Bản án 73/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Ông K2, bà Nguyễn Hồng B1, ông K1 yêu cầu xét xử vắng mặt, bà Trần Thị B, ông L3, bà T2 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không có lý do, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 và khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt đối với đương sự là đúng quy định.

[2] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Tranh chấp giữa các đương sự được xác định là tranh chấp hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và quyền sử dụng đất thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực 3 – Cà Mau theo quy định tại khoản 3, 9 Điều 26, Điều 35, khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Về nội dung: [3.1] Xét yêu cầu tranh chấp quyền sử dụng đất: 5 Ông T được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2003 diện tích 16.030m2, ông L được cấp giấy chứng nhận năm 1997, diện tích 44.540m2, các đương sự xác định không có đo đạc trên thực địa. Quá trình đo đạc thực tế các đương sự thống nhất diện tích đất của ông T gồm các thửa số 3, 7 (ông T đang quản lý), 5, 9 (ông L đang quản lý) tổng diện tích 14.688,7m2. Đất ông L gồm các thửa số 15, 16 (đã chuyển nhượng cho bà Nguyễn Hồng B1) số 11, 13 (ông T đang quản lý) 1, 14 (ông L đang quản lý) tổng diện tích là 45.426,5m2 . Các đương sự xác định phần ranh đất tranh chấp tại các thửa số 2, 6,10,12 diện tích 1.409,1m2. Tại phiên tòa, nguyên đơn xác định chỉ yêu cầu bị đơn trả lại phần đất tranh chấp tại thửa số 2 diện tích 757,7m2, xét thấy diện tích đất thực tế của nguyên đơn đang thiếu 1.341,3m2 so với giấy chứng nhận được cấp, ông L thực tế đang thừa 886,5m2, các bên cũng xác định phần đất tranh chấp là phần bờ ranh giữa hai bên, từ trước đến nay chưa có phân ranh mà sử dụng chung để canh tác nuôi tôm từ khi chuyển dịch đến nay, như vậy nếu cộng thêm phần diện tích tại thửa số 2 thì phần đất của nguyên đơn còn thiếu 651,4m2, trong khi phần diện tích đất của bị đơn nếu trừ đi thửa số 2 sẽ thừa 128,3m2. Do đó nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả lại phần đất tranh chấp tại thửa số 2 diện tích 757,7m2 là có cơ sở được chấp nhận. Do ông L đang quản lý đất cùng với bà P, ông L2 nên cần buộc những người này cùng có nghĩa vụ trả đất nêu trên cho nguyên đơn. [3.2] Xét yêu cầu tranh chấp hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và đòi lại quyền sử dụng đất. Nguyên đơn yêu cầu công nhận cho nguyên đơn được quản lý, sử dụng phần đất diện tích 2.192m2, tại thửa số 11, 13, bị đơn được quản lý sử dụng phần đất tại thửa 4, 5, 8, 9 diện tích 4.234,4m2. Bị đơn yêu cầu nguyên đơn trả phần đất cho mượn diện tích 2.192m2, công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn và bị đơn diện tích 4.234,4m2. Nguyên đơn xác định cha ông là ông Trần Văn T3 (đã chết) cho đất ông nhưng không có đường xổ nước nên thỏa thuận với ông L là em ruột ông T3 để đổi đất, sau khi đổi đất thì ông và ông L đã phân ranh và sử dụng từ đó đến nay. Đại diện bị đơn không đồng ý với yêu cầu của bị đơn và cho rằng phần đất ông T đang sử dụng tại phần mặt tiền là do ông L cho ông T mượn năm 2002 và yêu cầu ông T trả lại, đối với phần đất của ông L sử dụng của ông T là do ông L chuyển N1 của ông T năm 2004 nên yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông T và ông L. Hội đồng xét xử xét thấy: Nguyên đơn yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển đổi, bị đơn yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng và trả lại đất cho mượn, 6 nguyên đơn và bị đơn đều xác định khi xác lập giao dịch đều bằng lời nói, không lập thành văn bản. Tại biên bản xác minh ngày 02/02/2026 của Tòa án đối với bà Tiêu Thị N2 có nội dung: Bà có biết việc hai bên có đổi đất với nhau khi chuyển dịch cơ cấu nuôi tôm, không có nghe hai bên có giao dịch mượn và chuyển nhượng đất, sau khi thỏa thuận thì ông T và ông L đã phân ranh và sử dụng đến nay. Khi hòa giải ở ấp phía ông L không đồng ý việc đổi đất với ông T, không nghe nói đến việc cho mượn và mua đất của ông T. Tại biên bản xác minh tổ hòa giải ấp T, xã N, huyện P (nay là xã C), tỉnh Cà Mau gồm ông Lê Văn S, ông Đăng Văn O có nội dung: Ngày 17/12/2023 tổ hòa giải ấp có tổ chức hòa giải vụ việc tranh chấp giữa ông T và ông L, nội dung buổi hòa giải ông T yêu cầu ông L thực hiện thỏa thuận đổi đất, phía ông L và các con ông L là ông Trần Tấn L2, Trần Thị B, Trần Thị D xác định có việc đổi đất nhưng hiện nay không đồng ý đổi đất nữa. Như vậy có cơ sở xác định giữa nguyên đơn và bị đơn có thỏa thuận đổi đất với nhau, phù hợp với việc sau khi đổi đất hai bên đã phân ranh sử dụng ổn định đến nay, nguyên đơn đã làm cống xổ vuông, cho người khác cố phần đất (bao gồm cả phần đất mặt tiền), thực tế hai bên đã sử dụng phần đất ổn định trong thời gian dài, phía bị đơn không có ý kiến tranh chấp gì cũng như đặt ra vấn đề đòi lại đất hay yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng đất, đến khi nguyên đơn yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển đổi đất thì bị đơn mới đặt ra các vấn đề này, đồng thời nguyên đơn và bị đơn cũng xác đinh khi làm lộ giao thông nông thôn thì nguyên đơn cũng là người bỏ chi phí làm lộ đối với phần đất này. Từ nhận định trên, Hội đồng xét xử công nhận hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất năm 2000 giữa nguyên đơn và bị đơn là đúng quy định và phù hợp với án lệ số 15/2017/AL ngày 14/12/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về công nhận thỏa thuận miệng của các đương sự trong việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp, nguyên đơn được tiếp quản lý, sử dụng phần đất diện tích 2.192m2, bị đơn được quản lý sử dụng phần đất diện tích 4.234,4m2. [3.3] Do chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn. [3.4] Đối với hợp đồng cố đất giữa ông K2 và ông T, các đương sự không có yêu cầu gì nên không đặt ra xem xét. Đối với phần đất ông L đã chuyển nhượng cho bà Nguyễn Hồng B1, không có liên quan đến diện tích tranh chấp giữa nguyên đơn và bị đơn, bà B1 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không đặt ra xem xét. Đối với các đương sự còn lại không có yêu cầu gì trong vụ án nên không đặt ra xem xét, giải quyết.

[4] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[5] Về án phí và chi phí tố tụng: 7 - Về án phí: Nguyên đơn và bị đơn được miễn do thuộc trường hợp là người cao tuổi. - Về chi phí tố tụng: Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu chi phí đo đạc: 42.526.000 đồng, chi phí định giá: 19.800.000 đồng. Tổng 62.326.000 đồng, nguyên đơn đã dự nộp nên buộc bị đơn hoàn lại số tiền này cho nguyên đơn.

[6] Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định tại khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự.