Bản án 96/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Về quan hệ pháp luật: Đây là tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu mở lối đi theo quy định tạị Điều 26 của Bộ luật tố tụng dân sự.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án có chia thừa kế thửa đất số 111 là di sản của bà R2 và ông T7 theo pháp luật nên cần xác định lại quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp quyền sử dụng đất, thừa kế và yêu cầu mở lối đi và”.

[2] Về tố tụng: Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà T6, ông B, ông T1, ông T2, ông K, ôn V, bà P1, ông N, bà Đ, ông H, ông T4, bà H1, bà N1 xin vắng mặt nên căn cứ vào các Điều 227, 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt là phù hợp là phù hợp. - Xét việc rút yêu cầu khởi kiện của bà L và rút yêu cầu độc lập của bà T là phù hợp theo điều 244 Bộ luật tố tụng dân sự. Nguyên đơn khởi kiện ban đầu là bà Huỳnh Thị L.

Tuy nhiên, trong quá trình hòa giải, công khai chứng cứ bà L tự nguyện rút yêu cầu khởi kiện. Bà R1 có đơn phản tố nên trong vụ án này cần phải thay đổi tư cách tham gia tố tụng của các đương sự, trong đó bà R1 là nguyên đơn, bà L là bị đơn.

[3]Về nội dung:

Nhận thấy, nguồn gốc thửa đất số 111, tờ bản đồ số 14, diện tích 690 m² theo lời khai của các đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đặc biệt là lời khai của ông Chế Hữu T5 - người trực tiếp tham gia công tác quản lý, phân chia đất tại địa phương từ năm 1976 - cùng các tài liệu về sổ mục kê, sổ thu thuế đất qua nhiều năm thể hiện thống nhất rằng phần đất này có nguồn gốc do ông Ngô Văn T7 và bà Phạm Thị R2 khai phá, sử dụng ổn định từ trước năm 1975; sau đó trong quá trình thực hiện chính sách quản lý đất đai của Nhà nước sau năm 1975, bà Phạm Thị R2 là người được giao đất, trong đó có phần đất thổ cư, còn bà Huỳnh Thị L chỉ được giao phần đất ruộng, không được giao đất thổ cư tại thửa đất số 111. Nội dung này phù hợp với lời khai của nhiều người trong gia đình và người làm chứng, đồng thời phù hợp với thực tế quản lý, sử dụng đất là gia đình bà R1 trực tiếp sử dụng liên tục, ổn định, có thực hiện nghĩa vụ nộp thuế qua nhiều năm, 6 trong khi bà L không trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất tranh chấp. Bên cạnh đó, theo Công văn số 2042/CNVPĐKĐĐ ngày 28/11/2022 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện V về việc có đề nghị thu hồi Giấy CNQSD ruộng đất số 5018 cấp cho bà Huỳnh Thị L có nội dung thu hồi thửa đất số 111, diện tích 690m2 (T), tờ bản đồ số 14 do bà Huỳnh Thị L đứng tên do vượt hạn mức công nhận đất ở (bút lục số 06). Theo quy định tại Điều 137, 138 Luật Đất đai năm 2024, hộ gia đình, cá nhân không có giấy tờ nhưng sử dụng đất ổn định, lâu dài, không có tranh chấp hoặc tranh chấp nhưng có đủ căn cứ chứng minh quá trình sử dụng hợp pháp thì cũng được xem xét công nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, có đủ căn cứ xác định nguồn gốc đất thuộc về hộ gia đình bà Phạm Thị R2 và việc gia đình bà R1 sử dụng đất là phù hợp quy định pháp luật. - Bà Ngô Thị R1 có yêu cầu đối với phần diện tích (B) 309 m² và (C) 46,5 m², thấy rằng bà R1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định, lâu dài các phần đất này từ nhiều năm, có sự xác nhận của chính quyền địa phương và người làm chứng; đồng thời, xét về quan hệ thừa kế, theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân có quyền để lại tài sản của mình cho người khác theo di chúc hoặc theo pháp luật; Điều 612 quy định di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, trong đó có quyền sử dụng đất; Điều 650 quy định trường hợp thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc; và Điều 651 quy định hàng thừa kế thứ nhất bao gồm các con của người chết. Trong vụ án này, ông Ngô Văn T7 và bà Phạm Thị R2 chết không để lại di chúc nên di sản là quyền sử dụng đất được chia theo pháp luật cho các đồng thừa kế; tuy nhiên, các đồng thừa kế đều có ý kiến thống nhất từ chối nhận di sản và đồng ý giao phần đất cho bà R1 quản lý, sử dụng. Việc từ chối nhận di sản này là phù hợp quy định tại Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015, theo đó người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

Do đó, việc bà R1 tiếp tục quản lý, sử dụng và yêu cầu được công nhận quyền sử dụng đất phần diện tích (B) 309 m² và (C) 46,5 m² là có căn cứ pháp luật. - Đối với yêu cầu của bà Ngô Thị Q đối với phần diện tích (A) 130,3 m², xét thấy bà Q được cha mẹ cho sử dụng đất từ năm 1980, sử dụng ổn định, liên tục, không bị tranh chấp trong thời gian dài; đồng thời các đồng thừa kế cũng thống nhất giao phần đất này cho bà Q, không yêu cầu chia thừa kế. Căn cứ khoản 1 Điều 100 và Điều 101 Luật Đất đai năm 2024, cùng với các quy định về thừa kế nêu trên của Bộ luật Dân sự năm 2015, có đủ cơ sở để công nhận quyền sử dụng đất cho bà Q đối với phần diện tích (A) 130,3 m². 7 - Đối với phần tại vị trí (E), (F), (D) nằm trên thửa đất số 20 và 21 đứng tên bà Trần Thị V1, do các đương sự không có yêu cầu giải quyết nên không xem xét, giải quyết; khi có yêu cầu sẽ được giải quyết bằng vụ án khác là phù hợp. - Về chi phí tố tụng đo đạc thẩm định định giá bà L phải chịu 8.000.000 đồng và đã nộp xong

[4] Về án phí: Bà L chịu án phí nhưng do bà L là người cao tuổi nên không phải chịu án phí theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án nên không phải đóng án phí.

[5] Xét phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Cần Thơ phù hợp với quy định của pháp luật nên được chấp.