Bản án 496/2026/HS-PTBản án 496/2026/HS-PT

47 Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Tại phiên tòa phúc thẩm, các bị cáo Lê Hoài N và Tạ Hải A đều thừa nhận hành vi phạm tội như bản án sơ thẩm đã nêu. Lời khai nhận tội của các bị cáo tại phiên tòa phù hợp với lời khai của các bị cáo tại cơ quan điều tra; phù hợp với lời khai của các bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, kết quả định giá, các hồ sơ, hợp đồng, các thỏa thuận được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau và các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, qua đó Hội đồng xét xử phúc thẩm có đủ cơ sở để xác định như sau: [1.1] Bị cáo Nguyễn Thị Thanh N2, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty A2 là chủ mưu, chỉ đạo thành lập nhóm công ty “quân xanh” tham gia các gói thầu trong cả nước, nhằm thực hiện các hành vi thông thầu, gian lận trong đấu thầu để giúp Công ty A2 trúng thầu. Để thực hiện các gói thầu tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2012 đến năm 2017, bị cáo N2 đã ủy quyền và phân công Hoàng Thị Thúy N4, Trưởng Ban Q6 phụ trách các gói thầu thuộc lĩnh vực giáo dục và Trần Đăng T2, Trưởng Ban Q13 của Công ty A2 tại Thành phố Hồ Chí Minh phụ trách các gói thầu thuộc lĩnh vực y tế, sử dụng pháp nhân của các công ty trong hệ sinh thái A2 làm “quân xanh”, thông đồng với nhóm công ty thẩm định giá, công ty tư vấn và thành viên các đơn vị là Chủ đầu tư. Hồ sơ dự thầu của các công ty “quân xanh” được các bộ phận Công ty A2 ở Thành phố Hà Nội chuẩn bị sẵn, trong đó cố ý để nhiều tiêu chí không đạt theo yêu cầu, bỏ giá cao để bị chấm loại thầu; riêng báo cáo tài chính của Công ty A2 được chỉnh sửa, nâng khống các tiêu chí bắt buộc để được trúng thầu. Bằng thủ đoạn trên, Công ty A2 đã trúng 171 gói thầu (131 gói lĩnh vực giáo dục và 40 gói lĩnh vực y tế) gây thiệt hại cho Nhà nước với tổng số tiền là 145.011.933.249 đồng. Trong đó: - Tạ Hải A là Tổng Giám đốc Công ty T35, đồng thời là Trưởng ban Xuất khẩu lao động của Công ty A2, được N2 giao đứng tên làm Tổng Giám đốc Công ty T35 để làm “quân xanh” cho Công ty A2 tham gia đấu thầu. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, bị cáo đã đại diện Công ty Công nghệ cao tham gia dự thầu 02 gói thầu mua sắm trang thiết bị dạy và học ngoại ngữ do Sở GD&ĐTvà Phòng G làm chủ đầu tư, hồ sơ dự thầu của Công ty M4 đã được nhân viên Công ty A2 lập sẵn, trong đó có nhiều tiêu chí không đạt và chào giá cao, nhằm để bị loại thầu và giúp cho Công ty A2 trúng thầu, gây thiệt hại cho nhà nước tổng số tiền là 5.027.833.742 đồng. Ngoài ra, bị cáo đã trực tiếp ký vào hồ sơ đề nghị Ngân hàng E - Chi nhánh L9 cấp bảo lãnh dự thầu cho Công ty Công nghệ cao tại 02 gói thầu trên. - Lê Hoài N là Phó Giám đốc Sở GD&ĐT: Gói thầu mua sắm thiết bị dạy học ngoại ngữ năm 2012 do Văn phòng Sở GD&ĐT làm Chủ đầu tư, với tư cách 48 là Phó Giám đốc Sở GD&ĐT, bị cáo đã ký hợp đồng định giá với Công ty T35, ký hợp đồng tư vấn lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu với Công ty T38 khi chưa yêu cầu hai đơn vị này cung cấp hồ sơ năng lực, chưa tiến hành thẩm định hồ sơ. Bị cáo là người ký với tư cách Chủ trì cuộc họp tại Biên bản thẩm tra kết quả đấu thầu có thành phần tham gia là nhân viên Công ty T38 - đơn vị đánh giá hồ sơ dự thầu; ký Biên bản thương thảo, hoàn thiện hợp đồng và ký Hợp đồng cung cấp hàng hóa gói thầu với bị cáo Hoàng Thị Thúy N4. Hành vi nêu trên của bị cáo N là không đảm bảo công bằng minh bạch, trái quy định của Luật Đấu thầu, tạo điều kiện để Công ty A2 trúng thầu, gây thiệt hại cho Nhà nước 763.631.379 đồng. Ngoài ra, khi chưa được Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận chủ trương nhưng ngày 12/12/2013, bị cáo vẫn ký văn bản hướng dẫn thực hiện việc mua sắm trang thiết bị dạy và học ngoại ngữ đối với 89 Trường THPT thực hiện 89 gói thầu bằng hình thức mua sắm trực tiếp, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước số tiền 28.712.416.956 đồng. Như vậy, bị cáo phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại của 90 gói thầu thuộc lĩnh vực giáo dục là 29.476.048.335 đồng; [1.3] Với các hành vi nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử các bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N phạm tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” theo khoản 3 Điều 222 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) là có căn cứ, đúng người, đúng tội và đúng pháp luật.

[2] Hành vi phạm tội của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm hại trực tiếp đến trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước về đấu thầu mua sắm tài sản công nói riêng và đấu thầu tài sản nói chung, gây tác hại xấu đến việc đảm bảo cho sự ổn định và phát triển lành mạnh của nền kinh tế.

Do đó, cần có hình thức xử lý phù hợp nhằm bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung cho xã hội.

[3] Xét kháng cáo của các bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N. Mặc dù, các bị cáo đã thực hiện hành vi phạm tội, tạo tiền đề cho Công ty A2 trúng thầu, gây thiệt hại cho nhà nước, tuy nhiên các thiết bị Công ty A2 cung cấp mặc dù bị cáo buộc sai phạm về đấu thầu nhưng thực tế đã được đưa vào sử dụng tại các trường học trong nhiều năm, góp phần vào việc dạy và học ngoại ngữ. Kết quả điều tra chưa phát hiện sai phạm trong chất lượng sản phẩm. Mặt khác, cũng cần xem xét thêm tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mới và nhân thân của từng bị cáo, đảm bảo nguyên tắc công bằng đối với các bị cáo, đồng thời áp dụng chính sách giảm nhẹ, khoan hồng đối với bị cáo phạm tội nhưng không hưởng lợi, để có mức hình phạt phù hợp, tương xứng.

Do đó, cần cân nhắc mức độ, tính chất hành vi phạm tội cùng các tình tiết giảm nhẹ để xem xét thêm về hình phạt đối với các bị cáo, cụ thể: [3.1] Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: 49 + Bị cáo Tạ Hải A phạm tội với tình tiết tăng nặng “phạm tội có tổ chức” quy định tại điểm a khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự. + Bị cáo Lê Hoài N không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. [3.2] Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Các bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N đều có thái độ khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải; nộp tiền để khắc phục hậu quả (Lê Hoài N nộp 351.000.000 đồng; Tạ Hải A tác động gia đình nộp 20.000.000 đồng), qua đó cùng với các bị cáo khác khắc phục được một phần hậu quả chung của vụ án với số tiền 68.275.932.530 đồng, là các tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra: Bị cáo Lê Hoài N được tặng Huân chương lao động hạng ba, nhiều bằng khen của Bộ trưởng Bộ C8, Ủy ban nhân dân Thành phố H, Sở GD&ĐT Thành phố H, Chiến sĩ thi đua cơ sở nhiều năm liền, giấy khen của Chủ nhiệm ủy ban N14 về người Việt N ở nước ngoài, thư cảm ơn của Hội nạn nhân chất độc màu da cam; có cha ruột là người có công với cách mạng, bà nội là bà mẹ Việt N anh hùng; được Sở GD&ĐT Thành phố H có văn bản kiến nghị xem xét khoan hồng đặc biệt, là tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm v khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Bị cáo Tạ Hải A được tặng Kỷ niệm chương của Hội D6 - Chứng nhận nghệ nhân văn hóa tâm tinh của Viện nghiên cứu bảo tồn và phát triển văn hóa Đ6; có ông nội là liệt sĩ, là tình tiết quy định tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự. [3.3] Tòa án cấp sơ thẩm đã áp dụng đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự như đã nêu trên, xử phạt bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N mỗi bị cáo 02 năm 06 tháng tù là phù hợp, tương xứng với tính chất hành vi phạm tội và vai trò của các bị cáo trong vụ án. [3.4] Quá trình chuẩn bị xét xử phúc thẩm, bị cáo Tạ Hải A nộp bổ sung số tiền 10.000.000 đồng để khắc phục hậu quả; tổng cộng quá trình điều tra, xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, bị cáo đã nộp tổng số tiền 30.000.000 đồng để khắc phục hậu quả mặc dù không bị buộc nghĩa vụ bồi thường; mặt khác, bị cáo cũng là người làm công ăn lương cho bị cáo N2, do đó Hội đồng xét xử cân nhắc giảm nhẹ một phần hình phạt cho bị cáo, thể hiện sự khoan hồng của pháp luật. [3.5] Đối với bị cáo Lê Hoài N: Trong vụ án này, bị cáo đã vi phạm các quy định về đấu thầu, dẫn đến hậu quả là Công ty A2 đã trúng thầu cung cấp cho Sở GD&ĐT nhiều trang thiết bị mà giá trị của các thiết bị này không tương xứng với trị giá thật, gây thiệt hại cho ngân sách. Tòa án cấp sơ thẩm xử phạt bị cáo mức án 02 năm 06 tháng tù là tương xứng với tính chất, mực độ phạm tội và hậu quả do hành vi của bị cáo gây ra. 50 Tại cấp phúc thẩm, bị cáo xuất trình thêm nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mới như nộp bổ sung số tiền 200.000.000 đồng để khắc phục hậu quả chung của vụ án. Đồng thời, xuất trình các bằng khen, giấy khen, kỷ niệm chương trong quá trình công tác; Văn bản đề nghị xem xét giảm hình phạt cho bị cáo Lê Hoài N của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố H và của 100 cơ sở giáo dục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; cung cấp một số tài liệu thể hiện bị cáo có nhiều đóng góp trong công tác từ thiện, hiến máu nhân đạo, gia đình có công với cách mạng. Ngoài ra, bị cáo còn nộp hồ sơ bệnh án thể hiện bị cáo bị hở van động mạch chủ trung bình – nặng, phình động mạch chủ ngực đường kính 52mm và tăng huyết áp.

Xét thấy, bị cáo không có tình tiết tăng nặng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ (trong đó có 03 tình tiết quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự), phạm tội nhưng không hưởng lợi mà chỉ vì mục đích thực hiện chủ trương tăng cường chuyển đổi số trong quản lý đào tạo cũng như hoạt động dạy học. Sau khi xảy ra vụ án, bị cáo tích cực phối hợp với cơ quan tố tụng và tích cực khắc phục hậu quả, mặc dù không bị buộc trách nhiệm bồi thường nhưng tính đến thời điểm xét xử phúc thẩm, bị cáo đã tự nguyện nộp tổng số tiền 551.000.000 đồng để khắc phục thiệt hại. Quá trình công tác bị cáo có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và tích cực tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện xã hội khác. Về nhân thân, bị cáo phạm tội lần đầu, chưa có tiền án, tiền sự, có nơi cư trú rõ ràng, có khả năng tự cải tạo tốt, từ khi xảy ra vụ án đến nay luôn chấp hành tốt chính sách, pháp luật của nhà nước. Hiện nay, bị cáo cũng đang mắc nhiều bệnh như đã nêu trên, sức khỏe giảm sút, khả năng gây nguy hiểm cho xã hội cũng hạn chế, nên đủ điều kiện được hưởng án treo.

Do đó, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo N, giữ nguyên hình phạt nhưng áp dụng Điều 65 Bộ luật hình sự, Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (sửa đổi, bổ sung năm 2022), cho bị cáo được hưởng án treo với thời gian thử thách theo quy định. Việc cho bị cáo hưởng án treo với các tình tiết nêu trên không gây nguy hiểm cho xã hội, không làm mất đi tính răn đe và thể hiện được tính khoan hồng của pháp luật.

[4] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là Công ty Cổ phần T34 (A2) về trách nhiệm dân sự. Thiệt hại trong vụ án đã được cơ quan điều tra trưng cầu cơ quan định giá, giám định có thẩm quyền thực hiện. Kết quả xác định thiệt hại cho Nhà nước tổng số tiền là 145.011.933.249 đồng. Việc định giá, giám định, xác định thiệt hại của từng gói thầu trong vụ án, được Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự cấp Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện theo đúng quy định, trình tự luật định. Tại bản chào giá của Công ty A2 ngày 29/7/2013 có 04 phần mềm không 51 xác định giá, được cho là hàng tặng kèm; do đó, Hội đồng định giá không có căn cứ xác định giá đối với các phần mềm này là phù hợp. Hội đồng định giá tài sản là cơ quan chuyên môn có chức năng xác định trung thực, khách quan giá của tài sản được yêu cầu định giá và chịu trách nhiệm về kết luận định giá tài sản theo quy định pháp luật. Không có cơ sở xác định kết luận định giá được thực hiện không đúng quy định pháp luật. Quá trình tố tụng đã xác định, toàn bộ số tiền thiệt hại từ việc thông thầu, vi phạm quy định khi thực hiện đấu thầu của các gói thầu sau khi trừ đi các chi phí phần lớn số tiền thu được về bản chất đều được chuyển cho Công ty A2 và bị cáo Nguyễn Thị Thanh N2. Công ty A2 không chứng minh được việc Công ty không hưởng lợi từ số tiền này mà chỉ do một mình bị cáo N2 sử dụng.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm buộc bị cáo Nguyễn Thị Thanh N2 cùng Công ty A2 phải chịu trách nhiệm bồi hoàn lại theo phần bằng nhau đối với thiệt hại của vụ án là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật.

Do đó, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của Công ty A2 về trách nhiệm dân sự.

[5]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của bị cáo Tạ Hải A; chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Lê Hoài N; không chấp nhận kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là Công ty Cổ phần T34 (A2); sửa một phần bản án hình sự sơ thẩm về hình phạt của các bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N như đề nghị của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa là có căn cứ chấp nhận.

[6] Các quyết định khác của bản án hình sự sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị phát sinh hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[7] Tịch thu nộp vào ngân sách Nhà nước các số tiền: 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) do bị cáo Tạ Hải A nộp và 200.000.000 (hai trăm triệu) đồng do bị cáo Lê Hoài N nộp tại cấp phúc thẩm để khắc phục hậu quả theo các biên lai thu tiền số 0008455 ngày 06/5/2026 và 0006453 ngày 13/4/2026 của Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh.

[8] Án phí phúc thẩm: các bị cáo Tạ Hải A và Lê Hoài N không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm; Công ty Cổ phần T34 (A2) phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án.