Bản án 596/2026/HS-PTBản án 596/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Đơn kháng cáo của bị cáo Phạm Tuấn B trong thời hạn luật định, đúng quy định tại các điều 331, 332, 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự, được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Phạm Tuấn B đã gửi cho Tòa án cấp phúc thẩm “Đơn xin hoãn tham gia phiên tòa”. Trong đơn, bị cáo trình bày bản thân đang điều trị bệnh tâm thần phân liệt tại Bệnh viện, đồng thời gửi kèm “Đơn xin xác nhận” có xác nhận của Bệnh viện đa khoa tư nhân L. Ngoài ra, bị cáo Phạm Tuấn B còn gửi các tài liệu thể hiện tình trạng bệnh tật của bị cáo, trong đó có “Biên bản giám định y khoa” của Hội đồng Giám định y khoa tỉnh Hưng Yên; tuy nhiên, Biên bản thể hiện Hội đồng Giám định họp ngày 10/6/2026, nhưng lại được chứng thực sao y bản chính ngày 25/06/2025 là không hợp lệ. Mặc dù “Biên bản giám định y khoa” là không hợp lệ, nhưng Hội đồng xét xử xác định bị cáo Phạm Tuấn B vắng mặt có lý do chính đáng; đồng thời xét thấy các tài liệu, chứng cứ trong vụ án đã đầy đủ, việc vắng mặt của bị cáo không gây trở ngại cho việc xét xử nên căn cứ điểm c khoản 1 Điều 351 Bộ luật Tố tụng hình sự tiếp tục xét xử vụ án như đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội.

[3] Về tội danh và điều luật áp dụng, căn cứ lời khai nhận của bị cáo, lời khai của các bị hại, các tài liệu, chứng cứ khác được thu thập có trong hồ sơ vụ án, đủ cơ sở kết luận: Từ năm 2013 đến năm 2018, bị cáo Phạm Tuấn B đã nhiều lần đưa ra thông tin gian dối về việc có khả năng xin cho người khác vào làm việc trong biên chế Nhà nước để chiếm đoạt của các bị hại là ông Đoàn Đình I, ông Phạm Duy Đ1 và ông Trần Tiến K tổng số tiền 520.000.000 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm quy kết bị cáo Phạm Tuấn B phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, thuộc trường hợp “Chiếm đoạt tài sản có giá trị 500.000.000 đồng trở lên” quy định tại điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. 4

[4] Về việc bị cáo Phạm Tuấn B cho rằng, sau khi nhận tiền của các bị hại, bị cáo đã trả lại cho các bị hại tổng cộng 125.000.000 đồng, cho nên bị cáo chỉ phải chịu trách nhiệm với khoản tiền 395.000.000 đồng. Thấy rằng, bằng thủ đoạn gian dối, Phạm Tuấn B đã nhận của các bị hại 520.000.000 đồng; tội phạm hoàn thành tại thời điểm bị cáo nhận tiền của các bị hại. Tòa án cấp sơ thẩm xác định bị cáo đã chiếm đoạt của các bị hại số tiền 520.000.000 đồng là đúng. Việc bị cáo đã trả lại cho các bị hại một phần tiền được xác định là bị cáo đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường, khắc phục thiệt hại, là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[5] Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, bị cáo Phạm Tuấn B thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhiều lần, mỗi lần phạm tội đều đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Tòa án cấp sơ thẩm buộc bị cáo phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội nhiều lần” theo điểm g khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự là có căn cứ.

[6] Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; đã tự nguyện bồi thường một phần đáng kể thiệt hại; theo kết luận giám định pháp y tâm thần, tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, bị cáo mắc bệnh tâm thần phân liệt thể paranoid (F20.0) làm hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi; các bị hại đều có đề nghị xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Về nhân thân, bị cáo có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự, trước khi phạm tội chấp hành đúng chính sách, pháp luật tại địa phương. Tòa án cấp sơ thẩm đã cân nhắc và cho bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ quy định tại các điểm b, s, q khoản 1 và khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự là phù hợp, thể hiện sự khoan hồng của pháp luật đối với bị cáo.

[7] Về hình phạt, bị cáo phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thuộc trường hợp có khung hình phạt từ 12 năm đến tù chung thân; Tòa án cấp sơ thẩm, xử phạt bị cáo 11 năm tù là dưới mức thấp nhất của khung hình phạt.

Tuy nhiên, xét thấy bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ, đã bồi thường được một phần đáng kể thiệt hại, bản thân bị cáo bệnh tật. Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của bị cáo, giảm cho bị cáo một phần hình phạt để bị cáo yên tâm cải tạo.

[8] Về việc bị cáo trình bày đã chuyển cho ông Phạm Minh P số tiền 184.000.000 đồng để xin việc cho chị Đoàn Thị Thanh H. Ông P mới trả lại 50.000.000 đồng nên đề nghị buộc ông P phải trả cho bị cáo 134.000.000 đồng và xem xét trách nhiệm hình sự của ông P, thấy rằng: theo lời khai của bị cáo Phạm Tuấn B thì năm 2013, sau khi nhận tiền của ông I (bố chị H), bị cáo B có đưa cho ông Phạm Minh P 50.000.000 đồng “để lo việc” cho chị H [BL 913-914]. Theo lời khai của ông Phạm Minh P tại Cơ quan điều tra thì thời điểm nhận tiền của bị cáo, ông P mở văn phòng môi giới việc làm nên nghĩ có thể giúp bị cáo B. Khoản tiền nhận của bị cáo B là do ông P ước chừng các chi phí đi lại, tiếp khách, mua quà và đã thỏa thuận với B sẽ trả lại nếu không giải quyết được công việc; thực tế, ông P đã hoàn trả lại cho bị cáo B toàn bộ số tiền này [BL 921-922]. Theo Giấy biên nhận tiền ngày 20/11/2018 [BL 1087] thì ông P đã trả cho bị cáo B 50.000.000 đồng; trong Giấy biên nhận, bị cáo B viết “Tôi đã nhận đủ số tiền trên, 5 giữa tôi và anh P không còn liên quan đến vấn đề xin việc cho chị H”, đồng thời ký xác nhận. Theo Kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên thì quá trình điều tra xác định ông Phạm Minh P không chiếm đoạt số tiền 50.000.000 đồng, do đó không cấu thành tội phạm. Trong Kết luận điều tra cũng phân tích thêm hành vi chiếm đoạt 50.000.000 đồng được quy định tại khoản 2 Điều 174 hoặc khoản 2 Điều 175 Bộ luật Hình sự, đều là tội phạm nghiêm trọng, có thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 10 năm. Theo đó, đối với hành vi chiếm đoạt 50.000.000 đồng từ năm 2013 thì đến năm 2023 là hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Như vậy, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của bị cáo Phạm Tuấn B về nội dung này.

Tuy nhiên, nếu bị cáo B có tài liệu, chứng cứ mới thể hiện còn có người khác phạm tội thì có thể giao nộp cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

[9] Về án phí, căn cứ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội "Quy định mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án", bị cáo Phạm Tuấn B không phải nộp án phí hình sự phúc thẩm.