Bản án 128/2026/HS-STBản án 128/2026/HS-ST

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các Ti liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Viện kiểm sát, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo, người bào chữa cho bị cáo; nguyên đơn dân sự không có ý kiến khiếu nại về hành vi, quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng.

Do đó, Hội đồng xét xử xác định hành vi, quyết định các cơ quan tố tụng là hợp pháp.

[2] Xét sự vắng mặt của đại diện UBND xã N - nguyên đơn dân sự trong vụ án, xét thấy nguyên đơn dân sự đã có lời khai đầy đủ trong hồ sơ, có đơn xin xét xử vắng mặt nên không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, căn cứ khoản 1 Điều 292 Bộ luật Tố tụng hình sự, Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt nguyên đơn dân sự.

[3] Xét hành vi bị cáo Vừ A S đã thực hiện: Tại phiên tòa bị cáo Vừ A S giữ nguyên lời khai tại cơ quan điều tra không bổ sung thêm nội dung gì, nhất trí với việc truy tố của Viện kiểm sát. Bị cáo khai nhận đã được nghe tuyên truyền về việc không được chặt phá rừng phòng hộ, gia đình còn ký cam kết bảo vệ rừng hàng năm nhưng vì muốn mở rộng đất để trồng lúa nương nên bị cáo đã cố ý vi phạm quy định bảo vệ rừng, chặt phá rừng phòng hộ. Lời khai nhận tội của bị cáo phù hợp với Bản kết luận điều tra; Bản cam kết bảo vệ rừng năm 2025 của gia đình; Biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 28/01/2025; Kết luật giám định số: 01/KL-GĐ ngày 02/3/2026; Kết luận định giá Ti sản số 2188/KL-HĐĐGTS ngày 20/4/2026; Bản đồ điều chỉnh quy hoạch ba loại rừng; bản ảnh hiện trường vụ hủy hoại rừng; vật chứng thu giữ trong vụ án và các Ti liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án. Từ những chứng cứ trên, Hội đồng xét xử có căn cứ khẳng định đầu tháng 11 năm 2025, Vừ A S đã có hành vi sử dụng 01 con dao quắm bằng kim loại và 01 chiếc cưa máy để chặt phá, hủy hoại 7.670 m2 rừng phòng hộ tại lô 6, 7, 10 khoảnh 11, tiểu khu 790 thuộc bản H, xã N, tỉnh Điện Biên, do Uỷ ban nhân dân xã N, tỉnh Điện Biên quản lý và bảo vệ. Mục đích lấy đất trồng lúa nương. Gây thiệt hại về rừng là 46.008.109 đồng. Hành vi của Vừ A S là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến trật tự quản lý rừng của nhà nước, môi trường sinh thái, làm ảnh hưởng đến trật tự, trị an, an toàn xã hội. Vừ A S là người có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự cố ý phạm tội nên hành vi của bị cáo Vừ A S đã phạm vào tội “ Hủy hoại rừng” quy định tại điểm e khoản 2 Điều 243 Bộ luật hình sự. Điều 243. “Tội hủy hoại rừng” quy định:

1. Người nào đốt, phá rừng trái phép hoặc có hành vi khác hủy hoại rừng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm: …

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm: …. e) Rừng phòng hộ có diện tích từ 7.000 mét vuông (m2) đến dư i 10.000 mét vuông (m2); Như vậy, Cáo trạng truy tố bị cáo về tội danh và điều luật là có căn cứ đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật.

[4] Xét tính chất hành vi, nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Hành vi phạm tội của bị cáo thuộc trường hợp nghiêm trọng. Tuy nhiên xuất phát từ tập quán canh tác du canh của đồng bào dân tộc Mông và xuất phát từ hoàn cảnh kinh tế khó khăn cần đất để sản xuất nên bị cáo mới cố ý phạm tội như ngày hôm nay. Bản thân bị cáo không được đi học, là người dân tộc thiểu số sinh sống nơi có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, nhận thức pháp luật có hạn chế; có nhân thân tốt, chưa từng bị xét xử, xử phạt hành chính trước khi phạm tội. Bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 52 Bộ luật Hình sự. Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Quá trình điều tra và tại phiên toà bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; đã tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục một phần hậu quả do hành vi gây ra (bị cáo tự nguyện nộp 3.000.000đ tiền bồi thường tại Cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Điện Biên); bản thân nhận thức được sai phạm đã ra đầu thú mong được hưởng sự khoan hồng pháp luật; nguyên đơn dân sự đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Đây là những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Như vậy phân tích của Viện kiểm sát và người bào chữa cho bị cáo về tính chất hành vi, nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là có căn cứ cần chấp nhận.

