Bản án 38/2026/HNGĐ-STVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Về quan hệ hôn nhân: Không công nhận quan hệ vợ chồng giữa bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H.
Nhận định của Tòa án
Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định
[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Bà Hồ Thị D có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng với ông Hồ Văn H, ông H có nơi đăng ký hộ khẩu thường trú thôn R, xã Đ, tỉnh Quảng Trị; Tòa án thụ lý giải quyết và xác định quan hệ tranh chấp về không công nhận vợ chồng và thuộc thẩm quyền giải quyết Tòa án nhân dân khu vực 7, tỉnh Quảng Trị là đúng theo quy định tại khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2, 3 Điều 1 Luật số: 85/2025/QH 15 của Quốc Hội: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải đối thoại tại Tòa án.
[2] Về sự vắng mặt của đương sự: Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã cấp, tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng cho bị đơn ông Hồ Văn H theo quy định của pháp luật và ông H có đơn đề nghị Toà án xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định tại điểm khoản 1 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự.
[3] Về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Về quan hệ hôn nhân: Bà D, ông H có mối quan hệ và chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2008 đến năm 2018 nhưng chưa đăng ký kết hôn tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Theo kết quả xác minh tại Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Quảng Trị thì bà Hồ Thị D, ông Hồ Văn H 4 không có đăng ký kết hôn. Như vậy, việc bà D, ông H chung sống với nhau như vợ chồng và đến nay không có đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Thông tư liên tịch số: 01/2016/TTLT- TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, hướng dẫn… “Trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn (không phân biệt có vi phạm điều kiện kết hôn hay không) và có yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật hoặc yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý, giải quyết và áp dụng Điều 9 và Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình tuyên bố không công nhận quan hệ hôn nhân giữa họ.”. Khoản 1 Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình quy định: “Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý.”. Và tại khoản 1 Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình quy định: “Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng…”. Căn cứ theo quy định của pháp luật đã viện dẫn nói trên; Hội đồng xét xử cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không công nhận quan hệ vợ chồng giữa bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H. Về con chung: Bà D và ông H có 03 con chung là cháu Hồ Thị Đ, sinh ngày 03/01/2009, cháu Hồ Văn Ó, sinh ngày 04/12/2010 và cháu Hồ Văn D1, sinh ngày 30/12/2014. Bà Hồ Thị D có nguyện vọng được trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cháu Hồ Thị Đ, giao các cháu Hồ Văn Ó, cháu Hồ Văn D1 cho ông Hồ Văn H trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục. Quá trình giải quyết, Tòa án đã tiến hành xác minh, lấy ý kiến của cháu Hồ Thị Đ, hiện nay cháu Đ đang ở với mẹ và có nguyện vọng được ở với mẹ là bà D; cháu Hồ Văn Ó, cháu Hồ Văn D1 đang do ông H chăm sóc, các cháu có nguyện vọng được ở với bố.
Căn cứ vào tình hình thực tế và nguyện vọng của nguyên đơn, bị đơn, các con chung nên Hội đồng xét xử xét thấy cần giao cháu Đ cho bà D, giao các cháu Ó, D1 cho ông H chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng là đúng theo quy định tại Điều 81, 82 Luật Hôn nhân gia đình. Về cấp dưỡng nuôi con: Bà Hồ Thị D ông Hồ Văn H đều không yêu cầu Tòa án giải quyết. Về tài sản chung, nợ chung: Bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H đều không yêu cầu Tòa án giải quyết.
[4] Về án phí: Nguyên đơn bà Hồ Thị D, bị đơn ông Hồ Văn H là người đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đăc biệt khó khăn nên được miễn án phí dân sự ly hôn sơ thẩm. Vì các lẽ trên, 5
Quyết định
Căn cứ khoản 1 Điều 9; khoản 1 Điều 14; Điều 15; khoản 2 Điều 53; Điều 81; Điều 82; Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình; Khoản 4 Điều 3 ngày 06/01/2016 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình; Căn cứ khoản 1 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 4 Điều 147; khoản 1 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự; Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 1 Luật số: 85/2025/QH 15 của Quốc Hội: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật hòa giải đối thoại tại Tòa án; Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Hồ Thị D.
1. Về quan hệ hôn nhân: Không công nhận quan hệ vợ chồng giữa bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H.
2. Về con chung: Giao cháu Hồ Thị Đ, sinh ngày 03/01/2009 cho bà Hồ Thị D trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục. Giao cháu Hồ Văn Ó, sinh ngày 04/12/2010 và cháu Hồ Văn D1, sinh ngày 30/12/2014 cho ông Hồ Văn H trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục. Không bên nào phải cấp dưỡng nuôi con. Bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H có quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con chung, không ai có quyền cản trở bà Hồ Thị D và ông Hồ Văn H thực hiện quyền này. Vì quyền lợi của con, khi cần thiết một hoặc hai bên có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng nuôi con theo quy định của pháp luật. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 34 Luật Thi hành án dân sự.
3. Về án phí: Nguyên đơn bà Hồ Thị D, bị đơn ông Hồ Văn H là người đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn nên được miễn án phí dân sự ly hôn sơ thẩm.
4. Về quyền kháng cáo: Nguyên đơn có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Bị đơn vắng mặt có quyền kháng cáo bản án 6 trong thời hạn 15 ngày, tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.