Bản án 24/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa. Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về thủ tục tố tụng: - Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Đây là vụ án “Tranh chấp về đất đai” theo khoản 5 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025) vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. - Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Bị đơn có nơi cư trú tại xã P, tỉnh Ninh Bình. Mặt khác, đối tượng tranh chấp trong vụ án là bất động sản có địa chỉ tại Thôn C nay là Thôn Y, xã P, tỉnh Ninh Bình đã được Ủy ban nhân dân xã P, huyện N, tỉnh Ninh Bình nay là Ủy ban nhân dân xã P, tỉnh Ninh Bình hòa giải không thành. Do vậy, căn cứ khoản 1 Điều 203 Luật đất đai năm 2013, Điều 235 Luật Đất đai năm 2015, khoản 1 Điều 35 ; Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025) Tòa án nhân dân Khu vực 3 - Ninh Bình thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền. - Về thời hiệu khởi kiện: Đây là tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định về Luật đất đai. Căn cứ khoản 3 Điều 155 Bộ luật Dân sự nên không áp dụng thời hiệu khởi kiện. - Về hình thức, nội dung đơn khởi kiện đúng theo quy định tại Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cần được xem xét giải quyết.

[2]. Về nội dung: - Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H phải trả lại diện tích đất đã bị cấp chồng lấn sang diện tích của thửa đất số 209 tờ bản đồ số 2 Bản đồ địa chính xã P, được UBND huyện N cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Nguyễn Thị T. Theo bản đồ lập năm 2011 thì hiện nay là thửa số 58 tờ bản đồ số 17, bản đồ địa chính xã P, với diện tích là 90.2m2 đất, có các chiều cạnh cụ thể như sau: Phía Đông giáp đường Quốc lộ 45 dài 1.2m. Phía Tây dài 2.41. Phía Nam dài 50m. Phía Bắc dài 50.5m.(được giới hạn bởi các điểm 4,5,6,10,4 như sơ họa). Đề nghị hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H số giấy CG 133354, Số vào sổ cấp GCN: CH00354, tại thửa số 57 tờ bản đồ 17, diện tích 594.6m2, trong đó đất ở là 50m2, đất trồng cây lâu năm là 544.6m2, do UBND huyện N, tỉnh Ninh Bình cấp ngày 30/12/2016. Địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã P, tỉnh Ninh Bình. - Ý kiến của bị đơn: Không đồng ý với yêu cầu của nguyên đơn. * Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử nhận thấy: - Đối với Thửa đất số 209 tờ bản đồ số 2 Bản đồ địa chính xã P, được UBND huyện N cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Nguyễn Thị T vào ngày 27/01/1997, diện tích được cấp quyền sử dụng trên giấy chứng nhận là 1.185m2, bao gồm: 150m2 đất ở và 1.035m2 đất chưa sử dụng. (theo bản đồ năm 1997). Nguồn gốc của thửa đất do Nông trường Đ cấp từ năm 1985. Gia đình bà T đã xây dựng nhà ở ổn định sinh sống từ năm 1985 cho đến nay và không có tranh chấp. Trên Giấy chứng nhận và bản đồ địa chính năm 1997 thì thửa đất số 209 có diện tích là 1.185m2. Do trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thể hiện hình thể kích thước cạnh của thửa đất, vì vậy căn cứ vào tỷ lệ trên bản đồ địa chính thì kích thước cạnh được thể hiện là: Phía Đông giáp quốc lộ D dài khoảng 23.7m, phía Tây giáp rừng Ổi dài khoảng 23.7m, phía Nam và phía Bắc dài khoảng 50m. Hiện nay thửa đất chưa được cấp đổi và chỉnh lý số liệu. Theo kết quả đo đạc thực tế diện tích thửa số 209 chỉ còn 1011.1m2, bị giảm so với diện tích được cấp giấy chứng nhận là 173.9 m2 đất vườn. Nguyên đơn cho rằng đang bị lấn chiếm ở cạnh phía Đông giáp đường quốc lộ

45.

Căn cứ vào ranh giới sử dụng đất được gia đình bà T sử dụng từ năm 1985 thấy rằng: Phần đất đang tranh chấp gia đình bà T đã xây dựng nhà cấp 4, chuồng bò từ năm 1985, hiện các tài sản này vẫn còn, từ nền móng của nhà cấp 4 xuống nền đất nhà bà C có sự chênh độ cao khoảng 40cm. Như vậy có thế thấy rằng ranh giới đất của nhà bà T với thửa đất nhà bà H ông C có lịch sử từ năm 1985 gia đình bà T sử dụng ổn định và không có tranh chấp với các chủ đất trước.

Căn cứ vào bản đồ địa chính năm 1997 của xã P thấy rằng: hình thể của thửa số 209 thì chiều dài cạnh phía Đông giáp đường quốc lộ 45 dài khoảng 23.7m, tuy nhiên khi đo đạc thực tế thì cạnh phía Đông còn 21.97m, giảm 1.2m. - Đối với thửa đất số 435 tờ bản đồ số 2 Bản đồ địa chính xã P nay là thửa số 57 tờ bản đồ 17 của nhà ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H: Diện tích được cấp theo giấy chứng nhận ngày 19/3/2003 là 395m2, bao gồm: 50m2 đất ở và 1255m2 đất vườn, 220m2 đất đá lộ đầu. (theo bản đồ năm 1997). Theo Bản đồ địa chính xã P lập năm 2011, thửa đất nêu trên đượcchỉnh lý thành thửa đất số 57, tờ bản đồ số 17, diện tích 594,6 m² và đã được cấpđổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Diện tích thửa đất theo hồ sơ địa chính năm 2011 tăng 199.6m2 so với diện tích ghi trong hồ sơ năm 1997. Xét nguồn gốc của thửa đất số 435 tờ bản đồ số 2 Bản đồ địa chính xã P nay là thửa số 57 tờ bản đồ 17 của nhà ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H do gia đình bà H ông C nhận chuyển nhượng từ người khác vào năm 2003, diện tích nhận chuyển nhượng là 395m2 và được công nhận quyền sử dụng là 395m2. Tuy nhiên sau khi đo đạc cấp đổi lại Giấy chứng nhận thì diện tích của thửa đất nhà ông C và bà H lại tăng lên 199.6m2 so với diện tích ghi trong hồ sơ năm 1997. Về diện tích tăng này bản thân nhà bà H ông C cũng không lý giải được vì sao tăng mà chỉ cho rằng Nhà nước đo đạc lại xét không có tranh chấp và cấp quyền sử dụng cho nhà bà. Ủy ban nhân dân xã P cũng xác nhận: Diện tích thửa đất theo hồ sơ địa chính năm 2011 tăng 199.6m2 so với diện tích ghi trong hồ sơ năm 1997, qua kiểm tra hồ sơ địa chính hiện đang lưu trữ tại UBND xã, không có tài liệu chỉnh lý biến động không có tài liệu thể phần diện tích chênh lệch tăng 199,6 m² nằm tại vị trí, cạnh hoặc hướng nào của thửa đất. Hội đồng xét xử xét thấy: Diện tích được cấp quyền sử dụng cho nhà ông C và bà H theo bản đồ năm 1997 là 395m2, do trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thể hiện hình thể kích thước cạnh của thửa đất, vì vậy căn cứ vào tỷ lệ trên bản đồ địa chính thì kích thước cạnh được thể hiện là: Phía Đông giáp quốc lộ D dài khoảng 7.91m, phía Tây giáp rừng Ổi dài khoảng 7.91m, phía Nam và phía Bắc dài khoảng 50m. Sau cấp đổi theo Bản đồ địa chính năm 2011 thì Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới và diện tích nhà ông C bà H được cấp trong Giấy CNQSD đất mới là 594.6m2, có các chiều cạnh thể hiện như sau: Phía Đông giáp quốc lộ D dài 9.11m, phía Tây giáp rừng Ổi dài 6.40m +4.28m; phía Bắc giáp thửa 58 dài 59.46m và phía Nam giáp thửa 56 dài 60, 85m. Như vậy kích thước cạnh của thửa đất nhà bà H, ông C tăng ở tất cả các chiều cạnh. Đối với cạnh phía Đông giáp quốc lộ D, phía Nam giáp thửa số 56 của gia đình bà Hiền Q đã được cố định bởi nhà bà H4 xây kiên cố, vì vậy tính từ nhà bà H4 kéo về phía Bắc đủ 9.11m thì sẽ chồng lấn sang cả phần công trình gia đình bà T xây từ năm 1985 là 1.2m. Mặt khác, quá trình đo đạc lại năm 2010 -2011 để cấp đổi Giấy chứng nhận cho gia đình ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H, khi thực hiện việc ký ranh giới các hộ xung quanh thì bà T cho rằng bà là chủ đất của thửa số 209 nhưng bà không sinh sống ở đó, bà cho con trai bà là anh V2 mượn sử dụng, anh V2 đã ký thay bà vào phần các hộ liền kề, anh V2 cũng xác nhận điều này. Tại biên bản hòa giải ở Ủy ban nhân dân xã P ngày 10/6/2025, bà H cũng thừa nhận chỉ có anh V2 ở đó chỉ mốc giới. Từ những nhận định trên xét thấy: ranh giới mốc giới giữa hai thửa đất giữa gia đình bà Nguyễn Thị T và bà Bùi Thị H là các công trình được gia đình bà T xây dựng và sử dụng từ năm 1985, ranh giới này phù hợp với quyền sử dụng đất được cấp cho hai gia đình theo bản đồ địa chính năm 1997. Việc cấp đổi quyền sử dụng đất cho gia đình bà H và ông C theo bản đồ địa chính năm 2011 đã làm cho diện tích nhà bà H ông C tăng 199.6m2, phần tăng này không phải sai số do đo đạc, mà xác định một phần tăng này là do cấp chồng lấn vào đất của gia đình bà Nguyễn Thị T. Theo quy định tại khoản 5 Điều 98 Luật Đất đai năm 2013: Trường hợp có sự chênh lệch diện tích giữa số liệu đo đạc thực tế với số liệu ghi trên giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này hoặc Giấy chứng nhận đã cấp mà ranh giới thửa đất đang sử dụng không thay đổi so với ranh giới thửa đất tại thời điểm có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không có tranh chấp với những người sử dụng đất liền kề thì khi cấp hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất diện tích đất được xác định theo số liệu đo đạc thực tế. Người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích chênh lệch nhiều hơn nếu có. Đối với diện tích sau cấp đổi của gia đình nhà bà H và ông C thì ranh giới đã thay đổi, ranh giới sau khi cấp đổi đã chồng lấn sang diện tích nhà bà T sử dụng ổn định lâu dài và được cấp quyền sử dụng, cụ thể là phần diện tích có các công trình mà gia đình bà T xây dựng từ năm 1985. Quá trình cấp lại, cấp đổi các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của UBND huyện N, tỉnh Ninh Bình và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh N cho gia đình ông C và bà H là không đúng theo quy định của Luật đất đai và chưa đảm bảo về trình tự, thủ tục và người quản lý, sử dụng đất theo quy định tại các Điều 99, 100, 166, 170 Luật đất đai năm 2013, Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ. Như vậy việc cấp đổi quyền sử dụng đất cho gia đình ông C và bà H đã vi phạm quy định về đất đai và xâm phạm quyền sử dụng đất của hộ liền kề là gia đình bà T, ông V. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ cần chấp nhận, đủ căn cứ pháp lý và thực tế xác định: Việc cấp quyền sử dụng đất cho ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 133354, Số vào sổ cấp GCN: CH00354, tại thửa số 57 tờ bản đồ 17, diện tích 594.6m2, trong đó đất ở là 50m2, đất trồng cây lâu năm là 544.6m2, do UBND huyện N, tỉnh Ninh Bình cấp ngày 30/12/2016. (Địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã P, tỉnh Ninh Bình), đã cấp chồng lấn sang quyền sử dụng đất của gia đình bà Nguyễn Thị T tại đất số 209 tờ bản đồ số 2 Bản đồ địa chính xã P, được UBND huyện N cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 27/01/1997 mang tên bà Nguyễn Thị T là 90.2m2, cụ thể: Phía Đông giáp đường Quốc lộ 45 dài 1.2m. Phía Tây dài 2.41. Phía Nam dài 50m. Phía Bắc dài 50.5m.(được giới hạn bởi các điểm 4,5,6,10,4 như sơ họa). Từ đó xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H là vi phạm quy định về đất đai và xâm phạm quyền sử dụng đất của hộ liền kề là gia đình bà T, ông V. Vì vậy yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H là có căn cứ cần chấp nhận.

[4]. Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Nguyên đơn đã tự thanh toán hết 10.000.000 đồng. Tại phiên tòa nguyên đơn đề nghị giải quyết theo pháp luật.

Vì vậy, cần buộc bị đơn phải thanh toán lại số tiền trên cho bà Nguyễn Thị T.

[5]. Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đươc chấp nhận toàn bộ nên bị đơn phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm. Tuy nhiên ông Phạm Xuân C và bà Bùi Thị H là người cao tuổi nên được miễn án phí theo khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.