Bản án 59/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ do các đương sự cung cấp, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Bị đơn có nơi cư trú trên địa bàn xã Đ, tỉnh An Giang.

Căn cứ vào Điều 26, Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự, Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của Tòa án nhân dân thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu Vực 7, tỉnh An Giang. Về quan hệ pháp luật: Vợ chồng ông Phan Hoàng M Phạm C T yêu cầu vợ chồng ông Nguyễn Văn L bà Đặng Thị M1 tuyên bố hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất vô hiệu nên quan hệ pháp luật được xác định là 'Tranh chấp hợp đồng câm cố quyền sử dụng đất".

[2] Về trình tự, thủ tục tố tụng: Trong quá trình thụ lý giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành tống đạt đầy đủ các thủ tục tố tụng cho các bên đương sự trong vụ án, tuy nhiên đồng bị đơn ông vắng mặt tại các phiên họp, các phiên hòa giải và tại phiên tòa. Đồng bị đơn đã được triệu tập xét xử hợp lệ lần thứ hai nhưng tiếp tục vắng mặt không có lý do, căn cứ vào Điều 227, Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đối với đồng bị đơn là phù hợp theo quy định của pháp luật.

[3] Về nội dung vụ án: [3.1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất ngày 18/10/2018 âm lịch là vô hiệu, nguyên đơn có cung cấp bản gốc giấy tay có nội dung "Hợp Đồng Cố Đất" có xác nhận của đồng bị đơn và đồng bị đơn cũng xác nhận đúng nội dung trong bản giấy tay "Hợp Đồng Cố Đất". Từ đó có căn cứ để xác định việc đồng nguyên đơn và đồng bị đơn có thực hiện việc cầm cố quyền sử dụng đất với nhau là sự thật. Theo lời trình bày của các đương sự, đồng nguyên đơn ông M bà T và đồng bị đơn vợ chồng ông L bà M1 đều thống nhất xác nhận các nội dung trong "Hợp Đồng Cố Đất" ngày 18/10/2018 âm lịch về việc cầm cố quyền sử dụng đất. Cụ thể tại biên bản ghi lời khai ngày 10/11/2025 tại nhà ông Nguyễn Văn L bà Đặng Thị MI, ông L bà MI đều xác định có thực hiện ký kết hợp đồng cầm cố đất với vợ chồng ông M bà T, ông L bà MI đã nhận đủ 60 chỉ vàng 24k từ ông M bà T, 4 thời hạn câm cố đất với nhau là 03 năm, thời gian tính từ ngày 18/10/2018 âm lịch đến ngày 18/10/2021 âm lịch, diện tích đất ông M1 bà L cầm cố cho ông M2 bà T là 8.651m?, nếu hết thời hạn cầm cố đất mà ông L bà M1 không chuộc lại đất thì ông M bà T tiếp tục canh tác trên đất và hiện bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông L bà MI, ông M bà T đang quản lý. Tuy nhiên sau khi nhận cầm cố đất thì ông M bà T không canh tác đất mà cho ông L bà M1 thuê lại đất để canh tác, giá cho thuê lại hàng năm là 30.000.000đ (Ba mươi triệu đồng), do hoàn cảnh gia đình khó khăn và bà M1 bệnh nên không canh tác đất được, ông L bà M1 chưa trả tiền thuê đất cho ông M bà T. Ông L bà M1 thống nhất trả lại 60 chỉ vàng 24k cho ông M bà T, ông L bà M1 đang kêu bán đất khi nào bán đất được sẽ trả lại số vàng cho nguyên đơn và yêu cầu không phải trả tiền thuê đất hàng năm do không canh tác được nhưng phía nguyên đơn không đồng ý và xảy ra tranh chấp. Đây là tình tiết không cần phải chứng minh theo Điều 92 và Điều 95 của Bộ luật tố tụng dân sự. Từ đó, có cơ sở xác định việc ông L bà M1 có nhận 60 chỉ vàng 24k của nguyên đơn từ hợp đồng cầm cố đất. Xét hợp đồng cầm cố đất ngày 18/10/2018 giữa nguyên đơn và bị đơn, Hội đồng xét xử xét thấy: Theo quy định của Luật đất đai thì không có quy định trường hợp nào người sử dụng đất được thực hiện quyền câm cố quyền sử dụng đất nên giao dịch giữa các đương sự nêu trên là vi phạm pháp luật của Luật đất đai và không đảm bảo điều kiện có hiệu lực của giao dịch được quy định tại Điều 117 Bộ luật dân sự nên hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất ngày 18/10/2018 âm lịch giữa nguyên đơn và bị đơn là vô hiệu theo quy định tại Điều 122, Điều 123, Điều 131 của Bộ luật dân sự. [3.2] Về giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu: Hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn ông M bà T và bị đơn ông L bà MI đã vô hiệu nên không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên tại thời điểm xác lập và khi giao dịch dân sự trên vô hiệu thì các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, nếu không hoàn trả bằng hiện vật thì hoàn trả bằng tiền, trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức thu được bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Trong vụ án này, đối tượng của hợp đồng cầm cố là diện tích đất 8.651m2 tọa lạc ấp P, xã Đ, tỉnh An Giang, hiện gia đình ông L bà M1 đang quản lý sử dụng nên ông M bà T chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết trả lại 60 chỉ vàng 24k là phù hợp theo Điều 131 của Bộ luật dân sự. Tại biên bản ghi lời khai vợ chồng ông L bà M1, thì ông bà đều xác định có nhận 60 chỉ vàng 24k từ gia đình ông M bà T đến nay vẫn chưa trả lại. Do 5 đó, Hội đồng xét xử xét thấy các bên phải thực hiện việc hoàn trả cho nhau những gì đã nhận là phù hợp theo quy định pháp luật, cần buộc ông L bà M1 có nghĩa vụ trả lại cho ông M bà T 60 chỉ vàng 24k. [3.3] Đối với hợp đồng thuê đất giữa ông M bà T với ông L bà M1: Ông M bà T không có yêu cầu và các bên không có tranh chấp nên Hội đồng xét xử không xem xét. [3.4] Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn ông Phan Hoàng M bà Phạm Câm T về việc tự nguyên giao trả lại cho ông L bà M1 bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CO 429819 ngày 11/01/2019 được Sở tài nguyên và Môi trường tỉnh K cấp cho ông Nguyễn Văn L, bà Đặng Thị M1, nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[4] Về án phí của vụ án: (60 chỉ vàng 24k x 14.000.000đ/chỉ = 840.000.000đ) = 36.000.000đ + (40.000.000đ x 3%) = 37.200.000đ (Ba mươi bảy triệu hai trăm nghìn đồng). Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên buộc bị đơn vợ chồng ông L bà M1 phải nộp án phí theo quy định.

Tuy nhiên, đồng bị đơn là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí và được chấp nhận nên vợ chồng ông L bà M1 được miễn nộp tiền án phí theo quy định. Nguyên đơn được hoàn trả số tiền nộp tạm ứng án phí là 19.500.000đ (Mười chín triệu, năm trăm nghìn đồng) theo biên lai thu số 0002328 ký hiệu BLTU/25E ngày 23/9/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh An Giang.

[5] Về ý kiến phát biểu về việc tuân theo pháp luật tố tụng và đề nghị hướng giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát khu vực 7 tại phiên tòa là có co sở và căn cứ pháp luật nên Hội đồng xét xử đã xem xét và ghi nhận trong quá trình giải quyết vụ án.