Bản án 691/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp “Đòi quyền sử dụng đất cho ở nhờ” là có căn cứ, phù hợp với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu phản tố của bị đơn. Xét đơn kháng cáo do ông Ngô Văn T3 và bà Ngô Thanh H nộp còn trong thời hạn và hợp lệ, đúng với quy định tại Điều 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung vụ án: Ngày 10/01/2024 anh Nguyễn Tiến S được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện L cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 6, tờ bản đồ số 9, địa chỉ thị trấn L, huyện L, tỉnh Đồng Tháp, diện tích 161,7m2, mục đích sử dụng đất ở đô thị. (Sau đây gọi tắt là thửa đất số 6). Nguồn gốc thửa đất số 6 là của bà Nguyễn Thị H1 (mẹ của Nguyễn Tiến S) được Ủy ban nhân dân xã T cấp quyền sử dụng đất vào ngày 08/01/1994, đến ngày 10/01/2024 bà H1 tặng cho anh S thửa đất số

6. Các đương sự thừa nhận khoảng năm 1994, bà Nguyễn Thị H1 có cho cụ Nguyễn Văn T1, cụ Lê Thị T2 (là cha mẹ của bà Nguyễn Thị H1) và ông Nguyễn Văn T, bà Ngô Thanh H (ông T là em bà H1, bà H là vợ ông T) về ở 12 nhờ tại thửa đất số 6, và họ đã cất nhà tạp chiều ngang khoảng 4m, chiều dài khoảng 18,3m. Đến năm 2005 thì sửa chữa lại nhà như hiện nay. Năm 2015 cụ Nguyễn Văn T1 chết, năm 2022 cụ Lê Thị T2 chết. Theo anh Nguyễn Tiến S, thì bà H1 cho cụ T1 và cụ T2 ở đến mãn đời. Nhà trên thửa đất số 6 là của cụ T1 và cụ T2 xây. Sau khi cụ T1 và cụ T2 chết thì ông T và bà H tiếp tục ở tại thửa đất số

6. Nay anh S yêu cầu ông T và bà H tháo dỡ nhà, trả lại đất, ông S hỗ trợ cho ông T và bà H 40.000.000 đồng. Anh S không đồng ý đối với yêu cầu phản tố của ông T, bà H là yêu cầu tiếp tục sử dụng thửa đất số 6 và thanh toán giá trị đất cho anh S. Chứng cứ để anh S chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là Tờ giao kèo ngày 09/10/1994 và Tờ cam kết ngày 08/9/2019. Theo bị đơn là ông T trình bày, cụ T2 đã mua thửa đất số 6 của bà H1 với giá 05 chỉ vàng 24kr, nhà do bà Nguyễn Thị Ngọc H3 (là con của cụ T2, cụ T1) cho tiền xây, ông T có phụ tiền. Năm 2019 bà H1 yêu cầu ông đưa 80.000.000 đồng để sang tên nhưng ông chỉ đưa trước 60.000.000 đồng, bà H1 không đồng ý nên trả tiền lại, ông T có ký tên vào Tờ cam kết ngày 08/9/2019 để nhận lại tiền nhưng khi đó chưa có nội dung. Ông T không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của ông S. Ông T và bà H phản tố yêu cầu công nhận diện tích đất 64,4m2 cho ông T, ông đồng ý trả lại giá trị đất cho ông S theo giá của Hội đồng định giá. Tòa sơ thẩm xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Nguyễn Tiến S; Không chấp nhận yêu cầu phản tố của ông Nguyễn Văn T và bà Ngô Thanh H. Ông Nguyễn Văn T và bà Ngô Thanh H không đồng ý nên có đơn kháng cáo.

[3] Xét yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn T và bà Ngô Thanh H: Căn cứ các đương sự đều thừa nhận bà H1 có cho cụ T1 và cụ T2 ở nhờ vào năm 1994, đây là tình tiết sự kiện không phải chứng minh theo Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự nên có căn cứ xác định cụ T1 và cụ T2 ở nhờ thửa đất số 6 của bà H1 vào năm 1994. Đối với ông T trình bày cụ T1 và cụ T2 đã mua thửa đất số 6 của bà H1 với giá 05 chỉ vàng 24 kr nhưng không có chứng cứ chứng minh nên không có cơ sở để chấp nhận lời trình bày này của ông T. Về căn nhà xây trên thửa đất số 6, theo chứng thư thẩm định giá số 361/2025/409 ngày 12/9/2025 của Công ty CP T4 thì giá trị công trình xây dựng trên đất là 80.486.240 đồng. Nhà này trước đây do cụ T1, cụ T2, ông T và gia đình ông T sinh sống. Sau khi cụ T1 và cụ T2 chết thì ông T cùng gia đình tiếp tục sinh sống tại đây. Theo Tờ cam kết lập ngày 08/9/2019 có ông T ký tên có nội dung: “…Tôi Nguyễn Văn T…Hiện nay tôi có sinh sống và làm việc nhờ trên mảnh đất của chị tôi Nguyễn Thị H1…Sau khi ba mẹ tôi có trăm tuổi già (mất) tôi sẽ trả lại toàn bộ diện tích đất sử dụng trên cho bà H1 mà không cần phải bồi thường gì hết…”. Ông T cho rằng ông ký tên mà không biết nội dung nhưng ông T là người biết đọc, biết viết và ông cũng không chứng minh được 13 ông bị lừa dối khi ký tên nên lời trình bày này của ông T là không có căn cứ để chấp nhận. Tại phiên tòa phúc thẩm anh S đồng ý hỗ trợ chi phí di dời cho phía bị đơn số tiền là 40.000.000 đồng chứ không phải là trả tiền giá trị nhà, xét thấy sự tự nguyện này của anh S là phù hợp với quy định pháp luật nên được Hội đồng xét xử ghi nhận. Đối với căn nhà trên thửa đất số 6 trị giá 80.486.240 đồng những người ở hàng thừa kế thứ nhất của cụ T1 và cụ T tự thỏa thuận, nếu không tự thỏa thuận được thì sẽ tranh chấp bằng vụ án khác. Do căn nhà là di sản của hai cụ nên việc Tòa sơ thẩm tuyên giao cho anh S sở hữu là chưa đúng nên Hội đồng xét xử phúc thẩm điều chỉnh lại là tạm giao cho anh S. Ông T và bà H kháng cáo nhưng không cung cấp thêm chứng cứ nào mới để chứng minh nên không có cơ sở để chấp nhận.

[4] Xét ý kiến của Luật sư là không phù hợp với nhận định nêu trên nên Hội đồng xét xử không chấp nhận quan điểm của Luật sư.

[5] Xét ý kiến của đại diện Viện kiểm sát phù hợp với nhận định nêu trên nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[6] Về án phí: Ông Nguyễn Văn T và bà Ngô Thanh H chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhưng Tòa sơ thẩm buộc ông T và bà H chịu 11.646.740 đồng án phí dân sự sơ thẩm là chưa chính xác nên được sửa lại. Do sửa án sơ thẩm nên ông T và bà bà H không phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử sửa một phần bản án sơ thẩm.