Bản án 250/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Phiên tòa phúc thẩm tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Nguồn gốc thửa đất tranh chấp: Căn cứ hồ sơ quản lý đất đai được xác lập qua các thời kỳ, thửa đất số 153, tờ bản đồ số 29, diện tích 350m2 đã được kê khai, đăng ký chính thức tại Sổ mục kê và Sổ đăng ký đất đai đứng tên hộ ông Nguyễn Hữu Đ (theo Công văn số 11687 ngày 02/05/2024 của Văn phòng Đ4 chi nhánh huyện H). Việc thửa đất được đăng ký hợp pháp vào Sổ bộ địa chính từ năm 1996 là chứng cứ có giá trị pháp lý chứng minh nguồn gốc và chủ thể sử dụng đất hợp pháp được Nhà nước ghi nhận. Căn cứ diễn biến lịch sử sử dụng đất: Lời khai của các hộ dân sinh sống lâu đời, Vi bằng số 498/2026/VB-TPLTT và lời khai trực tiếp tại phiên tòa phúc thẩm của người làm chứng – ông Trần Văn G (Trưởng thôn P), ông Nguyễn Như D đều xác định: Nguyên khu đất lúa tranh chấp có nguồn gốc do ông Nguyễn Hữu B (cha của nguyên đơn ông Đ) khai hoang, quản lý từ thời kỳ đầu. Quá trình sử dụng, ông B chia cho cha của bị đơn (ông Trần K1) thửa đất số 157; riêng thửa đất số 153, ông B giao cho con trai là ông Nguyễn Hữu Đ (nguyên đơn) trực tiếp quản lý, canh tác và đăng ký quyền sử dụng đất. Lời khai của bị đơn cho rằng toàn bộ diện tích đất tranh chấp do ông K1 tự khai hoang là mâu thuẫn với Sổ mục kê địa chính và không có căn cứ thực tiễn. 6 [2.2]. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Trên cơ sở đăng ký tại Sổ mục kê, UBND huyện đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số I 205765 ngày 13/04/1996 hợp pháp cho hộ ông Đ đối với thửa đất 153, diện tích 350m2. Việc cơ quan quản lý hành chính làm thất lạc hồ sơ kỹ thuật thiết lập ban đầu là hạn chế trong công tác lưu trữ của Nhà nước, hoàn toàn không làm mất đi giá trị pháp lý của GCNQSDĐ đã cấp. Căn cứ xác nhận tại T6 2 (T6 những thay đổi sau khi cấp GCNQSDĐ) do Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh huyện ký ngày 01/08/2016, Nhà nước tiếp tục xác nhận thửa đất số 153 được gia hạn thời hạn sử dụng đất đến tháng 07/2065. Quyền sử dụng đất của nguyên đơn do đó liên tục được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ghi nhận và bảo hộ pháp lý xuyên suốt 30 năm qua. Việc Tòa án cấp sơ thẩm tuyên hủy GCNQSDĐ của nguyên đơn là đánh giá chứng cứ không đúng quy định pháp luật, làm mất đi quyền sử dụng đất hợp pháp của công dân. [2.3]. Yêu cầu phản tố Bị đơn [2.3.1] Xét các Văn bản của UBND xã và Phiếu lấy ý kiến khu dân cư ngày 29/02/2024: Để chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ viện dẫn Công văn số 130/UBND-KT năm 2025 và Công văn số 145 ngày 29/02/2024 của UBND xã, nhưng lại hoàn toàn loại bỏ, không xem xét đến Công văn số 189 ngày 12/03/2024 của chính UBND xã này. Tại Công văn số 189 (văn bản đính chính cho Công văn 145), UBND xã đã khẳng định rõ: Người yêu cầu xác nhận nguồn gốc đất không phải là chủ thể để cơ quan nhà nước có thẩm quyền chứng nhận và UBND xã không đủ cơ sở xác nhận quyền sử dụng đất của bị đơn. Việc cơ quan quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương khẳng định không đủ cơ sở xác nhận nguồn gốc đất cho bị đơn cho thấy yêu cầu phản tố của bị đơn hoàn toàn thiếu căn cứ pháp lý. Về việc thay đổi lời khai của người làm chứng và giá trị chứng minh của “Phiếu lấy ý kiến khu dân cư ngày 29/02/2024” Bản án sơ thẩm lấy Phiếu lấy ý kiến khu dân cư ngày 29/02/2024 làm căn cứ công nhận đất cho bị đơn.

Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm, chứng cứ này không còn giá trị chứng minh do có sự thay đổi căn bản từ phía các chủ thể thực hiện: 7 Tại phiên tòa phúc thẩm, người chủ trì cuộc họp – ông Trần Văn G (Trưởng thôn) xác định: Phiếu lấy ý kiến ngày 29/02/2024 thực chất chỉ là ghi nhận hiện trạng sử dụng thực tế ngay tại thời điểm đó, hoàn toàn không tiến hành trích đo ranh giới thực địa và thời điểm đó khu dân cư không biết nguyên đơn ông Đ đã được cấp GCNQSDĐ hợp pháp từ năm 1996. Ông G khẳng định lại nguồn gốc đất đăng ký trong sổ sách thuộc về cha của nguyên đơn. Về việc đính chính, rút lời khai của các nhân chứng: Ông Nguyễn T2 và ông Nguyễn Như D (những người ký tên trong Phiếu lấy ý kiến) đã chính thức gửi văn bản tới Tòa án xin rút toàn bộ lời làm chứng cũ, khai rõ không biết nguồn gốc khai hoang ban đầu và khẳng định hành vi đào ao trên đất đã có GCNQSDĐ của nguyên đơn là trái quy định. Như vậy, việc người chủ trì và các nhân chứng mấu chốt đồng loạt rút lời khai, đính chính nội dung xác nhận đã làm Phiếu lấy ý kiến khu dân cư ngày 29/02/2024 không còn tính xác thực khách quan, không đủ giá trị chứng minh để làm căn cứ giải quyết vụ án. [2.3.2] Về hiện trạng quản lý, quá trình tranh chấp: Về hiện trạng và quá trình tranh chấp: Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ thể hiện bị đơn chỉ đào một phần ao cá với diện tích 67,4m2, xung quanh rào tạm bằng cọc tre, lan can tre. Bị đơn thừa nhận ao cá được đào dần nhiều lần từ năm 2000 trở lại đây. Ngay khi bị đơn đào ao lấn chiếm, nguyên đơn đã khiếu nại, phản đối (Phiếu tiếp dân ngày 18/11/2002 của Thanh tra).

Do đó, việc bị đơn chiếm giữ, đào ao trên phần đất đã được cấp GCNQSDĐ của nguyên đơn đang có tranh chấp kéo dài không đủ điều kiện để coi là sử dụng đất “liên tục, ổn định, ngay tình” theo quy định của Luật Đất đai.

[3]

Từ những phân tích tại mục

[2], xét quá trình giải quyết vụ án, Bị đơn không xuất trình được các căn cứ có giá trị pháp lý về thửa đất số 153, trong khi đó Sổ mục kê, Sổ đăng ký đất đai ghi nhận tên nguyên đơn – ông Nguyễn Hữu Đ, đồng thời UBND xã xác nhận không đủ cơ sở cấp đất cho bị đơn và P1 lấy ý kiến khu dân cư đã bị đính chính, rút lời khai.

Do đó, bác toàn bộ yêu cầu phản tố của bị đơn về việc hủy GCNQSDĐ của nguyên đơn và công nhận quyền sử dụng diện tích 366,9m2. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn: Nguyên đơn khởi kiện đòi lại 366,9m2 theo hiện trạng đo đạc thực địa.

Tuy nhiên, quyền sử dụng đất hợp pháp của nguyên đơn được Nhà nước công nhận và bảo hộ chỉ giới hạn trong phạm vi 350m2 thuộc thửa đất số 153 theo GCNQSDĐ số I 205765. 8

Do đó, HĐXX chấp nhận buộc bị đơn tháo dỡ rào tre, lan can tre, san lấp ao cá 67,4m2, trả lại đúng 350m2 diện tích thửa đất số 153 cho nguyên đơn theo đúng ranh giới, mốc giới kỹ thuật địa chính. Đối với phần diện tích 16,9m2 dôi dư ngoài Giấy chứng nhận: Do nguyên đơn không có chứng cứ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp đối với phần diện tích dôi dư này, HĐXX không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu đòi lại 16,9m2 của nguyên đơn. Việc xác định ranh giới, diện tích chênh lệch dôi dư ngoài thực địa (nếu có) sẽ do các đương sự chủ động liên hệ với Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai có thẩm quyền tại địa phương để thực hiện thủ tục đo đạc, kê khai đăng ký cấp đổi, chỉnh lý biến động theo quy định của Luật Đất đai sau khi thi hành án xong phần đất 350m2.

[4] Chi phí tố tụng và án phí: Án phí: nguyên đơn không phải chịu do kháng cáo, yêu cầu khởi kiện được chấp nhận theo quy định. Chi phí tố tụng: Bị đơn phải chịu theo quy định.