Bản án 919/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Kháng cáo của Nguyên đơn bà Dương Tuyết V thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Người kháng cáo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Việc xét xử vắng mặt các đương sự: Nguyên đơn, bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều vắng mặt nhưng có đơn xin vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn xét xử phúc thẩm vụ án.

[3] Về xác định quan hệ pháp luật tranh chấp: Theo nội dung đơn khởi kiện và các yêu cầu khởi kiện bổ sung, bà Dương Tuyết V yêu cầu: hủy một phần Văn bản thỏa thuận phân chia di sản ngày 18/12/2015 được lập tại Văn phòng Đ đối với phần diện tích đất 160,3 m² thuộc một phần thửa đất số 543, tờ bản đồ số 01 và phần diện tích đất 499,2 m² thuộc một phần thửa đất số 01, tờ bản đồ số 04; hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CD 017303 (số vào sổ cấp GCN: CS 01040) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CD 017302 (số vào sổ cấp GCN: CS 01041) do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh L cấp ngày 31/12/2015 cho ông Hứa Thanh N đối với các phần diện tích đất nêu trên; đồng thời yêu cầu xác định các phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà để làm căn cứ đăng ký, kê khai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Như vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là tranh chấp quyền sử dụng đất, kèm theo yêu cầu hủy một phần Văn bản thỏa thuận phân chia di sản và hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và thụ lý giải quyết vụ án theo khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.

[4] Không đồng ý với bản án sơ thẩm, nguyên đơn bà Dương Tuyết V kháng cáo yêu cầu hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm và giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại. Bà V cho rằng: (i) Tòa án cấp sơ thẩm không đưa các bà, ông Trần Thị Ú, Hứa Văn P, Hứa Thị K, Hứa Văn T3, Hứa Văn N2, Hứa Thị N3 và Hứa Thị H1 tham gia tố tụng ngay từ giai đoạn đầu của vụ án theo quy định tại Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự, dẫn đến vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; (ii) Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà với ông Hứa Phước T1 và bà Trương T 7 C tuy không tuân thủ quy định về hình thức nhưng trên thực tế các bên đã thực hiện xong giao dịch, cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ tình tiết này mà chỉ đánh giá giao dịch không đáp ứng điều kiện về hình thức theo quy định của pháp luật; (iii) Trong quá trình phát sinh tranh chấp, ông Hứa Thanh N đã làm thay đổi hiện trạng phần đất tranh chấp bằng việc san lấp mặt bằng, trồng thêm cây và chặt bỏ các bụi tre vốn được cho là ranh giới do ông Hứa Phước T1 tạo lập, nhưng cấp sơ thẩm chưa đánh giá đầy đủ các tình tiết này khi giải quyết vụ án. Từ các căn cứ nêu trên, bà V đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giao hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. Xét nội dung kháng cáo của bà V, Hội đồng xét xử thấy: [4.1] Về nguồn gốc các thửa đất tranh chấp: Hồ sơ địa chính và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện, thửa đất số 543, tờ bản đồ số 01 và thửa đất số 01, tờ bản đồ số 04, cùng tọa lạc tại ấp T, xã L, huyện C, tỉnh Long An (nay là xã P, tỉnh Tây Ninh), đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Hứa Văn M (cha ruột của ông Hứa Thanh N). Cụ thể, ngày 24/12/1996, Ủy ban nhân dân huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Hứa Văn M đối với 03 thửa đất, trong đó có thửa đất số 543; ngày 01/3/2004 tiếp tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 02 thửa đất, trong đó có thửa đất số

01. Sau khi ông Hứa Văn M chết ngày 14/5/2014, các đồng thừa kế đã lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản ngày 18/12/2015, thống nhất giao cho ông Hứa Thanh N được toàn quyền quản lý, sử dụng và định đoạt đối với hai thửa đất nêu trên. Trên cơ sở văn bản thỏa thuận phân chia di sản, ngày 31/12/2015, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh L đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông Hứa Thanh N đối với cả hai thửa đất. Như vậy, quyền sử dụng đối với các thửa đất tranh chấp đã được Nhà nước công nhận thông qua trình tự đăng ký, cấp Giấy chứng nhận và đăng ký biến động theo quy định của pháp luật. [4.2] Đối với căn cứ bà Dương Tuyết V cho rằng quyền sử dụng đất tranh chấp đã được ông Hứa Phước T1 và bà Trương Thị C chuyển nhượng cho bà theo giấy tay ngày 10/02/2018, Hội đồng xét xử thấy: [4.2.1] Chứng cứ bà V xuất trình là "Hợp đồng mua bán đất" lập ngày 10/02/2018 giữa ông Hứa Phước T1, bà Trương Thị C với bà. Hợp đồng này chỉ được lập bằng giấy viết tay, không được công chứng hoặc chứng thực theo quy định tại Điều 167 Luật Đất đai năm 2013. Mặt khác, nội dung hợp đồng không xác định cụ thể số thửa, tờ bản đồ, ranh giới, kích thước và diện tích thực tế của phần đất chuyển nhượng mà chỉ ghi nhận theo sự thỏa thuận và ước lượng của các bên. Do đối tượng của hợp đồng không được xác định một cách cụ thể nên không có căn cứ để kết luận phần đất mà các bên giao dịch chính là diện tích đất đang tranh chấp trong vụ án. 8 [4.2.2] Đối với các lời khai của người làm chứng do bà Dương Tuyết V cung cấp nhằm chứng minh nguồn gốc phần đất tranh chấp là của ông Hứa Phước T1, Hội đồng xét xử thấy rằng đây chỉ là nguồn chứng cứ thể hiện nhận thức, sự hiểu biết của người làm chứng về sự việc. Các lời khai này không được hỗ trợ bởi các tài liệu, chứng cứ khách quan khác như giấy tờ về quyền sử dụng đất, tài liệu kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất hoặc tài liệu do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền lập, cấp.

Vì vậy, các lời khai trên không đủ giá trị chứng minh để bác bỏ các tài liệu địa chính và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp đối với các thửa đất đang tranh chấp. [4.2.3] Mặc dù bà Dương Tuyết V, bà Trương Thị C, ông Hứa Trọng C1 và bà Hứa Thị Kim T2 đều trình bày thống nhất rằng phần đất tranh chấp có nguồn gốc do ông bà để lại cho ông Hứa Phước T1 quản lý, sử dụng, nhưng quá trình giải quyết vụ án không xuất trình được tài liệu nào chứng minh ông T1 đã được Nhà nước giao đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc có giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đối với thửa đất số 543 và thửa đất số

01. Tại thời điểm lập giấy chuyển nhượng ngày 10/02/2018, ông Hứa Phước T1 và bà Trương Thị C không phải là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không có đủ điều kiện thực hiện quyền chuyển nhượng theo quy định tại các Điều 167 và 188 Luật Đất đai năm 2013.

Do đó, việc bà V cho rằng quyền sử dụng đất đã được chuyển giao hợp pháp cho bà là không có căn cứ để chấp nhận. [4.2.4] Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ các ngày 01/4/2022 và 27/12/2022 thể hiện trên diện tích đất tranh chấp hiện có các cây trồng như xoài, so đũa, điên điển, hệ thống trụ bê tông, đường ống thoát nước ngầm và toàn bộ mặt bằng đã được san lấp. Các tài sản này đều do ông Hứa Thanh N trực tiếp đầu tư, xây dựng, quản lý và chăm sóc. Từ đó có đủ căn cứ xác định ông N là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng thực tế phần đất tranh chấp. Việc ông N quản lý, sử dụng đất là tình tiết khách quan phù hợp với hiện trạng sử dụng đất được ghi nhận trong quá trình giải quyết vụ án. [4.2.5] Đối với nội dung bà V viện dẫn Biên bản hòa giải ngày 21/12/2020 tại Ủy ban nhân dân xã L, trong đó ông N có trình bày: "Ranh giới mép lá ra mé sông của ông T1 nếu như trong phần đất này tôi có đứng tên trên giấy chứng nhận thì tôi sẽ đồng ý trả lại", Hội đồng xét xử thấy rằng lời trình bày này cần được xem xét trong tổng thể các chứng cứ của vụ án. Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và Mảnh trích đo địa chính số 112-2024, khu vực được xác định từ "mép lá ra mé sông" thuộc phần tiếp giáp sông R (ký hiệu vị trí B), không thuộc phần diện tích đất tranh chấp tại các vị trí G và I theo Mảnh trích đo địa chính.

Vì vậy, nội dung ông N trình bày tại buổi hòa giải không thể được hiểu là sự thừa nhận quyền sử dụng của ông Hứa Phước T1 đối với phần diện tích đất hiện đang tranh chấp. 9 [4.2.6] Đối với lập luận của bà Dương Tuyết V cho rằng tại Trích lục bản đồ địa chính thửa đất số 543 có ghi chú "thửa tiếp giáp sông R khác chủ sử dụng", từ đó cho rằng thửa đất số 01 không thuộc quyền sử dụng của ông Hứa Văn M, Hội đồng xét xử thấy lập luận này không có cơ sở. Bởi lẽ, trích lục địa chính nêu trên được lập trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký biến động khi chuyển quyền sử dụng đất từ ông Hứa Văn M sang ông Hứa Thanh N vào năm 2015. Trong khi đó, hồ sơ địa chính thể hiện ông Hứa Văn M đã được Ủy ban nhân dân huyện C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 01 từ ngày 01/3/2004.

Do đó, nội dung ghi chú trong trích lục địa chính không làm thay đổi giá trị pháp lý của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp và cũng không phải là căn cứ chứng minh thửa đất số 01 thuộc quyền sử dụng của người khác. [4.3]

Từ những phân tích trên, có đủ căn cứ xác định bà Dương Tuyết V không chứng minh được quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất tranh chấp, đồng thời không có căn cứ hủy một phần Văn bản thỏa thuận phân chia di sản và các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Hứa Thanh N.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà V về hủy một phần Văn bản thỏa thuận phân chia di sản, hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác định quyền sử dụng đối với phần đất tranh chấp là có căn cứ.

[5] Đối với các ông, bà Hứa Văn P, Hứa Thị K, Hứa Văn T3, Hứa Văn N2, Hứa Thị N3 và Hứa Thị H1 là những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm đưa các đương sự này tham gia tố tụng ở giai đoạn sau của quá trình giải quyết vụ án là thiếu sót về tố tụng, nhưng các đương sự đều đã tham gia tố tụng, có ý kiến trình bày, không có yêu cầu độc lập, cũng không cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng do việc tham gia tố tụng ở giai đoạn sau, không có ý kiến khiếu nại và thiếu sót này không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết đúng đắn vụ án.

Vì vậy, không có căn cứ hủy bản án sơ thẩm theo quy định tại Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự. Tòa án cấp sơ thẩm cần nghiêm túc rút kinh nghiệm đối với thiếu sót nêu trên.

[6]

Từ những phân tích trên, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn bà Dương Tuyết V; chấp nhận quan điểm đề nghị của Vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tại phiên tòa; giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[7] Về án phí phúc thẩm: Căn cứ Điều 12, Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016, của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án: Do không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà V nên bà V phải chịu 300.000 đồng tiền án phí phúc thẩm.

[8] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp. 10