Bản án 125/2026/DSPTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, nghe lời trình bày của đương sự. Sau khi nghe ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát và căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: 4

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của ông Nguyễn Văn Đ làm trong hạn luật định. Ông Đ thuộc diện người cao tuổi được miễn nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên đơn kháng cáo hợp lệ, được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Xét nội dung kháng cáo của ông Nguyễn Văn Đ, Hội đồng xét xử thấy rằng: Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất: Thửa đất số 463, tờ bản đồ 66 do ông Nguyễn Văn Đ đứng tên được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số E 0540403 ngày 11/8/1997 và thửa đất số 389b, tờ bản đồ 66 do bà Nguyễn Thị L và ông Trần Văn M (chồng bà L, đã chết) đứng tên được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 18/11/2008 là hai thửa đất liền kề nhau. Diện tích đất đang tranh chấp 42,8m2 theo các điểm (1-2-3-4-5-53-54-26-25-1) thuộc thửa đất số 463, tờ bản đồ 66, trên đất có bức tường rào xây bằng gạch do gia đình bà L xây dựng từ khoảng năm 1989, một phần nhà bếp cũ, chuồng lợn cũ được xây dựng từ khoảng năm 1982, cùng cây trồng lâu năm và phần đất trống bà L đang canh tác.

Xét thấy, tranh chấp ranh giới đất giữa cụ Nguyễn Văn C (bố ông Đ) và cụ Trần Thị T6 (mẹ chồng bà L) đã phát sinh từ khoảng năm 1986 - 1987 và đã được UBND huyện P giải quyết tranh chấp, có Quyết định giao đất cho hai hộ gia đình vào ngày 27/5/1988. Sau khi tranh chấp được giải quyết, gia đình bà L đã xây dựng tường rào kiên cố làm ranh giới từ năm 1989, ranh giới này tồn tại ổn định, liên tục, công khai trong thời gian dài (đến năm 2024 là 35 năm); bố mẹ ông Đ khi còn sống không có ý kiến phản đối, bản thân ông Đ cũng biết việc sử dụng đất của bà L nhưng không phản đối trong nhiều năm. Mặt khác, tại thời điểm cấp giấy chứng nhận QSD đất cho gia đình ông Đ năm 1997 đã có ranh giới là bức tường xây và các công trình của bà L xây dựng, gia đình bà L sử dụng ổn định. Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ vào nguồn gốc đất, quá trình quản lý sử dụng đất ổn định, liên tục, công khai của gia đình bà L, hiện trạng tài sản trên đất và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, từ đó không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Đ và chấp nhận yêu cầu phản tố của bà L là có căn cứ, đúng quy định tại Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015. [2.1]. Đối với căn cứ kháng cáo cho rằng bản án sơ thẩm mâu thuẫn với Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 25/12/2025: Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ chỉ có giá trị xác định số liệu đo đạc kỹ thuật về vị trí, diện tích đất đang tranh chấp giữa hai bên tại thời điểm đo vẽ, làm cơ sở để xác định phạm vi, ranh giới đất cần giải quyết trong vụ án; đây không phải là văn bản xác định ai là người có quyền sử dụng hợp pháp đối với phần diện tích đó. Việc xác định quyền sử dụng đất phải được xem xét trên cơ sở tổng hợp các chứng cứ về nguồn gốc đất, hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quá trình quản lý, sử dụng đất thực tế của các bên.

Do đó, bản án sơ thẩm xác định quyền sử dụng đất tranh chấp thuộc về bà L không mâu thuẫn với biên bản thẩm định tại chỗ như ông Đ trình bày. [2.2]. Đối với căn cứ kháng cáo về giá trị của Biên bản giải quyết tranh chấp đất thổ cư ngày 26/5/1987 và các Quyết định số 168, 169 ngày 27/5/1988 của UBND huyện P: Hội đồng xét xử xét thấy đây là các tài liệu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền lập, được chứng thực sao y bản chính theo đúng quy định, được thu thập hợp pháp, có giá trị chứng minh về việc tranh chấp ranh giới đất giữa cụ Nguyễn Văn C 5 và cụ Nguyễn Thị T5 trước đây đã được chính quyền địa phương xem xét, giải quyết và trên cơ sở đó UBND huyện P đã ban hành quyết định giao đất cụ thể cho từng hộ. Ông Đ không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào chứng minh các quyết định hành chính nêu trên đã bị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ, sửa đổi hoặc tuyên bố trái pháp luật. Mặt khác, việc xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính cá biệt không thuộc phạm vi giải quyết của vụ án dân sự tranh chấp quyền sử dụng đất.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo này. [2.3]. Đối với căn cứ kháng cáo cho rằng bản án sơ thẩm vi phạm Điều 166 Luật Đất đai năm 2013 do không công nhận hiệu lực Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông, như đã phân tích tại các mục trên. Ông Đ không cung cấp được tài liệu nào khác chứng minh ranh giới cụ thể của thửa đất tại thời điểm được cấp giấy chứng nhận, trong khi ranh giới sử dụng đất thực tế giữa hai gia đình đã được xác lập ổn định từ trước thời điểm cấp giấy, kéo dài liên tục, công khai, không bị phản đối trong nhiều năm. Toà án cấp sơ thẩm xác định quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015 là có căn cứ, không trái với Điều 166 Luật Đất đai năm 2013. [2.4]. Đối với căn cứ kháng cáo về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2008 cho bà L vi phạm trình tự, thủ tục: Hội đồng xét xử xét thấy việc xem xét trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, được giải quyết theo thủ tục tố tụng hành chính riêng nếu có yêu cầu; trong phạm vi vụ án tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất giữa các hộ liền kề, Hội đồng xét xử chỉ xem xét, xác định ranh giới sử dụng đất thực tế giữa các bên trên cơ sở nguồn gốc, quá trình sử dụng đất như đã nhận định ở trên, không xem xét, xử lý tính hợp pháp của việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đối với yêu cầu của ông Nguyễn Văn Đ đề nghị Hội đồng xét xử huỷ bản án sơ thẩm để giải quyết lại vụ án theo quy định của pháp luật. Hội đồng xét xử thấy: Các tài liệu chứng cứ, do các bên đương sự cung cấp và do Toà án cấp sơ thẩm đã thu thập được. Bản án sơ thẩm đã xem xét, đánh giá đầy đủ, khách quan, toàn diện, đảm bảo đúng quy định của pháp luật, không vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng. Hội đồng xét xử không có căn cứ huỷ án sơ thẩm như đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn cũng như quan điểm của ông Đ và người đại diện theo uỷ quyền của ông Đ tại phiên toà.

Từ những phân tích nêu trên. Hội đồng xét xử không có căn cứ chấp nhận toàn bộ kháng cáo của ông Nguyễn Văn Đ. Trong vụ án này, bà Nguyễn Thị L không có kháng cáo.

Tuy nhiên, tại phần quyết định của bản án sơ thẩm về việc chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Thị L chưa được nêu rõ vị trí thửa đất, loại đất và tài sản gắn liền trên đất, điều đó sẽ khó khăn khi thi hành bản án.

Do đó, để việc thi hành bản án được đảm bảo đúng quy định của pháp luật. Hội đồng xét xử, cần điều chỉnh lại nôi dung phần quyết định được rõ ràng, đầy đủ hơn, cụ thể: Bà L được quyền sử dụng diện tích 42,8m2 đất, thuộc thửa đất số 463, tờ bản đồ số 66, loại đất thổ cư, địa chỉ tổ dân phố Đ, phường T, tỉnh Thái Nguyên, đất đã có giấy chứng nhận QSD đất do UBND huyện P cấp ngày 11/8/21997 mang tên ông Nguyễn Văn Đ. Ông Đ có trách nhiệm nộp lại 6 bản gốc giấy chứng nhận QSD đất đã được cấp cho cơ quan có thẩm quyền để điều chỉnh, cấp lại đất theo quyết định của bản án có hiệu lực pháp luật.

[3]. Về án phí phúc thẩm: Ông Đ thuộc diện người cao tuổi, Hội đồng xét xử căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, miễn án phí dân sự phúc thẩm cho ông Đ.

[4]. Đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên tại phiên tòa là có căn cứ. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị, Hội đồng xét xử không xem xét.