Bản án 21/2026/HNGĐ-PTVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

Tại phiên tòa phúc thâm, nguyên đơn không rút đơn khởi kiện, bị đơn không rút đơn kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án. Qua các chứng cứ có trong hồ sơ, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, quan điểm của Kiểm sát viên; Hội đồng xét xử thấy rằng:

[1] Về hôn nhân: Sau khi xét xử sơ thấm, bà B và ông L đều không có kháng cáo, người có thâm quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thấm không có quyết định kháng nghị, nên phần quyết định này của bản án sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[2] Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, thể hiện: Diện tích đất 1.406m}, thửa số 991, tờ bản đồ số 08, loại đất trồng cây lâu năm và diện tích đất 200m2 thửa số 331, tờ bản đồ số 08, loại đất ở nông thôn, tọa lạc tại ấp B, xã S, thành phổ B, tỉnh Bến Tre (N là khu phố B, phường S, tỉnh Vĩnh Long), do bà B đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện nay. Trước đây, vào năm 1997 ông L được Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã B cấp Giấy xác nhận tạm thời quyền sử dụng đất, diện tích 1.900m?, loại đất CN và diện tích 300m?, loại đất TQ (BL 67). Như vậy, có đủ căn cứ xác định diện tích đất tranh chấp là tài sản chung của vợ chồng bà B và ông L, không phải tài sản riêng của bà B.

[3] Đối với căn nhà và các công trình phụ gắn liền với đất: Bà B và ông L cùng xây dựng căn nhà ở, làm công trình phụ trên một phần diện tích đất tranh chấp và cùng nhau quản lý, sử dụng căn nhà và tài sản khác cho đến khi bà B và ông L xảy ra mâu thuẫn vợ chồng.

Vì vậy, có đủ căn cứ xác định căn nhà và các công trình phụ có trên diện tích đất là tài sản chung của vợ chồng bà B và ông L, không phải tài sản riêng của bà B.

[4] Tòa án sơ thâm xét xử chia băng hiện vật, diện tích đât 832,3m' 991, tờ bản đồ số 08 (Theo đo đạc thực tế ký hiệu 244-1, tờ bản đồ số 07), loại đất trồng cây lâu năm và toàn bộ cây trồng, vật kiến trúc trên đất cho ông L, là có căn cứ. Do diện tích đất ông L được chia nhiều hơn so với diện tích đất bà B được chia, nên Tòa án sơ thẩm buộc ông L có nghĩa vụ hoàn trả giá trị tài sản chênh lệch cho bà B số tiền bằng 127.411.498 đồng (Một trăm hai mươi bảy triệu bốn trăm mười một nghìn bốn trăm chín mươi tám đồng), là có căn cứ. Bà B kháng cáo yêu cầu Tòa án phúc thâm xét xử sửa bản án sơ thâm theo hướng châp nhận yêu câu khởi kiện của bà B, không chia diện tích đất và căn nhà ở, công trình phụ gắn liền với đất cho ông L, là không có cơ sở chấp nhận.

[5] Đối với kháng cáo của ông L yêu cầu được nhận diện tích đất ngay vị trí Tòa án sơ thấm xét xử chia cho bà B, là không có cơ sở chấp nhận. Theo hiện trạng đo đạc thực tế, diện tích đất Tòa án sơ thẩm chia cho ông L có vị trí ở bên trong so với vị trí diện tích đất Tòa án sơ thấm chia cho bà B, nên Tòa án sơ thấm dành một phân diện tích đât đê cho ông L làm lôi đi ra vào lộ công cộng, là hợp tình, hợp lý.

Tuy nhiên, Tòa án sơ thâm buộc ông L có nghĩa vụ hoàn trả cho bà B giá trị quyên sử dụng đất mở lối đi với số tiền bằng 101.760.000 đồng (Một trăm lẻ một triệu bảy trăm sáu mươi nghìn đồng), là không đúng. Vì, diện tích đất là tài sản chung của vợ chồng bà B và ông L, không thuộc trường hợp chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi bất động sản của chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng theo quy định tại Điều 254 của Bộ luật Dân sự. Nhưng tại phiên tòa phúc thấm, ông L tự nguyện giao diện tích đất lối đi cho bà B được quyền sử dụng, vì ông L có lối đi khác ra đường công cộng, nên Tòa án phúc thâm công nhận sự tự nguyện này của ông L.

[6] Mặt khác, tại thời điểm bà B làm đơn khởi kiện xin ly hôn với ông L và trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án sơ thẩm, ông L là người đang trực tiếp quản lý căn nhà. Tòa án sơ thẩm xét xử chia căn nhà gắn liền với diện tích đất cho bà B quản lý, sử dụng, nhưng không tuyên cho ông L được quyền lưu cư trong thời hạn 06 (Sáu) tháng kể từ ngày quan hệ hôn nhân chấp dứt, là không đảm bảo quyền về chô ở của ông L và không đúng quy định tại Điêu 63 của Luật Hôn nhân và gia đình.

Vì vậy, phần kháng cáo này của ông L có cơ sở chấp nhận.

[7] Quan điêm của người bao vệ quyên và lợi ích hợp pháp của ba B, đê ngh Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tô tụng dân sự, chấp nhậr yêu cầu kháng cáo của bà B, không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông L, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà B, là không có căn cứ.

[8] Quan điểm của Kiểm sát viên, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận yêu câu kháng cáo của ba B, châp nhận một phân yêu câu kháng cáo của ông L về quyền được lưu cư, sửa bản án sơ thẩm, là có căn cứ.

[9] Về án phí: Do bà B và ông L đều là người cao tuổi, thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, nên Tòa án phúc thẩm không xử lý. Vì các lẽ trên, 5