Bản án 590/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Căn cứ vào kết quả tranh tụng, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy:

[1] Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn là ông Trần Huy V có đơn kháng cáo trong thời hạn luật định, phù hợp với quy định tại các điều 271, 272 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự nên kháng cáo hợp lệ, được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm vắng những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; tuy nhiên, phiên tòa đã được mở nhiều lần; các đương sự vắng mặt không kháng cáo, đã được triệu tập hợp lệ.

Vì vậy, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự tiếp tục giải quyết vụ án như đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội.

[3] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Theo đơn khởi kiện và tình bày của nguyên đơn, thì nguyên đơn khởi kiện yêu cầu: (1) Tuyên hủy Giấy xác nhận nguồn gốc đất số 643/GXN/NG ngày 15/10/2021 của UBND xã H; xác nhận lại nguồn gốc thửa đất số 29, tờ bản đồ số 68 người sử dụng là Trần Huy V; (2) Hủy bỏ một phần Quyết định số 6268/QĐ-UBND ngày 25/11/2021 của UBND 10 thành phố V về việc phê duyệt điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB thực hiện dự án: Khu đô thị và nhà ở xã hội tại xã H, thành phố V, tỉnh Nghệ An (Đợt 16) đối với đối tượng được hưởng là bà Đinh Thị T đối với diện tích 1.744,5m2 thuộc thửa đất số 29, tờ bản đồ số 68 tại xã H, thành phố V, tỉnh Nghệ An; (3) Tuyên Giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất lập ngày 29/6/2005 giữa ông Trần Huy V với bà Đinh Thị T đối với diện tích 1.744,5m2 thuộc thửa đất số 29, tờ bản đồ số 68 tại xã H, thành phố V, tỉnh Nghệ An là vô hiệu; (4) Công nhận đối tượng được hưởng tiền đền bù, hỗ trợ 448.958.100 đồng là của gia đình ông Trần Huy V; yêu cầu UBND thành phố V chi trả toàn bộ số tiền đền bù trên cho gia đình ông Trần Huy V theo quy định của pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án là “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tiền bồi thường giải phóng mặt bằng và hủy quyết định cá biệt”, thụ lý giải quyết là đúng thẩm quyền, đúng quy định tại khoản 9 Điều 26, Điều 34 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 4 Điều 32 của Luật Tố tụng hành chính.

[4] Về nguồn gốc và quá trình sử dụng thửa đất đang tranh chấp:

Căn cứ vào lời khai của các đương sự, ông Trần Huy Q và bà Trần Thị M là con của ông Trần C (bố ông V), Công văn số 03/CAX-TLXM ngày 17/02/2025 của Công an xã H, thành phố V, thì có cơ sở xác định thửa đất tranh chấp số 29, tờ 68 diện tích 1744,5m2 tại xóm P, xã H, thành phố V, tỉnh Nghệ An có nguồn gốc của Hợp tác xã nông nghiệp X xã H giao khoán cho hộ ông Trần Huy V theo Nghị định 64/NĐ-CP năm 1993. Năm 2005, thực hiện chủ trương của UBND tỉnh Nghệ An, Hợp tác xã nông nghiệp X xã H đã chuyển đổi đất trồng cói sang nuôi trồng thủy sản, nuôi tôm sú. Sau khi chuyển đổi thì có 35 hộ không có khả năng nuôi tôm sú, trong đó có 33 hộ đã chuyển nhượng cho bị đơn bà Đinh Thị T quản lý, sử dụng nuôi tôm sú từ năm 2005. Năm 2021, khi UBND thành phố V có quyết định thu hồi đất, các bên xảy ra tranh chấp. Trong số 33 hộ chuyển nhượng đất cho bà T có ông Trần Huy V. Tại thời điểm giao đất năm 1993, hộ gia đình ông Trần Huy V gồm có ông V, bà Trần Thị N và 2 con gái là chị Trần Thị T Th1, chị Trần Thị H.

[5] Xét hợp đồng chuyển nhượng đất giữa ông V với bà T đối với thửa đất tranh chấp thấy rằng:

Căn cứ vào Giấy chuyển nhượng đất nuôi tôm ngày 29/6/2005 thể hiện ông Trần Huy V chủ hộ gia đình chuyển nhượng vĩnh viễn, lâu dài cho bà Đinh Thị T đất hồ tôm ở xứ đồng Hạ Đoạn diện tích 1744,5m2, ông V đã nhận đủ tiền chuyển nhượng là 3.489.000 đồng, có xác nhận của Hợp tác xã Nông nghiệp X và xác nhận của UBND xã H. Ông V cho rằng số tiền ông nhận của bà T là khoản hoa lợi để nhường quyền sử dụng đất trong thời hạn của dự án nuôi tôm là 12 năm, không phải tiền chuyển nhượng đất và không có việc chuyển nhượng đất vĩnh viễn, lâu dài; tuy nhiên, ông V không có chứng cứ chứng minh. Tại phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, ông V thừa nhận nếu bà T vẫn sử dụng đất để nuôi tôm thì ông cũng không đòi lại.

