Bản án 402/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; ý kiến tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của bà ông Nguyễn Thế P, ông Phạm Minh T nộp trong thời hạn luật định, về hình thức và nội dung kháng cáo phù hợp với quy định tại Điều 272, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Xét yêu cầu kháng cáo của ông P, ông T, Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1] Về hình thức của hợp đồng: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 12/3/2022 giữa ông L và ông  đối với một phần thửa 3234 là giao dịch dân sự vô hiệu do các bên chỉ lập giấy viết tay, không công chứng, chứng thực. Về nội dung: tại thời điểm giao dịch, ông  chưa được nhà nước công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp, mặt khác, diện tích đất chuyển nhượng (89,1 m2) cũng không đủ điều kiện tách thửa theo quy định.

Do đó, yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu của nguyên đơn, ông L là có căn cứ, đúng quy định theo Điều 117, 122 và 129 của Bộ luật Dân sự. [2.2] Về lỗi của các bên dẫn đến hợp đồng vô hiệu và trách nhiệm bồi thường và hoàn trả giá trị căn nhà: Căn cứ Điều 131 Bộ luật Dân sự, khi hợp đồng vô hiệu, 10 các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi. Về số tiền chuyển nhượng: Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông Lê Văn  có nghĩa vụ hoàn trả cho ông Nguyễn Văn L số tiền 228.000.000 đồng là có căn cứ, nội dung này các đương sự không kháng cáo. Về giá trị công trình xây dựng (căn nhà của ông L): Do căn nhà là tài sản không thể di dời và hiện nay ông P đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bao gồm cả phần diện tích có căn nhà, nên để tránh lãng phí, cần giao căn nhà cho ông P quản lý, sở hữu. Tại phiên tòa, ông T, ông L, ông  xác định trước khi các bên có tranh chấp, ai cũng có nguyện vọng thực hiện giao dịch chuyển nhượng nhưng đất không đủ diện tích tách thửa là việc ngoài ý muốn của các bên, do đó, các đương sự đều thừa nhận mỗi người đều có 01 phần lỗi. Ông L xác định tự nguyện chịu 1 phần lỗi, chỉ yêu cầu bồi thường 500 triệu đồng (giảm bớt 33.672.000 đồng), ông  yêu cầu Tòa xác định mức bồi thường cho ông theo quy định, ông T ông P tự nguyện chịu trách nhiệm bồi thường số tiền 150.000.000 đồng.

Xét thấy, việc giao dịch chuyển nhượng giữa các bên không thực hiện được do yếu tố khách quan, tuy nhiên, nguyên nhân xuất phát từ lỗi hỗn hợp của các bên, cụ thể: Ông  dù chưa hoàn tất thủ tục nhận chuyển nhượng từ ông T nhưng đã tự ý chuyển nhượng đất cho ông L, thu tiền và cam kết không đúng thực tế. Ông T là chủ sử dụng đất, dù biết ông  chưa có quyền sở hữu nhưng vẫn ký xác nhận vào giấy mua bán ngày 12/3/2022 để giúp ông  nhận thêm tiền của ông L. Thời điểm đó, dù nhà ông L đã gần hoàn thiện, ông T biết nhưng không có biện pháp ngăn chặn quyết liệt bằng văn bản hay báo cáo chính quyền, thể hiện sự mặc nhiên chấp nhận việc ông L xây dựng nhà trái phép. Ông L là người nhận chuyển nhượng đất sau cùng, ông L biết rõ đất chưa được sang tên cho ông  và chưa có giấy phép xây dựng nhưng ông vẫn xây dựng công trình kiên cố trên đất của người khác. Việc xây nhà trên đất chưa thuộc quyền sử dụng của mình, ông L biết và buộc phải biết rủi ro có thể xảy ra nhưng vẫn thực hiện. Về phía ông P, theo xác nhận của ông T và ông P thì phần đất thửa 3234 thuộc quyền sử dụng chung của vợ chồng ông T và vợ chồng ông P nhưng để cho vợ chồng ông T đứng tên. Trong vụ việc này ông P không có lỗi trong việc để xảy ra hợp đồng vô hiệu hay việc xây dựng trái phép của ông L, vì thời điểm đó ông P chưa đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng và không trực tiếp tham gia ký kết các giấy tờ chuyển nhượng đất giữa ông L - ông Â.

Tuy nhiên, quyền lợi của ông T và ông P là giống nhau nên phải chịu trách nhiệm liên đới cùng ông T đối với thiệt hại của ông L. Từ đó, có cơ sở xác định lỗi của các bên đương sự là ngang nhau, mỗi bên phải chịu 1/3 thiệt hại, cụ thể: Giá trị căn nhà là 533.672.000 đồng : 3 = 177.890.667 11 đồng, ông  có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho ông L 177.890.667 đồng. Ông T ông P có trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại cho ông L 177.890.667 đồng.

[3]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy có cơ sở chấp nhận một phần kháng cáo của ông P, ông T; Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông P có cơ sở chấp nhận một phần; ý kiến của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tại phiên tòa đề nghị sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận một phần kháng cáo của là có cơ sở chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Nguyễn Văn L là người cao tuổi, thuộc trường được miễn nộp án phí; Ông Lê Văn Â, ông Phạm Minh T và ông Nguyễn Thế P phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Các đương sự không phải chịu, hoàn trả cho ông P, ông T số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm dân sự đã nộp.

[6] Về chi phí tố tụng là 8.200.000 đồng: Ông Lê Văn Â, ông Phạm Minh T, ông Nguyễn Thế P mỗi người phải nộp 2.733.000 (hai triệu, bảy trăm ba mươi ba nghìn) đồng để hoàn lại cho ông Nguyễn Văn L.

[7] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm, không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Vì các lẽ trên, Căn cứ khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự;