Bản án 255/2026/HC-PTBản án 255/2026/HC-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt của đương sự theo quy định tại Điều 225 Luật tố tụng hành chính.

[2] Về nội dung: [2.1]. Về nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất và diễn biến tranh chấp: Nguồn gốc và hiện trạng canh tác: Phần diện tích đất nông nghiệp đang tranh chấp tại xứ đồng Gò Màu (xã T) có nguồn gốc do ông bà của bà Trương Thị L để lại. Gia đình bà L quản lý, trực tiếp canh tác, sản xuất nông nghiệp liên tục, ổn định từ trước đến nay, không có tranh chấp với các hộ giáp ranh. Sự thừa nhận của người bị ảnh hưởng và Kết luận của cấp cơ sở: Khi phát hiện diện tích đất này bị kê khai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu bao trùm cho ông Mai Tấn T1 (thửa số 91, tờ bản đồ số 3, diện tích 21.269 m2, bà L đã kịp thời khiếu nại. Tại Biên bản hòa giải ngày 27/10/2016 của UBND xã T, UBND xã đã kết luận rõ: Diện tích đất của bà L và 04 hộ dân khác đã bị cấp trùm vào GCNQSDĐ của ông T1, đồng thời yêu cầu ông T1 giao lại giấy để chỉnh lý, tách trả đất. Ông T1 đã trực tiếp ký tên, thừa nhận và cam kết rút GCNQSDĐ đang thế chấp tại Ngân hàng về để thực hiện thủ tục tách trả. Lời khai xác nhận tại phiên tòa phúc thẩm: Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện UBND xã T tiếp tục khẳng định: Biên bản hòa giải ngày 27/10/2016 đã ghi nhận thực tế trong diện tích đất cấp cho ông T1 có đất sản xuất của 05 hộ dân (trong đó có bà L). Tình tiết này có giá trị chứng cứ chứng minh nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất thực tế của bà L là hoàn toàn có căn cứ khách quan. [2.2]. Xét tính pháp lý GCNQSDĐ cấp đổi năm 2021 và Công văn số 154: 9 Vi phạm điều kiện cấp GCNQSDĐ: Mặc dù đất đang có tranh chấp rõ ràng trên thực địa và hồ sơ quản lý tại địa phương đã được ghi nhận bằng Biên bản ngày 27/10/2016, ông T1 không thực hiện cam kết tách trả đất mà tự ý xin cấp đổi. Việc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q cấp đổi GCNQSDĐ năm 2021 cho ông T1 tiếp tục bao trùm lên đất của bà L là vi phạm điều kiện “Đất phải không có tranh chấp” tại Điều 101 Luật Đất đai 2013 và Điều 19 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ. Vi phạm quy trình, thủ tục cấp đổi: Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện UBND xã T khai: “Việc cấp đổi giấy năm 2021 có niêm yết hoặc thực hiện thủ tục hay không thì X không nắm”. Khai nhận này cho thấy quy trình xác minh hiện trạng, lấy ý kiến khu dân cư và niêm yết công khai tại cấp xã khi cấp đổi GCNQSDĐ năm 2021 đã vi phạm nghiêm trọng Điều 70 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP. Xét Công văn số 154: Việc VPĐKĐĐ căn cứ vào một GCNQSDĐ cấp đổi vi phạm pháp luật như phân tích trên theo đó Công văn 154 bác đơn khiếu nại của bà L là không có căn cứ. [2.3]. Các sai phạm nghiêm trọng của Bản án sơ thẩm: Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng quy định về thu thập, đánh giá chứng cứ và áp dụng pháp luật tố tụng hành chính, cụ thể:

Thứ nhất, Tòa sơ thẩm hoàn toàn không thu thập, đánh giá tính pháp lý của GCNQSDĐ cấp lần đầu cho ông T1 và văn bản liên quan là đối tượng liên quan đến GCNQSDĐ cấp đổi năm 2021 là đối tượng khởi kiện; bỏ qua chứng cứ là Biên bản hòa giải ngày 27/10/2016 và sự thừa nhận của ông T1. Việc chỉ căn cứ thuần túy vào thủ tục hình thức năm 2021 để bác đơn khởi kiện là vi phạm nghiêm trọng các Điều 84, 93, 95 LTTHC.

Thứ hai, không tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ: việc từ chối yêu cầu xem xét, thẩm định tại chỗ để đo đạc, xác định ranh giới và hiện trạng canh tác thực tế của người khởi kiện là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng của Toà án cấp sơ thẩm.

[3] Từ các phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm có đủ cơ sở nhận định: Cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ chứng cứ và vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung, khắc phục ngay tại phiên tòa. Kháng cáo của người khởi kiện có cơ sở nên HĐXX phúc thẩm chấp nhận hủy toàn bộ Bản án 10 hành chính sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi giải quyết, xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

[4] Chấp nhận quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng tại phiên tòa.

[5] Về án phí phúc thẩm: người kháng cáo không được chấp nhận nên phải chịu án phí theo quy định.