Bản án 127/2026/HS-STBản án 127/2026/HS-ST

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra, xét hỏi, tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận thấy như sau:

[1]. Về tố tụng: Về việc xét xử vắng mặt UBND xã N, tỉnh Điện Biên - Nguyên đơn dân sự trong vụ án: 5 Ông Vì Văn B - Người đại diện theo ủy quyền của Chủ tịch UBND xã N, tỉnh Điện Biên vắng mặt tại phiên tòa, có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ các điều 63 và điều 292 của Bộ luật Tố tụng hình sự, Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt nguyên đơn dân sự.

[2] Về hành vi phạm tội của bị cáo: Tại cơ quan điều tra và tại phiên tòa, bị cáo Vừ A C đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình. Lời khai của bị cáo, những người tham gia tố tụng trong quá trình điều tra và tại phiên tòa cùng các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, có đủ căn cứ xác định: Trong thời gian 02 ngày giữa tháng 11 năm 2025, bị cáo Vừ A C đã có hành vi sử dụng 01 con dao quắm bằng kim loại và thuê một người đàn ông dân tộc T1 không biết tên, địa chỉ dùng cưa máy xăng để chặt phá, hủy hoại 6.150m² rừng phòng hộ TXK (rừng tự nhiên thứ sinh gỗ núi đất lá rộng thường xanh và nửa rụng lá nghèo kiệt) tại lô 6, 7, 10 khoảnh 11, tiểu khu G thuộc bản H, xã N, tỉnh Điện Biên do Ủy ban nhân dân xã N, tỉnh Điện Biên quản lý và bảo vệ, mục đích lấy đất trồng lúa nương. Gây thiệt hại 14.701.455 đồng. Hành vi của bị cáo Vừ A C đủ yếu tố cấu thành tội Hủy hoại rừng theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 243 của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025. Cáo trạng số: 61/CT-VKSĐB-KV2 ngày 23/06/2026 của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 - Điện Biên truy tố bị cáo Vừ A C là hoàn toàn đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật.

[3] Về tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội: Bị cáo Vừ A C là người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Hành vi phạm tội của bị cáo là nghiêm trọng, gây nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái. Bị cáo nhận thức được rừng là tài nguyên quốc gia cần được bảo vệ nhưng vì nhận thức pháp luật còn hạn chế đã cố ý hủy hoại tài nguyên rừng. Bị cáo thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý.

Tuy nhiên, mục đích phá rừng của bị cáo là để lấy đất canh tác, sản xuất nông nghiệp phục vụ cuộc sống gia đình, không có mục đích trục lợi hay đầu cơ thương mại.

[4] Về nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 52 của Bộ luật Hình sự. Bị cáo có nhân thân tốt, không có tiền án, tiền sự, là người dân tộc thiểu số, sống ở vùng sâu, vùng xa, nhận thức và hiểu biết pháp luật còn hạn chế. Nhận thức được hành vi chặt phá rừng là vi phạm pháp luật nên ngày 23/01/2026, bị cáo đã đến trụ sở Công an xã N, tỉnh Điện Biên để ra đầu thú. Quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa, bị cáo đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của mình. Ngày 02/06/2026, bị cáo đã tự nguyện 6 nộp 3.000.000 đồng tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 2 - Điện Biên để bồi thường một phần thiệt hại cho Nhà nước. Điều này thể hiện ý thức trách nhiệm của bị cáo trong việc giảm thiểu tối đa hậu quả do mình gây ra đối với môi trường sinh thái.

Do đó, bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại điểm b, s khoản 1 và khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[5] Về hình phạt chính: Xét thấy bị cáo có nhân thân tốt, có nơi cư trú rõ ràng, bị cáo có các tình tiết giảm nhẹ tại quy định tại điểm b, s khoản 1 và khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự và không có tình tiết tăng nặng. Từ các phân tích, đánh giá tại mục

[2],

[3],

[4], Hội đồng xét xử thấy rằng: Bị cáo có khả năng tự cải tạo, việc không cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội mà cho bị cáo được hưởng án treo dưới sự giám sát, giáo dục của chính quyền địa phương hoàn toàn không gây nguy hiểm cho xã hội, không ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự tại địa phương. Căn cứ Điều 65 Bộ luật Hình sự và Điều 2, Điều 4 Nghị quyết số: 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/05/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật hình sự về án treo (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 01/2022/NQ-HĐTP ngày 15/04/2022 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và Nghị quyết số 02/2025/NQ-HĐTP ngày 27/06/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao), Hội đồng xét xử xét thấy không cần thiết phải cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội mà chỉ cần xử phạt tù nhưng cho hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách theo quy định của pháp luật để thể hiện sự khoan hồng của pháp luật, vừa tạo điều kiện cho bị cáo được tự cải tạo, lao động sản xuất để khắc phục hậu quả, thể hiện tính giáo dục sâu sắc.

Vì vậy, Hội đồng xét xử chấp nhận đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 - Điện Biên và người bào chữa về hình phạt chính đối với bị cáo Vừ A C.

[6] Về hình phạt bổ sung: Theo quy định tại khoản 4 Điều 243 của Bộ luật Hình sự quy định, bị cáo còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là hình phạt tiền.

Tuy nhiên, theo các tài liệu, chứng cứ và lời khai của bị cáo tại phiên tòa đều cho thấy bị cáo làm nông nghiệp, hoàn cảnh gia đình khó khăn, không có điều kiện để thi hành án.

Vì vậy, Hội đồng xét xử chấp nhận đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 - Điện Biên và người bào chữa về hình phạt chính đối với bị cáo .

[7] Xử lý vật chứng của vụ án: Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 47 của Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 2 Điều 106 của Bộ luật Tố tụng hình sự: Tịch thu, tiêu huỷ 01 con dao quắm có tổng chiều dài 91cm. Cán dao bằng gỗ dài 54cm, đường kính 3cm; chuôi dao bằng kim loại dài 9cm, lưỡi dao bằng kim loại dài 28cm, phần rộng nhất của lưỡi dao là 4,5cm, sống dao dày 0,5cm, phần mỏ quắm dài 3,5cm.

[8]. Về trách nhiệm bồi thường dân sự: 7 Bị cáo đã gây thiệt hại về rừng thuộc sở hữu Nhà nước do UBND xã N, tỉnh Điện Biên có trách nhiệm tổ chức quản lý, bảo vệ. Căn cứ khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự; khoản 1 Điều 584, khoản 1 Điều 585, khoản 1 Điều 586, khoản 1 Điều 589 Bộ luật Dân sự năm 2015: Buộc bị cáo Vừ A C phải bồi thường toàn bộ thiệt hại về rừng cho Nhà nước (đại diện là UBND xã N, tỉnh Điện Biên) với tổng số tiền là: 14.701.455 đồng (Mười bốn triệu, bảy trăm linh một nghìn, bốn trăm năm mươi lăm đồng); được trừ đi số tiền 3.000.000 đồng (Ba triệu đồng) đã nộp ngày 02/06/2026 tại Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2 - Điện Biên; bị cáo Vừ A C còn phải bồi thường cho Nhà nước số tiền 11.701.455 đồng (Mười một triệu, bảy trăm linh một nghìn, bốn trăm năm mươi lăm đồng).

[9] Về biện pháp ngăn chặn: Quyết định tạm hoãn xuất cảnh số: 29/HSST-QĐTHXC ngày 07/8/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Điện Biên và Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú số: 09/HSST-QĐTHXC ngày 16/6/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Điện Biên áp dụng đối với bị cáo kể từ ngày 08/08/2026 cho đến khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm. Căn cứ các điều 123, 124, 277 và 278 của Bộ luật Tố tụng hình sự, do bị cáo Vừ A C bị xử phạt hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo nên biện pháp ngăn chặn tạm hoãn xuất cảnh và biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú đối với bị cáo Vừ A C hết thời hạn kể từ ngày tuyên án sơ thẩm (ngày 12/8/2026).

[10] Về án phí hình sự sơ thẩm và án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch: Bị cáo Vừ A C là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Tại phiên tòa, bị cáo và người bào chữa đề nghị Hội đồng xét xử xem xét miễn án phí hình sự sơ thẩm cho bị cáo. Căn cứ khoản 2 Điều 136/BLTTHS; Quyết định số 134/QĐ-UBND ngày 22/01/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đ phê duyệt danh sách thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã khu vực I, II, III giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh Điện Biên; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 6 Điều 15 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Toà án: Miễn án phí hình sự sơ thẩm và án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch cho bị cáo Vừ A C.

[10]. Các vấn đề khác: Đối với người đàn ông dân tộc Thái cắt hạ các cây gỗ to bằng cưa máy xăng tại khu rừng bị cáo C chặt phá, do bị cáo không biết họ tên và địa chỉ của 8 người này, Cơ quan điều tra không có cơ sở để điều tra làm rõ nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết. Đối với Ủy ban nhân dân xã N, tỉnh Điện Biên và cán bộ Kiểm lâm có trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn. Quá trình điều tra cho thấy Uỷ ban nhân dân xã và cán bộ Kiểm lâm được phân công nhiệm vụ đã thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao nên Cơ quan điều tra không đề cập vấn đề xử lý nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết.

[11] Về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đ, Điều tra viên, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 - Điện Biên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện theo đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo không có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng.

Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp.