Bản án 762/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Hủy bản án dân sự sơ thẩm số: 317/2025/DS-ST ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 1, tỉnh Đồng Tháp
Nhận định của Tòa án
: [2.1] Quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 158, tờ bản đồ số 32, địa chỉ: ấp P, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang (nay là khu phố P, phường T, tỉnh Đồng Tháp) có nguồn gốc của bà Lý Phụng N sử dụng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CS08609 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh T cấp ngày 07/01/2019. Bà N chuyển nhượng lại cho bà Hồ Thị T, ông Võ Chí C theo Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 14/01/2019 đã được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CS08771 ngày 18/02/2019 (bút lục 37 – 41). Ông C, bà T đã tặng cho 1m2 để làm đường giao thông theo văn bản tặng cho quyền sử dụng đất được Ủy ban nhân dân xã P xác nhận ngày 28/5/2024, diện tích còn lại theo Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 06/8/2024 là 96,1m2 (bút lục 76). [2.2] Thửa đất số 159, tờ bản đồ số 32, địa chỉ: ấp P, xã P, thành phố M, tỉnh Tiền Giang (nay là khu phố P, phường T, tỉnh Đồng Tháp) có nguồn gốc của ông Nguyễn Thanh P sử dụng theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CS10974 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh T cấp ngày 13/5/2020. Ông P chuyển nhượng lại cho bà Đặng Thị Ngọc M theo Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 18/5/2020. Ngày 03/6/2020 Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố M đã cập nhật tại phần IV Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CS10974 chuyển nhượng cho bà Đặng Thị Ngọc M theo hồ sơ số 004004.CN.005, diện tích đất là 67,1m2 (bút lục 55-59). Bà M đã tặng 1,5m2 để làm đường giao thông (chưa cập nhật biến động trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), diện tích còn lại theo Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 05/12/2022 là 65,6m2 (bút lục 169). [2.3] Cấp sơ thẩm nhận định căn cứ Phiếu đo đạc chỉnh lý thửa đất ngày 19/5/2025 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố M thể hiện thửa đất số 159, tờ bản đồ số 32, diện tích đo đạc thực tế bao gồm phần đất đang tranh chấp là 68,3m2. So với kết quả đo đạc theo Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 05/12/2022 diện tích đất thửa 159 tăng 2,7m2, trong đó ranh giới tại cạnh nối các điểm 2-3-4-5-6 tăng 0,35m; ranh giới tại cạnh nối các điểm 6-7-8 tăng 0,02m; ranh giới tại cạnh nối các điểm 8-9-10-1 tăng 0,56m so với ranh giới tại Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 05/12/2022. Thửa đất số 158, tờ bản đồ số 32, diện tích đo đạc thực tế bao gồm phần đất đang tranh chấp là 95,8m2, giảm 0,3m2, trong đó ranh giới tại cạnh nối 5 các điểm 6-7-8-9-10-1 giảm 0,06m; ranh giới tại cạnh nối các điểm 2-3-4-5 giảm 0,06m so với ranh giới Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 06/8/2024. Các chủ sử dụng đất liền kề thửa đất số 158 và 159 đều thống nhất ranh giới, không có tranh chấp. Và căn cứ Giấy phép xây dựng số 866/GPXD ngày 09/9/2024 của Ủy ban nhân dân thành phố M thì Công trình nhà ở trên thửa đất 159 của bà Đặng Thị Ngọc M được cấp phép với diện tích xây dựng tầng trệt là 42m2.Theo Biên bản về việc xem xét thẩm định tại chỗ ngày 04/3/2025, ngày 11/8/2025 thể hiện bà M xây dựng nhà ở kết cấu móng cột bê tông, vách tường kiên cố với diện tích xây dựng theo đo đạc thực tế là 68,3m2. Như vậy, bà M xây dựng công trình nhà ở vượt quá diện tích của thửa đất 159 là 68,3m2 - 65,6m2 = 2,7m2. Do đó cấp sơ thẩm xác định bà M đã xây dựng nhà ở lấn sang thửa đất số 158 liền kề của bà Hồ Thị T và ông Võ Chí C với diện tích 2m2 là có căn cứ. [2.4] Cấp sơ thẩm căn cứ Biên bản định giá ngày 04/3/2025 và lời trình bày của người làm chứng về việc xây dựng nhà ở đã xác định nếu phải tháo dỡ một phần tường nhà, móng nhà (móng C1, C2 theo Bản vẽ xây dựng) nằm trên diện tích đất tranh chấp sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ kết cấu chung của ngôi nhà và xác định không thể thực hiện tháo dỡ một phần công trình nhà ở của bà M nằm trên phần đất tranh chấp 2m2 nên bà M phải có nghĩa vụ thanh toán bằng giá trị cho bà T, ông C đối với phần diện tích đã lấn chiếm xây dựng nhà ở theo Biên bản xác minh ngày 11/8/2025 Ủy ban nhân dân phường T cung cấp thông tin về giá trị của phần đất tranh chấp, mục đích sử dụng đất ở có giá thị trường tại thời điểm xác minh là 9.800.000 đồng/m2. Nên xác định bà M phải có nghĩa vụ thanh toán bằng giá trị đối với phần đất đã lấn chiếm của bà T, ông C là 02m2 x 9.800.000 đồng/m2 = 19.600.000 đồng là phù hợp. [3.3]
Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn và bị đơn thống nhất được với nhau về giá trị quyền sử dụng đất tranh chấp là 12.000.000 đồng/m2; Nguyên đơn bà Hồ Thị T cho rằng phần diện tích bị đơn lấn chiếm xây dựng nhà ở nằm giữa cạnh dài của thửa đất làm thay đổi hình thể thửa đất và làm thiệt hại đến công năng và giá trị quyền sử dụng đất của bà T nên đề nghị được xem xét. Tại Biên bản về việc xem xét thẩm định tại chỗ của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Tháp và Kết quả đo đạc của Chi nhánh Văn phòng Đ – Đồng Tháp cùng ngày 11/8/2026 – vị trí S1 có diện tích 11m2, trong đó có 9,1m2 đất ở. Xác định bị đơn bà Đặng Thị Ngọc M đã xây dựng nhà ở lấn sang thửa đất số 158 liền kề của bà Hồ Thị T và ông Võ Chí C diện tích 2m2, nếu công nhận cho bà M phần diện tích cố tình lấn chiếm 2m2 và buộc hoàn giá trị quyền sử dụng đất cho bà T, ông C thực tế sẽ làm thay đổi hình thể thửa đất số 158; Đối với phần diện tích đất còn lại xung quanh phần đất bị lấn chiếm 2m2 tính theo đường thẳng từ lộ vào đến cuối thửa đất thì nguyên đơn cũng không thể thực hiện được đầy đủ quyền sử dụng như xây dựng công trình trên đất,… làm giảm chiều ngang thửa đất giáp với đường công cộng, giảm giá trị quyền sử dụng đất đối với thửa 158, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn; Do đó ý kiến của nguyên đơn tại cấp phúc thẩm là có căn cứ cần phải được xem xét, tuy nhiên cấp 6 phúc thẩm chỉ xét xử lại vụ án mà bản án của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo.
[4]
Do đó, đối với yêu cầu của bà T là tình tiết mới phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự, đảm bảo nguyên tắc xét xử hai cấp và đảm bảo giải quyết triệt để các vấn đề liên quan trong vụ án nên cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ về cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định. Do hủy án nên chưa xem xét đến yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn.
[5] Ý kiến đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp có một phần phù hợp với nhận định trên của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận một phần.
[6] Về án phí: Bà T không phải chịu án phí phúc thẩm.
Quyết định
Căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310, Điều 148, 296 Bộ luật Tố tụng dân sự. Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Xử:
1. Hủy bản án dân sự sơ thẩm số: 317/2025/DS-ST ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 1, tỉnh Đồng Tháp
2. Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Khu vực 1, tỉnh Đồng Tháp giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.
3. Về án phí dân sự: Bà T không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. H lại bà T 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo biên lai thu số 0011822 ngày 29/12/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Đồng Tháp. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.