[5] Về hình phạt: Như phân tích tại mục [3, 4] cho thấy bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ, không có tình tiết tăng nặng, có nhân thân tốt, có nơi cư trú rõ ràng xét thấy bị cáo có khả năng tự cải tạo cho nên không cần thiết phải cách ly bị cáo ra khỏi xã hội mà để bị cáo cải tạo dưới sự giám sát của chính quyền địa phương cũng đủ tác dụng giáo dục bị cáo thành công dân tốt và thể hiện sự nhân đạo của pháp luật và phù hợp với quy định tại khoản 1, 2, 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự và theo Điều 2 Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-TANDTC ngày 10/7/2025, của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật Hình sự về án treo như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát và người bào chữa cho bị cáo. Khi áp dụng hình phạt tù cho hưởng án treo, theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 125 Bộ luật Tố tụng hình sự cần hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn áp dụng đối với bị cáo. Tuy nhiên theo Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú số 27/2026/HHST –LCĐKNCT ngày 27/7/2026 áp dụng cấm đi khởi nơi cư trú đối với bị cáo đến khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm, nên Hội đồng xét xử xét thấy không cần thiết tuyên hủy bỏ biện pháp ngăn chặn như đề nghị của người bào chữa cho bị cáo. Hình phạt bổ sung: Theo quy định tại khoản 4 Điều 243 Bộ luật Hình sự quy định “ Người phạm tội còn có thể phạt tiền từ 40.000.000đ đến 200.000.000đ, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”. Về hình phạt bổ sung là phạt tiền xét thấy bị cáo có hoàn cảnh gia đình khó khăn, gia đình thuộc hộ nghèo, bị cáo không có Ti sản có giá trị nên không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát và người bào chữa.

[6] Về trách nhiệm bồi thường dân sự: Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự; Căn cứ các Điều 584, Điều 585, Điều 586, Điều 589 Bộ luật Dân sự. Buộc bị cáo phải bồi thường thiệt hại đối với diện tích rừng bị chặt phá cho nhà nước theo giá trị do Hội đồng định giá đã xác định là: 46.008.109 đồng. Bị cáo đã tự nguyện nộp 3.000.000đ, còn 43.008.109 đồng bị cáo phải tiếp tục bồi thường.

[7] Vật chứng vụ án: 01 con dao quắm có tổng chiều dài 60cm là công cụ phương tiện bị cáo dùng vào việc phạm tội và không còn giá trị sử dụng, cần tịch thu tiêu hủy theo quy định tai điểm a khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 2 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự. Đối với toàn bộ cây rừng (1411 cây) bị chặt hạ, theo văn bản xác minh ngày 23/4/2026 cho thấy toàn bộ số cây trên tại hiện trường đã khô ải, nứt, mục nát, không còn giá trị sử dụng nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết.

[8] Về án phí: bị cáo là người dân tộc Mông, sinh sống tại nơi có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, thuộc hộ nghèo, tại phiên tòa bị cáo xin miễn án phí nên Hội đồng xét xử cần xem xét miễn án phí dân sự sơ thẩm giá ngạch và án phí hình sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[9]. Về các vấn đề khác trong vụ án: Đối với Vàng A T không biết Vừ A S mượn máy cưa để sử dụng vào việc phạm tội nên không đề cập xử lý đối với T. Chiếc máy cưa đã hư hỏng bán sắt vụn nên không đề cập xử lý. Đối với UBND xã N và cán bộ kiểm lâm có trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng quá trình điều tra cho thấy đã thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao nên không đề cập xử lý.

[10]. Kiến nghị UBND xã N: Từ vụ án trên cho thấy một trong những nguyên nhân hủy hoại rừng hiện nay tại địa phương là do phong tục canh tác du canh của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, do đó, địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền để bà con thay đổi thói quen canh tác, mặc khác phải quy hoạch vùng sản xuất nương, rẫy và hướng dẫn cho bà con cách cải tạo đất để canh tác luân canh nâng cao đời sống cho bà con.