Bản án 277/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét, thẩm tra tại phiên tòa; kết quả tranh tụng tại phiên tòa; ý kiến của các đương sự; quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng. 4 [1.1] Về thẩm quyền giải quyết: Vụ án có đối tượng tranh chấp là quyền sử dụng đất và yêu cầu phản tố liên quan đến tài sản thừa kế. Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk thụ lý và giải quyết sơ thẩm là đúng thẩm quyền quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.2] Về việc đình chỉ yêu cầu phản tố của bị đơn: Bị đơn bà Nguyễn Thị L có yêu cầu phản tố chia thừa kế, làm phát sinh đương sự là các bà Nguyễn Thị Bích L2, Nguyễn Thị Y, Nguyễn Thị T1 đang định cư tại nước Cộng hòa Pháp. Tòa án cấp sơ thẩm đã thông báo nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài theo quy định tại Điều 152 Bộ luật Tố tụng dân sự và Thông tư liên tịch số 12/2016/TTLT-BTP-BNG-TANDTC, nhưng bà L không thực hiện.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 217 và Điều 218 Bộ luật Tố tụng dân sự để đình chỉ giải quyết yêu cầu phản tố của bà L là đúng quy định pháp luật. [1.3] Về quyền khởi kiện bằng vụ án khác: Việc đình chỉ yêu cầu phản tố của bà L không làm mất quyền lợi của các đương sự. Trường hợp các bà L2, Y, T1 hoặc các thừa kế khác có yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ N, cụ T2 thì có quyền khởi kiện bằng một vụ án dân sự khác theo quy định của pháp luật.

[2] Về nội dung tranh chấp và xét đơn kháng cáo. Tòa án cấp phúc thẩm xét thấy đơn kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị L và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (ông Nguyễn L1, ông Nguyễn T) không có căn cứ để chấp nhận, bởi các lý do sau: [2.1] Về nguồn gốc và tứ cận thửa đất tranh chấp: [2.1.1] Thửa đất tranh chấp có diện tích thực tế 1.424,2m² thuộc thửa 181, tờ bản đồ 105 (đo đạc năm 2012), tọa lạc tại thôn C, xã X. [2.1.2] Căn cứ “Văn tự bán đoạn một khoản đất rừng cát” lập ngày 31/10/1988, cụ Nguyễn Tri N và cụ Nguyễn Thị T2 đã chuyển nhượng đất cho vợ chồng ông Võ Thanh P, bà Nguyễn Thị H1. Mặc dù văn tự ghi diện tích là 02 sào, nhưng tứ cận được xác định rõ ràng: Đông cận đất ông Nguyễn H2 (nay là đường đi vào xóm hướng sang đất ông H2); Tây cận vườn dừa bà Trương Thị P1; Nam cận đất ông Nguyễn Đ; Bắc cận đất ông Nguyễn Văn H3. [2.1.3] Đối chiếu tứ cận trong văn tự với Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ và Bản đồ địa chính năm 2012 hoàn toàn trùng khớp. Tứ cận nêu trên bao trùm toàn bộ diện tích đất ông P, bà H1 đã được cấp GCNQSDĐ (thửa 152) và diện tích đất đang tranh chấp (thửa 181). Tứ cận không có bất kỳ hướng nào thể hiện giáp với "phần đất còn lại của cụ N, cụ T2" như lời trình bày của phía bị đơn. [2.2] Về quá trình quản lý, sử dụng đất: 5 [2.2.1] Sau khi nhận chuyển nhượng từ năm 1988, vợ chồng ông P, bà H1 là người trực tiếp khai hoang mở rộng, tôn tạo, quản lý và sử dụng ổn định, liên tục từ đó đến nay. [2.2.2] Theo Sổ mục kê và Tờ bản đồ địa chính đo đạc năm 2012, thửa đất 181 (tách ra từ thửa 09 cũ) đã được quy chủ cho ông Võ Thanh P (loại đất CLN). Bà L cũng như các con khác của cụ N, cụ T2 không đứng tên và không kê khai đăng ký đối với thửa đất này. [2.3] Về tính hợp pháp trong yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: [2.3.1] Vợ chồng ông P, bà H1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất ổn định, đủ điều kiện được Nhà nước xem xét cấp GCNQSDĐ theo quy định tại khoản 33 Điều 3 và Điều 138 Luật Đất đai năm 2024. [2.3.2] Bà L không xuất trình được tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp đối với thửa 181 nhưng lại có hành vi gửi đơn ngăn chặn, cản trở ông P, bà H1 làm thủ tục cấp GCNQSDĐ. Đây là hành vi cản trở việc thực hiện quyền của người sử dụng đất, vi phạm khoản 10 Điều 11 Luật Đất đai năm 2024. [2.3.3] Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bà L chấm dứt hành vi cản trở là có căn cứ, đúng pháp luật. Tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo không cung cấp thêm chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ án.

[3] Về quan điểm của Viện kiểm sát. Ý kiến của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại phiên tòa đề nghị không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, giữ nguyên bản án sơ thẩm là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[5] Án phí phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí theo quy định pháp luật; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn L1, ông Nguyễn T là người cao tuổi nên được miễn.