Bản án 535/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về hình thức, về nội dung và thời hạn kháng cáo được ông B thực hiện đúng quy định tại các Điều 272, 273 Bộ luật TTDS, đủ điều kiện để Hội đồng xét xử xem xét kháng cáo của các ông theo quy định. Về thẩm quyền cấp sơ thẩm thụ lý, giải quyết đúng thẩm quyền theo quy định tại các Điều 26, 35 Bộ luật TTDS. Ông Đ được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt không lý do nên HĐXX xét xử vắng mặt ông theo quy định tại điều 296 BLTTDS.

[2] Ông B kháng cáo toàn bộ án sơ thẩm, theo đơn khởi kiện ông B tranh chấp với phía bị đơn hai phần đất ở vị trí số 1 diện tích 457,3 m² và số 5 diện tích 113,5m2 theo bản vẽ hiện trạng ngày 11/3/2026 của Công ty TNHH P (gọi tắt là bản vẽ hiện trạng) và yêu cầu bà X chấm dứt hành vi cản trở ông sử dụng hai phần đất này, chỉ cần giải quyết tranh chấp hai thửa đất thì các yêu cầu kháng cáo còn lại của ông B chỉ là hệ quả của việc giải quyết tranh chấp hai thửa đất. [2.1] Xét kháng cáo của ông B đối với thửa đất số 1 (diện tích 457,3m2): - Luận điểm của Luật sư Lê Thường V (Luật sư của Nguyên đơn) cho rằng: Gia đình ông B được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) hợp pháp từ năm 1991 (cập nhật chỉnh lý biến động năm 2023) tại các thửa 358, 359, 363 với tổng diện tích 25.440m2, có vị trí liền mạch và mặt tiền giáp lộ. Phần đất tranh chấp Thửa số 1 nằm hoàn toàn trong phạm vi ranh giới GCNQSDĐ đã cấp cho nguyên đơn; phía bị đơn không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất và không có việc nhận chuyển nhượng. Hội đồng xét xử nhận thấy: Quan điểm này của Luật sư Vụ là có căn cứ pháp lý vững chắc bởi theo GCNQSDĐ ban đầu cấp cho ông S, ông M, GCNQSDĐ cấp cho bà X hiện tại, kết quả đo đạc hiện trạng địa chính và trích lục bản đồ chính quy (bút lục 08, 41, 205, 206, 240) xác định phần đất Thửa số 1 nằm trọn trong thửa đất số 358 thuộc GCNQSDĐ hợp pháp của ông B, ông B sử dụng đất trên cơ sở quyền thừa kế hợp pháp từ cha mẹ (ông S, bà H3) và đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký, chỉnh lý biến động đúng quy định. - Luận điểm của Luật sư Võ Quốc D (Luật sư của Bị đơn): Tại phiên tòa phúc thẩm, phía bị đơn cung cấp 01 Biên bản về việc mất cột mốc trụ đá giáp ranh và khẳng định hai trụ đá bị mất thuộc mốc M2 và M23 bản vẽ hiện trạng do Tổ hòa giải ấp đã cắm năm 2024. Qua thẩm tra công khai chứng cứ này tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận thấy Biên bản này có giá trị pháp lý không cao, bởi: Tại phiên tòa phúc thẩm, chính bà X (bị đơn) và Luật sư Dương đều công khai khẳng định rằng: Hai cột mốc trụ đá (M2 và M23) do được cắm dưới nước nên hiện nay vẫn còn nguyên vẹn trên thực địa thậm chí còn khẳng định với đại diện VKS ngừng phiên tòa xuống xem xét thực địa hiện vẫn còn hai trụ đá này. Lời khẳng định này 5 hoàn toàn trái ngược và phủ nhận hoàn toàn nội dung của Biên bản mất trụ đá mà bị đơn xuất trình. Việc xuất trình một chứng cứ có nội dung mâu thuẫn trực tiếp với lời khai của người xuất trình cho thấy chứng cứ này thiếu tính trung thực, việc mất trụ đá, một sự việc liên quan trực tiếp đến ranh giới quyền sử dụng đất tranh chấp giữa hai bên, nhưng hoàn toàn không có sự tham gia, chứng kiến hay ký tên của ông B (nguyên đơn) lẫn bà X (bị đơn). Biên bản có chữ ký của hai người làm chứng là ông D1 và ông C (một người là con rể, một người là em ruột của bà X), trong khi Biên bản hòa giải và cắm mốc năm 2024 của Tổ hòa giải ấp (BL 12), ông D1 và C không phải là nhân chứng tham gia vào buổi hòa giải cắm mốc năm 2024, thành phần trong biên bản có ông Đỗ Xuân A chức vụ Trưởng Công an xã K, tuy nhiên tại phiên tòa bà X và ông D xác định ông A không phải là Trưởng Công an xã. Việc hai cá nhân là người thân của bị đơn không tham gia cắm mốc ban đầu lại đứng ra làm chứng trong biên bản "mất cột mốc" mà không có sự hiện diện của các bên chủ thể quyền sử dụng đất, thành viên tham dự không đúng chức vụ là không khách quan, vi phạm quy định về thu thập và xác minh chứng cứ theo Bộ luật Tố tụng dân sự. Ngay cả đối với Biên bản hòa giải tranh chấp ranh đất mặt tiền, có nội dung cắm 08 trụ đá năm 2024 (BL 12), việc hòa giải cắm mốc thực địa của cấp ấp không dựa trên tọa độ đo đạc địa chính giấy chứng nhận QSDĐ của hai bên, đã trực tiếp làm thay đổi ranh giới đất được nhà nước cấp GCNQSDĐ hợp pháp cho ông B, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông B là không phù hợp khoản 4, Điều 4 Luật hòa giải cơ sở, hơn nữa do là tranh chấp đất nên nếu hòa giải thành các bên cần đăng ký yêu cầu Tòa án công nhận hòa giải thành ngoài Tòa án trong thời hạn 6 tháng kể từ khi hòa giải, để có giá trị thi hành theo đó hai bên không còn quyền thay đổi thỏa thuận, đây là quyền lợi quan trọng của bà X nhưng bà không thực hiện, việc tranh chấp hôm nay là hậu quả của vấn đề này.

Do đó, Biên bản hòa giải năm 2024 đã không có giá trị pháp lý bắt buộc, thì Biên bản xác nhận "mất trụ đá" phát sinh từ việc cắm mốc này lại càng không có giá trị pháp lý để xem xét. Hơn nữa theo biên bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất (BL 128) xác định cột mốc M2, M23 do bà X xác định là cọc gỗ, điều này phù hợp lời trình bày của ông Ú và Luật sư Vụ, theo biên bản hòa giải đất mặt tiền năm 2024, khi đi cắm cột mốc bằng trụ đá đến cột mốc số M2 ông B phát hiện đất của ông bị thiếu quá nhiều nên không đồng ý biên bản hòa giải do đó cột mốc M2 và M23 không được cắm. Còn GCNQSDĐ của phía bị đơn (ông Nguyễn Văn M đứng tên BL 41 chuyểng sang bà X đứng tên BL 139) chỉ thuộc các thửa 360, 361, hoàn toàn không bao gồm Thửa số

1. Bị đơn khai được cụ É cho đất cụ H4, cụ H4 cho đất chồng bà làm đường đi nhưng không đưa ra được bất kỳ văn bản, tài liệu hay chứng cứ chứng minh nào. Do đó Tòa án cấp sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với Thửa số 1 là đánh giá chứng cứ thiếu khách quan. Ý kiến của Luật sư Lê Thường V đề nghị chấp nhận yêu cầu đòi lại Thửa số 1 (457,3m2) của nguyên đơn là có căn cứ chấp nhận. [2.2] Xét kháng cáo của ông B đối với Thửa đất số 5 (diện tích 115,3m2): Đối với kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và các tài liệu, chứng cứ thu thập được trong hồ sơ vụ án thể hiện: Thửa đất số 5 thực chất là đường nước tưới tiêu chung 6 phục vụ canh tác nông nghiệp cho phần đất của cả hai hộ gia đình từ trước đến nay. Tại vị trí mặt tiền giáp lộ thuộc Thửa số 5 là nơi đặt cống nước dùng chung để hai bên cùng lấy nước và bơm nước phục vụ làm ruộng, canh tác. Quá trình Tòa án tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ đã ghi nhận thực tế có 01 trụ đá ranh giới nằm tại vị trí mặt tiền, ngay giữa mương nước. Trụ đá này thể hiện sự phân chia ranh giới theo nguyên tắc mỗi bên sử dụng một nửa mương để làm đường nước tưới tiêu, phù hợp với tập quán sử dụng đất nông nghiệp tại địa phương cũng như lời khai của các bên về quá trình sử dụng đất chung đường nước từ trước đến nay. Việc nguyên đơn yêu cầu buộc bị đơn giao trả toàn bộ diện tích 115,3m2 tại Thửa số 5 và cản trở việc sử dụng đường nước là không phù hợp với hiện trạng sử dụng đất thực tế và thỏa thuận về ranh giới mương nước chung giữa hai gia đình. Quá trình quản lý, sử dụng đường nước tưới tiêu này mang tính chất ổn định, lâu dài, việc công nhận Thửa số 5 thuộc quyền quản lý, sử dụng theo ranh giới mương nước (đã thể hiện qua trụ đá giữa mương và vị trí đặt cống bơm nước chung) là có căn cứ, bảo đảm quyền lợi tưới tiêu canh tác cho cả hai bên.

Do đó, Hội đồng xét xử nhận thấy không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn đối với T1 số 5; cần giữ nguyên bản án sơ thẩm về việc không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và công nhận diện tích 115,3m2 tại Thửa số 5 cho bà Bùi Thị X theo đúng hiện trạng ranh giới mương nước và trụ đá thực địa nêu trên. Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa là chưa phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[3] Về án phí dân sự: Án phí sơ thẩm sẽ được điều chỉnh lại trên cơ sở yêu cầu của các được đương sự được chấp nhận và không được chấp nhận - Án phí phúc thẩm ông B không phải chịu - Theo quy định tại Điều 147, 148 Bộ luật TTDS.

[4] Về chi phí tố tụng: Tổng số tiền là 42.582.080 đồng, do yêu cầu của các đương sự được chấp nhận một phần và một phần không được chấp nhận nên mỗi bên phải chịu ½ bằng 21.291.040 đồng, quá trình chuẩn bị xét xử sơ thẩm ông B đã tạm ứng thanh toán xong toàn bộ, nên phía bà X có nghĩa vụ hoàn trả cho ông B số tiền này.

[5] Các phần khác của án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị HĐXX không xem xét đến.