[6] Về việc ông V cho rằng giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông và bà T là vô hiệu vì không có sự đồng ý của các thành viên khác trong hộ gia đình ông (bà N và 2 con gái); vi phạm quy định về hình thức, thấy rằng: quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa sơ thẩm, ông V thừa nhận đã nhận số tiền 3.489.000 đồng của bà T và đã chi tiêu vào mục đích sinh hoạt của gia đình; tại thời điểm chuyển nhượng thì vợ và con của ông không biết nhưng sau khi chuyển nhượng vợ 11 con ông có biết. Thực tế, bà T đã cải tạo đất để nuôi tôm trong thời gian dài và công khai (từ năm 2005 đến năm 2021) nhưng bà N, chị Th1, chị H không có tranh chấp khiếu nại gì. Bản thân ông V thừa nhận cả gia đình ông đều biết chủ trương chuyển đổi đất trồng cói sang nuôi trồng thủy sản của Nhà nước và gia đình ông không đủ điều kiện để nuôi tôm nên phải chuyển nhượng cho người khác. Tòa án cấp sơ thẩm xác định các thành viên trong hộ gia đình ông V đều biết được việc ông V đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà T, đã sử dụng số tiền chuyển nhượng mà không có ý kiến phản đối gì, không sử dụng đất từ năm 2005 đến khi bị thu hồi đất là có cơ sở.

[7] Theo quy định tại Điều 106, 127 Luật Đất đai năm 2003 thì thửa đất chuyển nhượng phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và Hợp đồng chuyển nhượng đất phải được công chứng hoặc chứng thực. Diện tích đất của hộ ông V khi chuyển nhượng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là vi phạm điều kiện chuyển nhượng và Giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông V và bà T không được công chứng, chứng thực đúng quy định là vi phạm về hình thức.

Tuy nhiên, theo hướng dẫn tại điểm b.3 tiểu mục 2.3 Nghị quyết số 02/2004/NQ- HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thì “Đối với Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vi phạm điều kiện được hướng dẫn tại điểm a.4 (Đất chuyển nhượng đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) và điểm a.6 (Hợp đồng chuyển nhượng đất có công chứng nhà nước hoặc chứng thực của UBND cấp có thẩm quyền), nếu sau khi thực hiện Hợp đồng chuyển nhượng, bên nhận chuyển nhượng đã trồng cây lâu năm, đã làm nhà kiên cố ... và bên chuyển nhượng không phản đối và cũng không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo các quy định của Nhà nước về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, thì Toà án công nhận hợp đồng…”. Trong vụ án này, thấy rằng việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông V và bà T được lập thành văn bản, có xác nhận của UBND xã H. Sau khi ông V và bả Th ký Giấy chuyển nhượng, bà T đã thanh toán đầy đủ tiền cho ông V theo hợp đồng; bà T đã được Hợp tác xã giao đất bằng văn bản và đã báo với Đội sản xuất và Hợp tác xã để đưa diện tích đất được giao vào sổ quản lý; hằng năm bà T thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng lệ phí ao tôm cho Hợp tác xã từ năm 2005 đến năm 2021 khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án. Trong quá trình sử dụng đất bà T đã cải tạo thành hồ nuôi tôm, làm cầu, cống, sử dụng ổn định từ khi nhận chuyển nhượng đất, không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo các quy định của Nhà nước về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tòa án cấp sơ thẩm xác định việc chuyển nhượng đất giữa gia đình ông V với bà T là hợp pháp; không chấp nhận yêu cầu của ông V về việc tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu là có cơ sở.

[8] Do việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông V và bà T là hợp pháp, nên theo quy định của pháp luật về đất đai thì bà T là người được bồi thường, hỗ trợ khi thực hiện việc thu hồi đất.

[9] Từ các nhận định trên, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông Trần Huy V, cần giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm như quan điểm của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội. 12

[10] Về án phí, căn cứ Nghị Quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội “Quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí”, ông Trần Huy V là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm.