Bản án 279/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứ u các tà i liê ̣u, chứ ng cứ có trong hồ sơ, đã đươ ̣c kiểm tra ta ̣i phiên tò a, căn cứ vào kết quả tranh tụng ta ̣i phiên tò a, lờ i phát biểu của vị đại diện Viện kiể m sát, Hô ̣i đồ ng xét xử nhâ ̣n đi ̣nh như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Phan Thị H, là bị đơn trong hạn luật định, hợp lệ nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét về nội dung kháng cáo của bà Phan Thị H: Bà H kháng cáo và cho rằng: Quyền sử dụng hợp pháp đối với diện tích đất mà chị T tranh chấp là của bà H.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị T là ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà H. Ngoài ra, bà H còn kháng cáo đối với chi phí tố tụng. Bà H không đồng ý việc Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà phải trả lại cho chị T số tiền là 6.105.000 đồng (sáu triệu một trăm lẻ năm nghìn đồng). [2.1] Đối với phần lối đi Xét thấy: Tòa án cấp sơ thẩm nhận định về nguồn gốc các diện tích đất, quá trình sử dụng đất, thực hiện các thủ tục chuyển quyền sử dụng đất của chị T và bà H là có căn cứ và phù hợp.

Tuy nhiên, phần “đường nội bộ” có diện tích 53,7m2 do Ủy ban nhân dân thành phố M “Chỉnh lý bản đồ địa chính” xác định hiện trạng lối đi chung là đường dẫn từ thửa đất của bà P (mẹ ruột chị T) để ra đường công cộng trên diện tích được cấp cho bà H. Thể hiện tại hồ sơ, Ủy ban nhân dân thành phố M không có thông báo nào cho bà H biết về việc chỉnh lý bản đồ địa chính nêu trên. Bà Phan Thị H được Ủy ban nhân dân thành phố M cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng vào ngày 16/8/2004 diện tích 892,6m2 thuộc thửa đất 216, tờ bản đồ số

16. Từ năm 2004 đến nay, bà H vẫn chưa có đơn xin cấp lại giấy chứng 7 nhận quyền sử dụng đất (theo bản đồ 299) nên bà H không thể biết được việc chỉnh lý bản đồ địa chính của Ủy ban nhân dân thành phố M. Bà H không từ chối về việc sử dụng diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét) để tạo lối đi cho chị T và gia đình chị T vì từ năm 1995, không ngăn cản. Tại “Biên bản làm việc” ngày 11/4/2013 do Ủy ban nhân dân xã T chủ trì thể hiện: Ông K và bà H thống nhất để lại đường đi ngang 02 mét, dài 26,8 mét giữ nguyên hiện trạng và khi đó ông K (chồng bà H) đã “Thống nhất đường đi theo biên bản đo đạc ngày 23/11/1995 (có kèm biên bản về việc đo đạc xác định ranh giới sử dụng đất của bà Phan Thị H tại ấp 2, xã Tr nay là Kp 0, phường 0, Tp M)” (Bút lục 44). Nhưng bà H và ông K không đồng ý đường đi có chiều ngang 02 mét, chiều dài 26,8 mét là lối đi chung. Tại phiên tòa phúc thẩm, chị T có ông G đại diện theo ủy quyền xác định: Tòa án cấp sơ thẩm xác định diện tích 53,7m2 thuộc quyền sử dụng của bà H, phía chị T không phản đối và không có kháng cáo. Qua các tài liệu, chứng cứ thể hiện tại hồ sơ và lời trình bày của bà H có ông K đại diện theo ủy quyền tại phiên tòa phúc thẩm thì bà H đồng ý để cho chị T và gia đình chị T không đền bù giá trị đối với quyền sử dụng đất được sử dụng làm lối đi và được hưởng về quyền lối đi theo quy định của pháp luật. Trong quá trình giải quyết vụ án, bà H có xuất trình Bản án dân sự sơ thẩm có hiệu lực pháp luật số 180/2022/DS-ST ngày 29/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố M, tỉnh Tiền Giang. Tại bản án 180 này thể hiện nội dung bà H, ông K không có hành vi cản trở trái pháp luật đối với lối đi từ đất của chị T đến đường công cộng. Việc bà H đồng ý tạo lối đi cho chị T và gia đình chị T đối với diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét), lối đi được hình thành từ năm 1995 cho đến nay, không có hành vi cản trở trái pháp luật nên yêu cầu của chị T đề nghị Tòa án công nhận diện tích nêu trên là lối đi chung cho chị T và bà H là không có căn cứ để chấp nhận. Bà H đồng ý tạo lối đi có diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét) cho chị T và gia đình chị T là có căn cứ, phù hợp nên chấp nhận. Bà H có nghĩa vụ tạo lối đi có diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét) cho chị T và gia đình chị T đi từ nhà đến đường công cộng. Chị T được hưởng quyền lối đi theo quy định tại Điều 252 và Điều 254 của Bộ luật dân sự. Bà H và gia đình bà H không có quyền ngăn cản chị T và gia đình chị T sử dụng diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét) làm lối đi.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy kháng cáo của bà H đối với lối đi có diện tích 53,7m2 (chiều ngang 02 mét, chiều 26,8 mét) là có căn cứ và phù hợp nên chấp nhận. [2.2] Đối với kháng cáo của bà H yêu cầu chị T tháo dỡ 03 hố gas và đường ống thoát nước đặt âm dưới phần đất được sử dụng làm lối đi. Xét thấy: Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 19/3/2024 của Tòa án nhân dân thành phố M, tỉnh Đồng Tháp (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 0) và ngày 25/3/2026 của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Tháp, xác định tài sản 8 trên phần diện tích đất tranh chấp là đường bê tông có đặt đường ống thoát nước và hố gas do chị T xây dựng. Hiện tại chỉ có chị T, gia đình chị T và hộ của ông Nguyễn Tấn D sử dụng đường ống thoát nước ra đường cống công cộng. Bà H cho rằng quyền sử dụng đất của chị T ở phía Tây có đường mương thoát nước. Chị T thì trình bày: đường thoát nước được đặt âm dưới đường đi đang tranh chấp và bên chị T không còn đường thoát nước nào khác vì “mương thoát nước” giáp ranh với quyền sử dụng đất của cụ Huỳnh Kiêm A đã được hai bên phân chia ranh giới, mỗi bên ½ mương ranh và chị T đã san lắp mương ranh. Lời trình bày của nguyên đơn phù hợp với lời trình bày con của cụ Huỳnh Kiêm A (cụ Huỳnh Kiêm A đã chết năm 2019) về việc các bên đã phân chia ½ mương ranh và gia đình cụ Huỳnh Kiêm A không đồng ý cho gia đình chị T thoát nước qua quyền sử dụng đất của họ. Đồng thời tại phiên tòa sơ thẩm, chị T và bà H đều thống nhất thừa nhận, nếu bên chị T thoát nước qua đường “mương thoát nước” giáp ranh với quyền sử dụng đất của cụ Huỳnh Kiêm A thì đường thoát nước đó còn đi qua nhiều hộ khác trước khi ra sông. Căn cứ Điều 252 của Bộ Luật Dân sự quy định: “Trường hợp do vị trí tự nhiên của bất động sản mà việc cấp, thoát nước buộc phải qua một bất động sản khác thì chủ sở hữu bất động sản có nước chảy qua phải dành một lối cấp, thoát nước thích hợp, không được cản trở hoặc ngăn chặn dòng nước chảy. Người sử dụng lối cấp, thoát nước phải hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại cho chủ sở hữu bất động sản có nước chảy qua khi lắp đặt đường dẫn nước; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Trường hợp nước tự nhiên chảy từ vị trí cao xuống vị trí thấp mà gây thiệt hại cho chủ sở hữu bất động sản có nước chảy qua thì người sử dụng lối cấp, thoát nước không phải bồi thường thiệt hại.”. Gia đình chị T đã đặt đường cống thoát nước và hố gas âm phía dưới đường đi từ năm 2021 và việc đặt cống thoát nước không làm ảnh hưởng đến công năng của phần đất được sử dụng làm đường đi nên Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo này của bà H. [2.2] Đối với yêu cầu kháng cáo của bà H về chi phí tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà H chịu chi phí tố tụng là 6.105.000 đồng là phù hợp. Bởi vì, yêu cầu của chị T không được chấp nhận về lối đi chung, về quyền sử dụng đối với lối đi nêu trên và một phần yêu cầu phản tố của bà H không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Do đó, chị T và bà H mỗi bên phải chịu phân nửa chi phí tố tụng là 6.105.000 đồng là phù hợp.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu kháng cáo này của bà H. Chị T và bà H, mỗi bên chịu chi phí tố tụng là 6.105.000 đồng. Chị T đã tạm ứng toàn bộ chi phí tố tụng nên bà H có nghĩa vụ trả lại cho chị T số tiền là 6.105.000 đồng (Sáu triệu một trăm lẻ năm nghìn đồng).

[3] Ý kiến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn và bị đơn có căn cứ một phần nên Hội đồng xét xử chấp nhận một phần ý kiến. 9

[4] Xét ý kiến đề nghị của vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp là có căn cứ một phần nên Hội đồng xét xử nên chấp nhận một phần đề nghị. Sửa bản án sơ thẩm. Từ những nhận xét trên, Hội đồng xét xử xét thấy kháng cáo của bà Phan Thị H là có căn cứ một phần chấp nhận một phần kháng cáo của bà H.

[5] Các phầ n khác củ a bả n án sơ thẩ m không có khá ng cáo, khá ng nghi ̣ có hiê ̣u lực pháp luâ ̣t kể từ ngà y hết thờ i ha ̣n khá ng cáo, khá ng nghi ̣.

[6] Do sửa bản án dân sự sơ thẩm nên bà Phan Thị H không phả i chi ̣u á n phí dân sự phú c thẩ m theo quy đi ̣nh ta ̣i Khoả n 2 Điều 148 của Bô ̣ luâ ̣t Tố tu ̣ng dân sự.