Bản án 122/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

10 Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa và quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên tham gia phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định: Về thủ tục tố tụng:

[1]. Đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Hoàng Thị E đảm bảo về hình thức và làm trong hạn luật định nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về sự vắng mặt của những người tham gia tố tụng: Tại phiên toà phúc thẩm, bị đơn ông Lương Văn L; một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và những người làm chứng đã được Toà án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt lần thứ hai không có lý do. Hội đồng xét xử nhận thấy, quá trình giải quyết vụ án những người này đã có lời trình bày đầy đủ, rõ ràng được lưu trong hồ sơ vụ án. Việc vắng mặt họ không ảnh hưởng tới việc giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, xét xử vắng mặt những người trên. Về nội dung: Xét yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn bà Hoàng Thị E, Hội đồng xét xử thấy:

[3] Về yêu cầu công nhận phần đất có diện tích 144,5m2 thuộc thửa đất số 263, tờ bản đồ số 63 bản đồ địa chính xã V, huyện N, tỉnh Bắc Kạn là của bà Hoàng Thị E: Bà E cho rằng diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc do được cha là ông Hoàng Văn S để lại theo di chúc, là một phần thửa đất số 234 và đã kê khai đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 233 từ năm 1996; đồng thời cho rằng gia đình ông L, bà T quản lý, sử dụng diện tích đất này là do bố ông L mượn của ông C, bà T2.

Tuy nhiên, những nội dung bà E trình bày không được chứng minh bằng các tài liệu, chứng cứ hợp pháp và cũng không phù hợp với các chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án. Quá trình giải quyết vụ án, lời khai của bà E về việc quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp không thống nhất. Có thời điểm bà khai được cha chia và trực tiếp sử dụng đất từ năm 1993 (bút lục số 02, 257); có thời điểm lại khai bà Hoàng Thị T2 là người canh tác (bút lục 322); khi khác lại cho rằng không biết ai sử dụng diện tích đất này trong nhiều năm hoặc cho rằng hằng năm gia đình ông L, bà T đều tranh canh tác trước nên bà không thể sử dụng (bút lục số 87). Những lời khai này mâu thuẫn với chính lời khai của bà T2 khi xác nhận bà không trực tiếp quản lý, sử dụng và cũng không biết ai là người sử dụng diện tích đất tranh chấp.

Do đó, không có cơ sở xác định bà E đã trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định đối với diện tích đất đang tranh chấp như bà trình bày. Đối với các tài liệu về nguồn gốc đất, V1 khế đất ruộng Nà Cốc L1 và Di chúc của ông Hoàng Văn S cùng lập ngày 25/11/1993 đều thể hiện phần đất để lại 11 cho bà E chỉ gồm các thửa số 237, 238 và 234 với tổng diện tích 1.150m². Nội dung này phù hợp với Tờ khai đăng ký ruộng đất tháng 11/1994 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 1998 mang tên ông Lâm Minh K, trong đó cũng chỉ ghi nhận ba thửa đất nêu trên, không có thửa đất số 233. Đối với đơn kê khai đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 233 do bà E xuất trình chỉ là bản phôtô, không có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời UBND xã xác nhận không có tài liệu lưu trữ thể hiện bà E kê khai, đăng ký thửa đất số 233 trong sổ mục kê và bản đồ giải thửa năm 1996. Các biên lai thu thuế đất nông nghiệp cũng không thể hiện việc bà E thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với chính diện tích đất đang tranh chấp.

Vì vậy, các tài liệu này không đủ giá trị chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của bà E. Đối với nội dung cho rằng bố ông L mượn đất của ông C, bà T2 rồi không trả lại, ngoài lời trình bày của bà E thì không có bất kỳ tài liệu, chứng cứ hoặc lời khai của người làm chứng nào xác nhận; trong khi ông L, bà T không thừa nhận sự việc này.

