Bản án 21/2026/HNGĐ-PTVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa; sau khi nghe đại diện Viện kiểm sát phát biểu quan điểm, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Nguyên đơn chị Lưu Thị Y kháng cáo hợp lệ nên được xem xét theo trình tự phúc thâm.

[2]. Xét kháng cáo của nguyên đơn chị Y xin nuôi cả hai con chung, Hội đồng xét xử thấy: Vợ chồng chị Y và anh T có 02 con chung là Tống Thiên B, sinh ngày 24/3/2015 và Tống Bảo M, sinh ngày 12/3/2018. Theo quy định tại khoản 2 Điều 69, Điều 71, khoản 2 Điều 81 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì việc cha mẹ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc,bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của cha mẹ. Cha mẹ thỏa thuận người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Tại phiên toà, các đương sự không thoả thuận được với nhau về việc nuôi con chung. Xét về điều kiện vật chất để nuôi con: Hiện nay chị Y và anh T đều có công việc và thu nhập ổn định. Chị Y hiện sinh sống và làm việc tại thành phố Hồ Chí Minh với mức lương bình quân 40 triệu đồng/tháng (có xác nhận của Công ty CP G). Ngoài ra, tại cấp phúc thẩm, chị Y xuất trình tài liệu chứng minh thu nhập ngoài lương từ việc cho thuê phòng tập Gym. Anh T sinh sống và làm việc tại Thái Nguyên với mức lương theo anh khai là 20 triệu đồng/tháng. Về chỗ ở: Anh T ở cùng bố mẹ đẻ, chị Y có hợp đồng thuê nhà thời hạn 5 năm 2026-2031 tại TP H nên xét về điều kiện chỗ ở của cả hai bên là đều đảm bảo để nuôi con. 3 Về điều kiện thời gian để quan tâm, chăm sóc con: Chị Y và anh T đều xác định khi các con còn nhỏ thì cả hai con đều chung sống cùng bố mẹ. Chị Y cho rằng, do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên đến năm 2024 chị đã phải quyết định vào thành phố Hồ Chí Minh làm việc đế có thu nhập đảm bảo trang trải sinh hoạt gia đình và cũng là để chuẩn bị cuộc sống tốt nhất cho các con. Từ đó, mọi sinh hoạt của các con ở nhà đều do ông bà nội chăm sóc giúp, còn anh T hầu như chỉ dựa vào bố mẹ, bản thân anh đi làm theo đặc thù công việc, đi từ sáng sớm, đêm mới về nên không sát sao, chăm sóc được các con. Về nguyện vọng của hai con: Tại đơn trình bày nguyện vọng của cháu B và cháu M, cả hai cháu đều trình bày mong muốn được ở cùng nhau, cháu B muốn được ở cùng em, cháu M muốn được ở cùng anh. Tại cấp phúc thẩm, chị Y cung cấp bản vi bằng lập từ cuộc trò chuyện giữa chị và con lớn là cháu B vào ngày 07/8/2026 có nội dung cháu B chia sẻ mong muốn được ở với mẹ để mẹ đưa đi học, còn ở ngoài này thì ông bà đưa đi, bố bận nên ít đưa con đi học. Với những yếu tố trên, Hội đồng xét xử thấy: Xét về điều kiện vật chất và chỗ ở để nuôi con thì cả chị Y và anh T đều đáp ứng được.

Tuy nhiên, xem xét về góc độ quan tâm, chăm sóc và đồng hành cùng con trong cuộc sống hàng ngày - yếu tố cốt lõi đối với trẻ ở lứa tuổi đang phát triển về tâm lý (con lớn hiện 11 tuổi, con thứ hai hiện 8 tuổi) thì anh T mặc dù ở cùng con nhưng chủ yếu việc quan tâm đến con đều do bố mẹ anh (là ông bà nội của các cháu).

Căn cứ vào nội dung các tin nhăn qua lại giữa bà nội của các cháu với chị Y (tại phiên toà phúc thâm, chị Y đã cung câp bản vi băng các đoạn tin nhắn này) cho thấy: Trong thời gian chị Y đi làm xa, cháu B và cháu M sống cùng với bố và ông bà nội, khi cần nhắc nhỏ, nghiêm khắc và sát sao đôn đốc mọi sinh hoạt, học tập thì bà nội của các cháu lại phải nhắn tin cho chị Y để chị gọi điện về uốn nắn, bảo ban các con. Nội dung các tin nhắn này cũng cho thấy mặc dù ở xa nhưng chị Y quan tâm rất thường xuyên đến các con; trong các tin nhắn của bà nội các cháu ít khi đề cập đến vai trò của anh T với tư cách là người bố đang trực tiếp sống cùng con. Mặt khác, tại phiên toà phúc thấm, chị Y trình bày: Từ khi chị đi làm xa, ông bà nội ở nhà vất vả với các cháu trong việc chăm sóc sinh hoạt, đưa đón học hành; mọi chi phí học tập của các con chủ yếu do chị chu cấp, đồng thời hàng ngày chị đều phải theo dõi, sát sao các con từ xa; còn anh T hầu như dựa vào bố mẹ là chính trong khi bố mẹ của anh T hiện nay đều đã già, bệnh tật, sức khoẻ yếu; gia đình đông người nên ông bà, đặc biệt là bà nội rất vất vả để đảm đương vận hành toàn bộ sinh hoạt của gia đình gồm 05 người lớn, thêm cháu B là 06 người nên chị cũng muốn gánh vác việc nuôi con để giảm tải vất vả cho ông bà nội. Hơn nữa, cháu B cũng ngày càng lớn, tính cách có thay đối, anh T không đề ý nhiêu đên diên biên tâm lý, tinh thân của con nên con rât cân sự quan tâm của người mẹ. Theo quy định tại Điều 104 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 "Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu; trường hợp cháu chưa 4 thành niên, cháu đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có người nuôi dưỡng theo quy định tại Điều 105 của Luật này thì ông bà nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ nuôi dưỡng cháu." Như vậy, ông bà nội, ngoại chỉ có nghĩa vụ nuôi dưỡng khi các cháu không có người nuôi dưỡng theo Điều 105 Luật Hôn nhân và Gia đình. Trong trường hợp này, anh T và chị Y đều có đủ điều kiện đề trực tiếp nuôi con nhưng việc anh T chủ yếu nhờ ông bà nội nuôi con là không đảm bảo sự phát triển tốt nhất về mặt tinh thần cho các con. Khi trẻ đang ở giai đoạn phát triển và bước vào lứa tuổi ngày càng thay đôi tâm sinh lý thì đòi hỏi sự quan tâm sát sao, đông hành, thâu hiêu và uôn năn kịp thời của bô mẹ. Mặc dù ông bà nội của các cháu có quan tâm nhưng vẫn không thể thiếu được vai trò đặc biệt quan trọng của bố mẹ.

Xét thấy, nguyện vọng nuôi con của anh T và chị Y đều là chính đáng nhưng đê đảm bảo sự phát triển toàn diện về mọi mặt của con, cần giao cả hai con cho chị Y trực tiêp nuôi dưỡng, điêu này cũng hoàn toàn phù hợp với nguyện vọng của cả hai con chung trong đơn gửi Toà án là các cháu đêu mong muôn anh em được ở cùng nhau. Mặt khác, thời điểm hiện nay đang bắt đầu vào năm học, chị Y cũng đã làm thủ tục xin học cho cả hai con tại thành phố Hồ Chí Minh (có tài liệu xác nhận của Trường học do chị Y cung cấp) nên việc cho các con theo học kịp thời ngay từ đâu năm là rât quan trọng đê đảm bảo sự ôn định vê tâm lý, tinh thân trong việc học tập của các cháu. Với những phân tích trên đây, xét thấy kháng cáo của chị Y là có cơ sở chấp nhận, cần sửa một phần bản án sơ thẩm về nội dung giải quyết quyền nuôi con chung. Giao cả hai con cho chị Y trực tiếp nuôi dưỡng cho đến khi con thành niên (đủ 18 tuổi) hoặc đến khi có sự thay đổi khác. Về cấp dưỡng nuôi con: Tại phiên toà, chị Y không yêu cầu nên Hội đồng xét xử không giải quyết. Anh T có quyền và nghĩa vụ thăm nom con chung, không ai được cản trở. Trong quá trình nuôi dưỡng, vì lợi ích của con, nếu thấy cần thiết thì chị Y và anh T có quyền thoa thuận hoặc khởi kiện bằng vụ án khác để yêu cầu Tòà án giải quyết việc cấp dưỡng nuôi con chung hoặc việc thay đổi người trực tiếp nuôi con theo quy định.

[3]. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật.

[4]. Xét đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát về sửa bản án sơ thẩm là có cơ sở.

[5]. Án phí phúc thẩm: Kháng cáo của chị Y được chấp nhận nên chị Y không phải chịu án phí phúc thấm. Hoàn trả cho chị Y 300.000đ tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp.