 67, tờ bản đồ số 34, diện tích 5.240m2 của gia đình bà H2 cho ông Nguyễn Thành L1 với giá 280.000.000 đồng. Các bị cáo thực hiện việc chuyển nhượng thửa đất cho ông L1 là trái với ý chí của bà H'Ri N1, trái với nội dung mà bà H'Ri N1 đã uỷ quyền cho Nguyễn Thị Mỹ L. Hành vi của các bị cáo có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản của bà H'Ri N1 là quyền sử dụng thửa đất số 67, tờ bản đồ số 34, diện tích 5.240m2. Hồ sơ vụ án thể hiện bà H'Ri N1 là chủ sở hữu hợp pháp đối với quyền sử dụng đất. Bà H'Ri N1 chỉ có ý chí ủy quyền cho bị cáo L thay mặt thực hiện thủ tục vay vốn 200.000.000 đồng tại ngân hàng. Bà H'Ri N1 hoàn toàn không có ý chí giao cho bị cáo L được toàn quyền định đoạt hay thay mặt bà chuyển nhượng tài sản nêu trên. Việc bị cáo L với sự giúp sức của bị cáo X tự ý lập Giấy ủy quyền giả với nội dung “được toàn quyền định đoạt” là thủ đoạn gian dối nhằm dịch chuyển trái phép quyền sở hữu tài sản của chủ sở hữu sang người khác. Hành vi này đã tước đoạt trực tiếp và trái pháp luật quyền sử dụng đất của bà H'Ri N1. Theo quy định tại Điều 62 Bộ luật Tố tụng Hình sự, bà H'Ri N1 là cá nhân bị thiệt hại trực tiếp về tài sản do tội phạm gây ra, nên phải được xác định là Người bị hại trong vụ án. [2.3]. Đối với giao dịch giữa bị cáo L và ông L1: do L sử dụng tài liệu giả mạo để xác lập hợp đồng chuyển nhượng, giao dịch này vô hiệu hoàn toàn theo quy định tại các Điều 123, 127 Bộ luật Dân sự. Ông L1 không nhận được quyền sử dụng đất hợp pháp từ giao dịch vô hiệu. Số tiền 280.000.000 đồng mà ông L1 đã giao cho L là hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu.

Do đó, ông L1 tham gia tố tụng với tư cách là Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Tòa án cấp sơ thẩm xác định ông L1 là người bị hại đối với hành vi chiếm đoạt quyền sử dụng đất là sai lầm nghiêm trọng trong việc đánh giá bản chất quan hệ pháp luật bị xâm phạm và xác định sai tư cách tố tụng theo Điều 62 Bộ luật Tố tụng Hình sự. [2.4]. Về định giá tài sản chiếm đoạt và áp dụng điều luật: đối tượng tác động của hành vi chiếm đoạt tài sản do các bị cáo thực hiện là quyền sử dụng đất của bà H'Ri N1 chứ không phải số tiền 280.000.000 đồng mà các bị cáo giao dịch bất hợp pháp với ông L1. 7 Theo Kết luận định giá tài sản trong tố tụng hình sự, giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm bị chiếm đoạt là 936.920.000 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm lấy giá trị giao dịch trong hợp đồng vô hiệu (280.000.000 đồng) làm căn cứ xác định giá trị tài sản chiếm đoạt để xét xử các bị cáo theo khoản 3 Điều 174 Bộ luật Hình sự là không có căn cứ pháp lý, áp dụng sai khung hình phạt, dẫn đến bỏ sót tính chất đặc biệt nghiêm trọng của tội phạm và quyết định mức án không tương xứng với hành vi phạm tội.

[3]. Toà án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, vừa xác định sai tư cách tố tụng của Người bị hại, vừa áp dụng sai điều luật theo hướng nhẹ hơn tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Những vi phạm trên, Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục, đồng thời, khi tiến hành điều tra, xét xử lại cần xem xét làm rõ các bị cáo có ý thức chiếm đoạt tài sản của bà H'Ri N1 trước hay sau khi được bà H'Ri N1 ký hợp đồng ủy quyền và giao giấy CNQSDĐ để bị cáo thực hiện việc vay vốn, vì trên thực tế bị cáo có chuyển tiền cho bà H'Ri N1 nhưng không đủ như thỏa thuận ban đầu. Việc xác định rõ thời điểm nảy sinh ý định chiếm đoạt là cơ sở để xác định chính xác tội danh của các bị cáo cũng như xác định đối tượng tài sản bị chiếm đoạt, giá trị tài sản bị chiếm đoạt và xác định tư cách tham gia tố tụng của người bị thiệt hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Thời điểm nảy sinh ý định chiếm đoạt của các bị cáo là một trong những căn cứ, điều kiện để đánh giá, xem xét, xác định tài sản và chủ thể bị hành vi chiếm đoạt trái phép của bị cáo xâm phạm.

[4].

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 03B/QĐ-KNPT-VKSĐL-P3 ngày 02/7/2026 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk, hủy Bản án hình sự sơ thẩm số 83/2026/HS-ST ngày 18/6/2026 của Toà án nhân dân tỉnh Đắk Lắk để tiến hành điều tra lại vụ án.

[5]. Do hủy bản án sơ thẩm nên Hội đồng xét xử chưa xem xét kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của bị cáo Nguyễn Thị X.

[6]. Án phí hình sự phúc thẩm: do hủy án sơ thẩm nên bị cáo Nguyễn Thị X không phải chịu.