Do đó, không có căn cứ xác định đã tồn tại quan hệ mượn đất như nguyên đơn trình bày. Ngược lại, lời khai của ông L, bà T về việc được bố mẹ giao đất từ năm 1989, quản lý, sử dụng ổn định, liên tục cho đến khi phát sinh tranh chấp phù hợp với các tài liệu địa chính gồm sổ mục kê năm 1996, bản đồ giải thửa năm 1996, bản đồ địa chính đo đạc năm 2010, bản đồ địa chính sau đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2014, đồng thời phù hợp với lời khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và những người làm chứng. Hồ sơ vụ án cũng thể hiện trước đây diện tích đất tranh chấp thuộc quỹ đất do Hợp tác xã quản lý, sau khi Hợp tác xã giải thể giao cho các hộ gia đình sử dụng, nhưng không có tài liệu nào xác định diện tích đất này được giao cho bà E hoặc hộ gia đình bà E. Như vậy, có đủ căn cứ xác định gia đình ông L, bà T là người trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định, liên tục diện tích đất tranh chấp từ năm 1989 đến khi phát sinh tranh chấp vào cuối năm 2023; việc tranh chấp chỉ phát sinh sau khi hiện trạng thửa đất bị thay đổi do quá trình thi công và bà E đến trồng ngô trên diện tích đất này. Trong khi đó, bà E không chứng minh được mình đã từng quản lý, sử dụng hợp pháp hoặc có căn cứ xác lập quyền sử dụng đối với thửa đất số 263, tờ bản đồ số

63.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện của bà Hoàng Thị E về việc công nhận quyền sử dụng đối với diện tích đất tranh chấp là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.

[4] Về yêu cầu hủy Giấy CNQSD đất số CD 740221 do UBND huyện N, tỉnh Bắc Kạn cấp ngày 15/12/2015 cho hộ ông Lương Văn L, bà Hoàng Thị T: Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy, hồ sơ địa chính và tài liệu do cơ quan có thẩm quyền cung cấp đều thể hiện diện tích đất đang tranh chấp đã được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Lương Văn L từ năm 1998 tại 12 thửa đất số 233, diện tích 117m². Đến năm 2015, sau khi đo đạc, chỉnh lý hồ sơ địa chính, thửa đất được cấp đổi thành thửa số 263, diện tích 144,5m² đứng tên ông Lương Văn L và bà Hoàng Thị T. Việc diện tích tăng so với Giấy chứng nhận đã cấp được xác định là do quá trình sử dụng, khai phá hoặc mở rộng sang phần đất liền kề chưa được cấp Giấy chứng nhận cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào, không phải do chồng lấn lên diện tích đất đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng cho bà Hoàng Thị E. Mặt khác, không có tài liệu, chứng cứ nào chứng minh thửa đất số 233 trước đây hoặc thửa đất số 263 hiện nay là một phần của thửa đất số 234 mà bà E cho rằng được thừa kế từ ông Hoàng Văn S. Ngược lại, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ đều xác định đây là các thửa đất độc lập, có vị trí, ranh giới và quá trình quản lý, sử dụng riêng biệt. Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn và đại diện cơ quan quản lý đất đai đều thống nhất xác định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Lương Văn L, bà Hoàng Thị T được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật tại thời điểm cấp. Kết quả kiểm tra hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cũng không thể hiện có vi phạm về điều kiện, thẩm quyền hoặc trình tự cấp giấy.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm kết luận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số N263209 cấp ngày 18/12/1998 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CD 740221 cấp đổi ngày 15/12/2015 được cấp đúng quy định pháp luật; đồng thời không chấp nhận yêu cầu hủy các Giấy chứng nhận này của bà Hoàng Thị E là có căn cứ, đúng pháp luật.

[5]. Về các yêu cầu bồi thường thiệt hại: Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng không có căn cứ chấp nhận. Bà E không chứng minh được bà Hoàng Thị T có hành vi trái pháp luật xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc cản trở việc thực hiện quyền sử dụng đất của bà E; kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền cũng không có căn cứ xác định các hành vi này. Mặt khác, như đã phân tích, diện tích đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Lương Văn L và bà Hoàng Thị T nên bà E không có cơ sở yêu cầu bồi thường thiệt hại về hoa màu. Đối với các khoản chi phí khác, đây là các chi phí phát sinh trong quá trình bà E thực hiện việc khiếu nại, khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời bà cũng không chứng minh được bị đơn có lỗi hoặc có hành vi làm phát sinh các thiệt hại này.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận các yêu cầu bồi thường thiệt hại của bà E là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

[6]. Tại cấp phúc thẩm, bà E không cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ án nên không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của bà E.

[7]. Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên tại phiên tòa là có căn cứ chấp nhận. 13

[8]. Về án phí: Căn cứ Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự, do Hội đồng xét xử phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm nên người kháng cáo bà Hoàng Thị E phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Tuy nhiên, do bà E là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.