Bản án 283/2026/HS-PTBản án 283/2026/HS-PT

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa và trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện các chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, trình bày của bị cáo.

[1] Theo bản án hình sự sơ thẩm và tài liệu có trong hồ sơ vụ án, lời khai người bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có trong hồ sơ, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy có đủ cơ sở xác định: Trần Thị N đã dùng thủ đoạn gian dối, sử dụng giấy tờ giả để chiếm đoạt của vợ chồng ông Trần Văn M, bà Huỳnh Thị N1 thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15, tọa lạc tại thôn P, xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) có giá trị 213.813.200 đồng, chiếm đoạt của ông Nguyễn Văn H 300.000.000 đồng, của ông Trần Sư K xe mô tô hiệu Honda SH 125i giá trị 63.500.000 đồng. 8 Tòa án cấp sơ thẩm xử bị cáo Trần Thị N về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Bị cáo không có kháng cáo.

[2] Xét kháng cáo của chị Bùi Thị Tùng V1: [2.1] Bà Tùng V1 kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào lời khai của bị cáo và cha mẹ của bị cáo, hoàn toàn không xem xét chứng cứ khách quan khác và lời khai từ phía người mua là bà Phạm Thị Phương Hồng T3, thực tế bà T3 đã chuyển tiền mua bán cho ông M. Thấy. Tại “Biên bản ghi lời khai” ngày 18/9/2024, chị Phạm Thị Phương Hồng T3 trình bày: “Tôi là người nhờ Đồng Hữu T4 đứng tên giúp bên nhận Hợp đồng chuyển nhượng. Việc ký hợp đồng chuyển nhượng nêu trên chỉ là để tôi cho Trần Thị N vay tiền đáo hạn Ngân hàng, không phải là mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Khi chuyển tên sang T, T4 sẽ thế chấp thửa đất nêu trên vào Ngân hàng để tôi lấy lại tiền, khi nào Như có tiền trả thì tôi sẽ lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chuyển lại cho gia đình Như…Rồi tôi cần tiền nên tôi và Như thống nhất chuyển nhượng thửa đất nêu trên sang cho bà Tùng V2, để tôi lấy lại tiền đã cho N vay. Khi N có tiền thì trả lại cho bà Tùng V2, bà Tùng V2 chuyển nhượng thửa đất lại cho ba mẹ Như. Tôi nhờ ông T4 đứng tên bên nhận chuyển nhượng bởi vì tôi đang có nợ xấu tại Ngân hàng nếu tôi đứng tên sẽ không vay được tiền”. (bl 314) Tại “Biên bản ghi lời khai” ngày 13/9/2024, anh Đồng Hữu T4 trình bày: “Tôi chỉ là người được chị T3 nhờ đứng tên giúp bên nhận chuyển nhượng trên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Còn giá trị chuyển nhượng thửa đất nêu trên bao nhiêu, việc giao nhận tiền là chị T3 và gia đình Như làm việc với nhau, tôi không biết. Tôi không giao nhận tiền gì với N và gia đình Như. Khi nhờ chuyển nhượng chị T3 nói chị có mua lô đất nhờ em đứng tên giúp và tôi đồng ý” (bl 353) Như vậy, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15, địa chỉ: thôn P, xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) giữa ông Trần Văn M, bà Huỳnh Thị N1 với bà Phạm Thị Phương Hồng T3 (thông qua ông Đồng Hữu T4) với lý do hợp đồng giả tạo, che đậy hợp đồng vay tiền là có căn cứ. [2.2] Bà Tùng V1 kháng cáo cho rằng theo quy định tại mục 1, phần II Công văn số 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của Tòa án nhân dân tối cao thì hợp đồng thế chấp không bị vô hiệu như Tòa án cấp sơ thẩm nhận định. Thấy, thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15, tọa lạc tại thôn P, xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ) là tài sản mà bị cáo chiếm đoạt của vợ chồng ông M, bà N1 nên là vật chứng của vụ án. Tại khoản 1 Điều 48 Bộ luật tố tụng hình sự quy định “Người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải 9 sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra”. Tại điểm b khoản 3 Điều 106 Bộ luật tố tụng hình sự quy định về xử lý vật chứng như sau: “3. Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều này có quyền: … b) Trả lại vật chứng cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp nếu xét thấy không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án và thi hành án”. Đối chiếu quy định trên, thì thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15 là vật chứng của vụ án nên Tòa án cấp sơ thẩm hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà T3 với bà Tùng V1 là đúng quy định pháp luật.

[3] Xét kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q. Tòa án cấp sơ thẩm xác định người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án là Ngân hàng TMCP Q chi nhánh N5, Phòng G là không đúng quy định pháp luật, mà phải xác định Ngân hàng TMCP Q là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan mới phù hợp. Nhưng việc xác định tư cách tố tụng này không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của Ngân hàng TMCP Q nên chỉ cần rút kinh nghiệm. Ngân hàng TMCP Q chỉ tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nên chỉ có quyền kháng cáo đối với Hợp đồng thế chấp số 336416.24.302.33575980.BĐ ngày 29/5/2024 giữa Ngân hàng TMCP Q với bà Bùi Thị Tùng V1, ông Nguyễn Thanh H1, tài sản thế chấp là thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15, tọa lạc thôn P, xã T, huyện N, tỉnh Quảng Nam (cũ). Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét đối với Hợp đồng thế chấp Số 336416.24.302.33575980.BĐ ngày 29/5/2024 nêu trên là thiếu sót.

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm cũng đã nhận định “trường hợp bà V1, ông H1 sử dụng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DE 431191 để chuyển nhượng hoặc thế chấp cho tổ chức/ cá nhân khác thì các hợp đồng chuyển nhượng hoặc hợp đồng thế chấp cho tổ chức/ cá nhân này là vô hiệu và không được xem các tổ chức/cá nhân này là người thứ ba ngay tình. Trường hợp có tranh chấp tùy tính chất mức độ sẽ xem xét trách nhiệm của bà V1, ông H1 hoặc sẽ được giải quyết trong vụ án dân sự khác” nên quyết lợi hợp pháp của Ngân hàng TMCP Q sẽ được giải quyết trong vụ án dân sự khác.

Vì vậy, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q. Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện theo uỷ quyền của Ngân hàng TMCP Q thừa nhận đang giữ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất số DE 431191, thuộc thửa đất số 906, tờ bản đồ số 15 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại buộc bà Bùi Thị Tùng V1, ông Nguyễn Thanh H1 giao trả 10 bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Trần Văn M, bà Huỳnh Thị N1 là không phù hợp nên Tòa án cấp phúc thẩm sửa lại vấn đề này.

[4] Án phí: Do kháng cáo được chấp nhận nên bà Bùi Thị Tùng V1, Ngân hàng TMCP Q phải chịu án phí phúc thẩm.