Bản án 45/2026/HS-PTBản án 45/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã đƣợc tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định nhƣ sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa đã đƣợc triệu tập hợp lệ nhiều lần nhƣng vẫn vắng mặt một số ngƣời tham gia tố tụng.

Xét thấy, ngƣời vắng mặt đã có lời khai trong hồ sơ vụ án và đã đƣợc triệu tập hợp lệ.

Căn cứ vào Điều 351 của Bộ luật Tố tụng hình sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt những ngƣời này theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

[2] Xét kháng cáo của các bị cáo Lƣu Quốc N, Tống Thị Hồng T, Đàm Diệu P và của những ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án bà Nguyễn Thị L, ông Cao Văn D, bà Nguyễn Thị Hồng T, ông Nguyễn Thế V, ông Vũ Huy T, ông Lê Hữu K, ông Kim Ngọc S, ông Vũ Xuân B, bà Vũ Thị T, thấy rằng:

[3] Về xác định tƣ cách tham gia tố tụng:

[4] Tại khoản 1 Điều 62, khoản 1 Điều 65 của Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: Bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra. Ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.

[5] Đối chiếu vào vụ án này thấy: Quá trình điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm đều kết luận về việc Huang Wen Y và đồng phạm đã gây thiệt hại cho ngƣời khác 1.500.000.000đồng trở lên, cụ thể là gây thiệt hại cho 11 cá nhân gồm bà Nguyễn Thị L, ông Cao Văn D, bà Nguyễn Thị Hồng T, ông Nguyễn Thế V, ông Vũ Huy T, ông Lê Hữu K, ông Kim Ngọc S, ông Vũ Xuân B, bà Vũ Thị T, bà Nguyễn Thanh H, bà Lại Thị C với tổng số tiền 4.543.048.000đồng. Tuy 26 nhiên, cơ quan điều tra, cơ quan truy tố và Tòa án xét xử sơ thẩm đều không xác định bị hại (không xác định ngƣời thiệt hại). Điều này làm ảnh hƣởng rất lớn tới việc giải quyết khách quan, toàn diện, triệt để vụ án; đã xâm hại nghiêm trọng tới quyền, nghĩa vụ của các đƣơng sự khi tham gia tố tụng đặc biệt là quyền kháng cáo của bị hại (ngƣời bị thiệt hại).

[6] Về trách nhiệm dân sự:

[7] Tại Điều 30 của Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự: Việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự đƣợc tiến hành cùng với việc giải quyết vụ án hình sự. Trƣờng hợp vụ án hình sự phải giải quyết vấn đề bồi thƣờng thiệt hại, bồi hoàn mà chƣa có điều kiện chứng minh và không ảnh hƣởng đến việc giải quyết vụ án hình sự thì vấn đề dân sự có thể tách ra để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

[8] Đối chiếu vào vụ án này thấy: Toàn bộ 11 bị hại (ngƣời bị thiệt hại) gồm bà Nguyễn Thị L, ông Cao Văn D, bà Nguyễn Thị Hồng T, ông Nguyễn Thế V, ông Vũ Huy T, ông Lê Hữu K, ông Kim Ngọc S, ông Vũ Xuân B, bà Vũ Thị T, bà Nguyễn Thanh H, bà Lại Thị C đều có Đơn đề nghị giải quyết vấn đề thiệt hại của mình. Cơ quan điều tra, cơ quan truy tố và Tòa án xét xử sơ thẩm đều đã chứng minh và xác định rõ tổng số tiền Huang Wen Y và đồng phạm đã gây thiệt hại cho 11 ngƣời bị thiệt hại là 4.543.048.000đồng. Việc giải quyết vấn đề dân sự ảnh hƣởng đến việc giải quyết vụ án hình sự, liên quan đến cấu thành cơ bản của tội phạm, liên quan đến việc xác định tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với ngƣời phạm tội.

Do đó, việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự này phải đƣợc tiến hành cùng với việc giải quyết vụ án hình sự, không thể tách ra để giải quyết ở giai đoạn tiếp theo hoặc theo thủ tục tố tụng dân sự.

[9] Tại Điều 85 của Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: Những vấn đề phải chứng minh trong vụ án hình sự: Khi điều tra, truy tố và xét xử vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chứng minh: Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội; Ai là ngƣời thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội; Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo và đặc điểm về nhân thân của bị can, bị cáo; Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra; Nguyên nhân và điều kiện phạm tội; Những tình tiết khác liên quan đến việc loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt.

[10] Tại điểm o khoản 1 Điều 4 của của Bộ luật Tố tụng hình sự quy định Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng là việc cơ quan, ngƣời có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời tham gia tố tụng hoặc ảnh hƣởng đến việc xác định sự thật, khách quan, toàn diện của vụ án.

[11] Tại khoản 1 Điều 280 của của Bộ luật Tố tụng hình sự quy định Trả hồ sơ để điều tra bổ sung: Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định trả hồ sơ 27 cho Viện kiểm sát để điều tra bổ sung khi thuộc một trong các trƣờng hợp: Khi thiếu chứng cứ dùng để chứng minh một trong những vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật này mà không thể bổ sung tại phiên tòa đƣợc; Có căn cứ cho rằng ngoài hành vi mà Viện kiểm sát đã truy tố, bị can còn thực hiện hành vi khác mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm; Có căn cứ cho rằng còn có đồng phạm khác hoặc có ngƣời khác thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm liên quan đến vụ án nhƣng chƣa đƣợc khởi tố vụ án, khởi tố bị can; Việc khởi tố, điều tra, truy tố vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng.

[12] Tại khoản 1 Điều 2; khoản 1 và điểm m khoản 2 Điều 3; điểm c khoản 1 Điều 6 của Thông tƣ liên tịch số 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 22-12-2017 quy định việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về trả hồ sơ để điểu tra bổ sung có quy định: Xâm hại nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời tham gia tố tụng là làm ảnh hƣởng trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của ngƣời tham gia tố tụng, có thể gây ra cho họ thiệt hại về vật chất, tinh thần. Chứng cứ để chứng minh những vấn đề phải chứng minh trong vụ án hình sự quy định tại điểm a khoản 1 Điều 245, điểm a khoản 1 Điều 280 của Bộ luật Tố tụng hình sự là chứng cứ quy định tại Điều 86, Điều 87 của Bộ luật Tố tụng hình sự dùng để chứng minh một hoặc nhiều vấn đề quy định tại Điều 85, Điều 441 của Bộ luật Tố tụng hình sự mà nếu thiếu chứng cứ này thì không giải quyết vụ án đƣợc khách quan, toàn diện, đúng pháp luật. Khi thiếu chứng cứ thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì Viện kiểm sát, Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung: m) Chứng cứ khác để chứng minh một hoặc nhiều vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật Tố tụng hình sự mà thiếu chứng cứ đó thì không có đủ căn cứ để giải quyết vụ án, nhƣ: chứng cứ để xác định tuổi của ngƣời bị buộc tội, ngƣời bị hại là ngƣời dƣới 18 tuổi; chứng cứ để chứng minh vị trí, vai trò của từng bị can, bị cáo trong trƣờng hợp đồng phạm hoặc phạm tội có tổ chức; chứng cứ để xác định trách nhiệm dân sự của bị can, bị cáo và những vấn đề khác có ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật. Phối hợp thực hiện trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong các trƣờng hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 245 và điểm d khoản 1 Điều 280 của Bộ luật Tố tụng hình sự: Khi có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì Viện kiểm sát, Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung: Xác định không đúng tƣ cách tham gia tố tụng của ngƣời tham gia tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử dẫn đến xâm hại nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

[13] Đối chiếu vào vụ án này thấy: Tại giai đoạn điều tra số ngƣời bị thiệt hại, số tiền bị thiệt hại không phải dừng lại ở con số 11 ngƣời với 4.543.048.000đồng ngƣời nhƣ Cáo trạng và Bản án sơ thẩm đã xác định nhƣng chƣa đƣợc cấp sơ thẩm làm rõ (bút lục số 8776). Quá trình điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm đã chƣa làm rõ các chứng cứ để xác định trách nhiệm dân sự của bị can, bị cáo theo quy định của pháp luật; đã vi phạm nghiệm trọng thủ tục tố tụng, xác định không đúng tƣ cách tham gia tố tụng của ngƣời tham gia tố tụng; xác định chƣa đầy đủ ngƣời bị thiệt hại khi họ đã có đơn yêu cầu, tách phần dân sự không 28 đúng quy định của pháp luật … dẫn đến xâm hại nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời bị thiệt hại trong vụ án. Tòa án cấp sơ thẩm đã không thực hiện Trả hồ sơ để điều tra bổ sung là không đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự. Các vi phạm trên cấp phúc thẩm không thể khắc phục, bổ sung đƣợc.

[14] Ngoài ra, tại cấp phúc thẩm, có thêm rất nhiều ngƣời bị thiệt hại trong vụ án có đơn đề nghị xem xét giải quyết thiệt hại của mình do hành vi phạm tội của các bị cáo đã gây ra.

[15] Do vậy, chấp nhận kháng cáo của ngƣời có quyền lợi, nghĩa vụ liên qua đến vụ án; hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 49/2026/HS-ST ngày 06- 02-2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lạng Sơn để điều tra lại theo thủ tục chung. Đối với nội dung kháng cáo của các bị cáo Lƣu Quốc N, Tống Thị Hồng T, Đàm Diệu P sẽ đƣợc xem xét, giải quyết khi điều tra lại hoặc xét xử lại.

[16]

Xét thấy, rất nhiều các bị cáo tại thời điểm xét xử phúc thẩm đã không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình khi đƣợc áp dụng biện pháp Bảo lĩnh hoặc Lệnh cấm đi khỏi nơi cƣ trú. Điều đó đã gây không ít khó khăn cho việc xét xử vụ án. Nên khi điều tra, truy tố, xét xử lại vụ án các cơ quan tiến hành tố tụng cần thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự đối với các bị cáo đó để đảm bảo việc điều tra, truy tố, xét xử đƣợc nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

[17] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn, của ngƣời bào chữa, của ngƣời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đƣơng sự đề nghị nào phù hợp với nhận định trên thì đƣợc chấp nhận, đề nghị nào không phù hợp với nhận định trên thì không đƣợc chấp nhận.

[18] Về án phí: Do hủy Bản án sơ thẩm để điều tra lại nên ngƣời kháng cáo không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm.