Bản án 850/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; kết quả tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của ông T6 nộp trong thời hạn luật định, về hình thức và nội dung đơn kháng cáo phù hợp với quy định tại Điều 272, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Phạm Văn P, bà Nguyễn Thanh P1 từ khi Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý vụ án đã không tham gia tố tụng nên Tòa án niêm yết xét xử vắng mặt; một số đương sự khác Tòa án không triệu tập. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật là "tranh chấp liên quan yêu cầu tuyên bỏ văn bản công chứng vô hiệu, hợp đồng vay tài sản" và đưa các Văn phòng công chứng tham gia tố tụng là không chính xác và không cần thiết, vì nguyên đơn kiện bị đơn giao trả đất do bị đơn đang sử dụng bất hợp pháp, còn bị đơn phản tố yêu cầu tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng đất giả tạo do che giấu hợp đồng vay tài sản, yêu cầu hủy giấy chứng nhận QSDĐ để xác định đất tranh chấp là của ông T6. Quan hệ pháp luật phải xác định là tranh chấp quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và hợp đồng vay tài sản.

Tuy nhiên, Toà án cấp sơ thẩm áp dụng đúng các quy định của pháp luật để giải quyết các tranh chấp, do 7 dó, Toà án cấp phúc thẩm chỉ điều chỉnh lại quan hệ pháp luật tranh chấp cho đúng mà không cần thiết sửa bản án sơ thẩm.

[2] Xét yêu cầu kháng cáo của bà ông T6, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Nguồn gốc 02 thửa đất số 77 và 85 là của cha mẹ ông T2, bà L phân chia cho ông T2, bà L và ông N và vợ chồng ông T2, vợ chồng bà L và anh N đã cất nhà ở.

Tuy nhiên, cha mẹ ông T2, bà L làm hợp đồng chuyển cho một mình ông T2 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo tờ tương phân năm 2005 của gia đình bà L thể hiện đã giao đất cho bà L, ông T2 và ông N 02 thửa đất trên. [2.2] Theo “Tờ thế chấp đất” hai thửa số 77 và 85 lập ngày 03/8/2016 giữa bà N1 và ông T2 thể hiện mục đích thế chấp để vay số tiền 20.000.000 đồng; thời hạn thế chấp đến ngày 03/12/2016 cho ông T2 chuộc lại. Ngày 08/8/2016, vợ chồng ông T2 ký hợp đồng chuyển nhượng hai thửa đất trên của ông T2 cho bà N1 với giá 20.000.000 đồng. Như vậy, lời trình bày của ông T2 về việc ông chỉ vay của bà N1 số tiền 20.000.000 đồng và bà N1 yêu cầu phải ký hợp đồng chuyển nhượng đất cho bà N1 nhưng để con bà N1 là anh D đứng tên bên nhận chuyển nhượng là có căn cứ. Bản chất của giao dịch giữa ông T2 và và N1 là vay tiền; theo đó bà N1 cho ông T7 vay 20.000.000 đồng nhưng bà N1 yêu cầu vợ chồng ông T2 phải ký hợp đồng chuyển nhượng đất để bảo đảm cho khoản tiền cho vay.

Tuy nhiên, việc ông vợ chồng ông T2 ký hợp đồng chuyển nhượng đất cho anh D (con bà N1) là giả tạo nhằm che giấu hợp đồng vay tiền giữa bà N1 và ông T2. Ngoài ra, tại thời điểm ông T2 ký hợp đồng chuyển nhượng cho anh D vào năm 2016, trên đất đã có nhà của vợ chồng bà L, nhà của vợ chồng ông T2 và nhà của ông N nhưng hợp đồng không đề cập đến các căn nhà và không có ý kiến của bà L, ông N. Hơn nữa, giá chuyển nhượng chỉ 20.000.000 đồng cho toàn bộ 02 thửa đất là không đúng trên thực tế; theo thẩm định giá trước khi xét xử sơ thẩm thì đất có giá trên 300 triệu đồng. Sau khi nhận chuyển nhượng, bà N1 cũng như anh D không đến quản lý, sử dụng đất mà vẫn do gia đình ông T2, bà L, ông N sử dụng.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa vợ chồng ông T2 với anh D vô hiệu theo quy định tại Điều 124 của Bộ luật Dân sự là có căn cứ.

[3] Sau khi anh D đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì anh D chuyển nhượng cho ông Phạm Văn P vào ngày 01/02/2018; ông P chuyển nhượng cho bà Nguyễn Thanh P1 ngày 15/01/2018 và bà P1 chuyển nhượng cho ông T6 ngày 19/01/2021. Các giao dịch này chỉ thể hiện trên giấy, không thực hiện việc giao nhận đất trên thực tế; đất vẫn do bị đơn quản lý, sử dụng. Hơn nữa, tất cả những người nhận chuyển nhượng đất đều không cho những người đang ở trên đất biết, thể hiện sự không ngay tình, vi phạm Điều 123 của Bộ luật Dân sự; nên các giao dịch này vô hiệu là có căn cứ. Ông T6 cho rằng giữa ông và ông P1 có lập biên bản giao nhận tài sản nhưng thực tế chưa có sự chuyển giao do chủ đất cũ vẫn còn sinh sống trên đất.

[4]

Xét thấy, khi giao dịch vô hiệu thì các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Tuy nhiên, trong quá trình Tòa án cấp sơ thẩm làm việc thì bà N1, con bà anh D, ông P, bà P1, cũng như ông T6 không yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng 8 vô hiệu nên Tòa án cấp sơ thẩm không giải quyết. Sau khi xét xử sơ thẩm các đương sự cũng không kháng cáo nội dung này nên Tòa án cấp phúc thẩm không xem xét. Ông T6 và người vảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông T6 còn cho rằng Toà án cấp sơ thẩm không giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu là không giải quyết triệt để vụ án, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng là không có căn cứ chấp nhận. Về hợp đồng vay tài sản giữa ông T2 và bà N1, tại Toà án cấp sơ thẩm, ông T2 yêu cầu giải quyết nhưng Toà án tách ra giải quyết vụ án khác là không đúng.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm ông T2 không yêu cầu giải quyết về hợp đồng vay tài sản nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[5]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông T6 và ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông T6; giữ nguyên bản án sơ thẩm như ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phúc thẩm.

[6] Về án phí dân sự phúc thẩm: do kháng cáo của ông T6 không được chấp nhận nên ông T6 phải chịu án phí theo quy định tại Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[7] Các phần khác của bản án không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực thi hành kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.