Bản án 657/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; kết quả tranh tụng tại phiên tòa; ý kiến đề nghị của Kiểm sát viên; xét kháng cáo của ông Võ Văn Rô O, ông Huỳnh Tuấn K1, bà Võ Thị Huỳnh N3; Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Ông Võ Văn Rô O, ông Huỳnh Tuấn K1, bà Võ Thị Huỳnh N3 kháng cáo và thực hiện các thủ tục kháng cáo hợp lệ, trong thời hạn luật định nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của ông Võ Văn Rô O, ông Huỳnh Tuấn K1, bà Võ Thị Huỳnh N3, Hội đồng xét xử xét thấy: 2.1. Xét quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ ông Võ Văn Rô O: Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của UBND huyện M, tỉnh Bến Tre cấp cho hộ ông Võ Văn R O đối với các thửa đất 630, 746, 747, tờ bản đồ số 2, tổng diện tích 4.075m2 tọa lạc tại xã T vào ngày 12/04/2001 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của UBND huyện C, tỉnh Bến Tre cấp cho hộ ông Võ Văn R O đối với các thửa 138, 139, 140, 225, tổng diện tích 10.925m2, tọa lạc tại xã P vào ngày 07/9/2001.

Tuy nhiên, quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Võ Văn R O tại Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì UBND huyện M không có lưu giữ. Riêng UBND huyện C cung cấp hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ có 01 đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất của ông Rô O vào ngày 28/3/2001, trong đó có nội dung ông Rô O kê khai nguồn gốc các thửa đất ở xã P là của ông bà. Xét về nguồn gốc đất: Tất cả nguyên đơn và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà M, bà M1, bà Ú, bà H, ông S, bà P, bà C, ông L1 cùng thống nhất xác định nguồn gốc đất tranh chấp là của ông N4, bà H2 chết để lại. Theo biên bản lấy lời khai ngày 24/4/2025, bị đơn ông Rô O cũng thừa nhận nguồn gốc đất tranh chấp một phần là của cha mẹ, một phần ông nhận chuyển nhượng. Trong đó, cha mẹ nhận chuyển nhượng là 25 công (25.000m2) đất ruộng ở xã P, sau đó ông lên bờ trồng dừa, bơm cát lấp mương xây nhà, đến năm 1980 thì không còn trồng lúa ở thửa 250, 251. Đối với thửa 367, 368 ông lên bờ trồng dừa, cam, sau đó cam chết ông trồng dừa lại khoảng 04 năm nay. Phần đất ở xã T có căn nhà cha mẹ xây dựng ở cùng các anh chị em, khoảng năm 2000, 2002 ông dỡ nhà về cất nhà ở đất xã P; phần đất còn lại ở xã T là đất trồng dừa diện tích 3.900m2, đến năm 2016 ông có cho chung mấy em của ông phần đất này. Ngoài ra còn 5.500m2 đất đã chia cho bà Hoàng M, ông S và bà M1. 18 Ngoài đất cha mẹ để lại, ông Rô O có nhận chuyển nhượng 8.000m2 đất, cụ thể ông Lê Văn C1 04 công (4.000m2) đất, bà Lê Thị Mỹ L3 01 công (1.000m2) đất, ông Võ Văn C2 và ông Võ Văn T2 (đã chết) mỗi người 1,5 công (1.500m2) đất. Mặc dù Tòa án đã yêu cầu giao nộp tài liệu, chứng cứ chứng minh việc nhận chuyển nhượng nhưng ông Rô O không cung cấp được tài liệu, chứng cứ gì chứng minh việc ông có nhận chuyển nhượng đất của người khác nên Hội đồng xét xử không có cơ sở xem xét. Đại diện theo ủy quyền của bị đơn là ông V trình bày tại phiên tòa về nguồn gốc phần diện tích đất tranh chấp một phần do cha mẹ để lại, một phần do ông Rô O nhận chuyển nhượng và một phần ông Rô O khai hoang mà có nhưng không rõ diện tích bao nhiêu và ở vị trí nào và cũng không có tài liệu chứng cứ, chứng minh. Ngoài ra, theo lời khai người làm chứng bà Lê Thị Mỹ L3 là người chuyển nhượng 01 công đất (1.000m2) ông Rô O, lời khai nhiều người làm chứng khác như bà Mai Thị L6, bà Nguyễn Thị T4 cùng xác định nguồn gốc đất tranh chấp là của cha mẹ ông Rô O.

Do đó, lời trình bày của ông Rô O và đại diện theo ủy quyền của bị đơn là ông V về nguồn gốc phần diện tích đất tranh chấp là do ông Rô O nhận chuyển nhượng và khai hoang là không có cơ sở để chấp nhận. Riêng 01 công đất (1.000m2) đất nhận chuyển nhượng của bà L3, do nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thừa nhận thực tế có đưa vàng cho ông Rô O nhận chuyển nhượng sau khi cha mẹ chết nhưng bà L, bà N, bà H, bà M1 không có chứng cứ chứng minh việc đưa vàng cho ông Rô O đại diện gia đình nhận chuyển nhượng, do đó, không có cơ sở xác định 01 công đất này là tài sản chung. Hội đồng xét xử xác định là tài sản riêng của ông Rô O, phần còn lại các thửa đất tranh chấp là di sản của ông N4, bà H2 để lại. Xác định vị trí 1.000m2 đất mua của bà L3: Bà L khai hiện nay cư trú gần nhà ông Rô O, thửa đất số mấy bà không rõ nhưng nhà bà cách một thửa đất là đến thửa đất 251, theo họa đồ thể hiện cách thửa

51. Thửa đất bà chuyển nhượng cho ông Rô O có vị trí phía sau thửa đất 51, hình thể thửa đất dài cặp theo ranh giáp thửa 309 nhưng chưa đến vị trí chuồng heo của ông Rô O.

Do đó, có cơ sở xác định vị trí đất ông Rô O nhận chuyển nhượng của bà L3 thuộc thửa 250, tính theo nguyên tắc có lợi cho ông Rô O ở vị trí

2. Như vậy, có cơ sở xác định ông N4, bà H2 chết năm 1967, do thời điểm mở thừa kế trước ngày 10/9/1990 nên thời hiệu yêu cầu chia thừa kế bắt đầu tính từ ngày 10/9/1990. Căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời hiệu yêu cầu chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm, tính đến ngày 10/9/2020 sẽ hết thời hiệu khởi kiện chia thừa kế sẽ hết. Song, UBND huyện M và UBND huyện C cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Rô O vào năm 2001 mà 19 không có lấy ý kiến của những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông N4, bà H2 là trái quy định pháp luật. Ngoài ra, tại phiên tòa đại diện theo ủy quyền của bị đơn xác định các thửa đất cấp cho hộ gia đình ông Rô O lần đầu nhưng sau đó những người trong sổ hộ khẩu gia đình từ chối quyền và để ông Rô O đứng tên.

Do đó, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cấp cho hộ ông Rô O là có cơ sở nên được Hội đồng xét xử chấp nhận một phần, riêng 01 công (1000m2) đất nhận chuyển nhượng của bà L3 là tài sản riêng của ông Rô O nên được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là hợp pháp.

Do đó, hộ ông Rô O không có quyền thực hiện quyền của chủ sử dụng đất đối với tất cả các thửa đất do ông N4, bà H2 để lại. Do hủy việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ ông Rô O nên các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được đổi từ thửa cũ sang thửa mới và tách thửa đối với các thửa đất trên cho hộ ông Rô O cũng không có giá trị pháp lý nên yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa đất của ông N4, bà H2 là có cơ sở nên được chấp nhận. 2.2. Xét về thời hiệu khởi kiện: Nguồn gốc phần diện tích đất tranh chấp là tài sản chung của vợ chồng ông Võ Văn N4 và bà Đặng Thị H2. Ông N4 và bà H2 chết cùng năm 1967, căn cứ Pháp lệnh thừa kế có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/1990, tính thời hiệu khởi kiện chia thừa kể từ ngày 10/9/1990. Căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời hiệu yêu cầu chia thừa kế đối với bất động sản là 30 năm, tính đến ngày 10/9/2020 sẽ hết thời hiệu khởi kiện chia thừa kế. Trong quá trình giải quyết vụ án bị đơn có yêu cầu áp dụng thời hiệu đối với phần di sản của ông N4 và bà H2 chết để lại, theo quy định tại khoản 2 Điều 184 của Bộ luật Tố tụng dân sự, thời hiệu khởi kiện của các nguyên đơn chia thừa kế đối với di sản của cụ N4, cụ H2 đã hết.

Tuy nhiên, các anh chị em là các đồng thừa kế của ông N4 và bà H2 đều thừa nhận phần đất tranh chấp có nguồn gốc là của cha, mẹ nhận chuyển nhượng của người khác. Ông Rô O thừa nhận phần đất tranh chấp do cha mẹ để lại, đồng thời ông có nhận chuyển nhượng khoảng 8.000m2; đại diện theo ủy quyền của bị đơn ông V trình bày ngoài nguồn gốc đất do cha mẹ ông Rô O để lại mà còn do ông Rô O nhận chuyển nhượng và khai hoang mà có, tuy nhiên ông không biết diện tích cụ thể nhận chuyển nhượng và khai hoang là bao nhiêu. Do bị đơn và đại diện theo ủy quyền của bị đơn không có chứng cứ chứng minh cho lời trình bày của mình, trong khi thực tế vào năm 2018 bị đơn ông Rô O đã chia đất cho các chị em đối với các thửa 208, 305, 306, 307 ở xã T và bà L được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mặc dù, đại diện theo ủy quyền của bị đơn 20 không thừa nhận bị đơn chia đất cho nguyên đơn mà cho rằng bị đơn chuyển nhượng đất cho nguyên đơn nhưng căn cứ lời trình bày của bị đơn ông Rô O thừa nhận chia chung các chị em không có chia riêng bà L và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án về 02 đoạn ghi âm, có lập vi bằng có cơ sở xác định ông Rô O đã chia đất là di sản của cha mẹ để lại cho chị em, không có việc chuyển nhượng các thửa đất trên cho bà L. Bên cạnh đó, bà L cũng đồng ý các thửa đất do bà đứng tên là tài sản chung của các đồng thừa kế và đồng ý chia đều cho anh chị em. Bên cạnh đó, theo đơn xin đăng ký có tại hồ sơ xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Rô O của UBND huyện C năm 2001, ông Rô O có tự khai thể hiện nguồn gốc đất là của “Ông bà”, lời trình bày này là phù hợp với lời trình bày của tất cả nguyên đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án thì tất cả các thửa đất tranh chấp là di sản của cha mẹ để lại. Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn xác định diện tích và tài sản trên đất các thửa đất số 250, 252, 367, 368 không phải là di sản do người chết để lại, tài sản trên do ông Rô O cùng gia đình gầy dựng nên từ năm 1976 đến nay, vết tích của di sản do cha mẹ để lại đến nay hoàn toàn không còn, chỉ còn tên nguồn gốc đất là của cha mẹ.

Căn cứ vào Án lệ số 26/2018/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đề nghị không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn chia thừa kế vì xác định tài sản tranh chấp không phải là di sản thừa kế.

Tuy nhiên, căn cứ Vi bằng do nguyên đơn cung cấp bị đơn thừa nhận các thửa đất tranh chấp là di sản do cha mẹ để lại chưa chia, ông Rô O hứa sau khi đốn dừa làm lại vườn trồng bưởi sẽ chia đất ở xã T cho các em, đồng thời tiếp tục chia đất ở xã P cho bà X và bà Ú, bà Ú sẽ đứng tên cho bà X vì bà X bị bệnh không đứng tên được. Ông Rô O cũng đã thực hiện chia các thửa 208, 305, 306, 307 là một phần di sản của cha mẹ để lại cho các em vào năm 2018. Sau đó, ông Rô O không tiếp tục chia đất theo thỏa thuận lại thực hiện thủ tục chuyển nhượng nên nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết. Sau khi Tòa án thụ lý vụ án, ông Rô O thừa nhận tại biên bản lấy lời khai ngày 24/4/2025 đất tranh chấp do cha mẹ để lại, ông không đồng ý chia vì ông đã nuôi các em ăn học và một phần đất do ông nhận chuyển nhượng.

Do đó, có cơ sở xác định di sản của cha mẹ chuyển thành tài sản chung của các thừa kế theo hướng dẫn tại điểm a.3 mục 2.4 phần I Nghị quyết số 02/2004/NQ- HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao thuộc “trường hợp không có di chúc và các đồng thừa kế không có thỏa thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung”.

Căn cứ vào những phân tích, đánh giá nêu trên xác định lời trình 21 bày của đại diện theo ủy quyền của bị đơn là không phù hợp nên không được chấp nhận. 2.3. Xét yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Rô O với bà N3, ông K1 đối với thửa đất 251: Năm 2024 trong khi nguyên đơn có yêu cầu chia tài sản chung đối với các thửa đất của ông N4, bà H2 thì UBND xã P, huyện M có tổ chức hòa giải vào ngày 07/6/2024. Ông Rô O đã ủy quyền cho con trai đến tham dự hòa giải, mặc dù hòa giải không thành nhưng ông Rô O lại tiếp tục thực hiện thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng thửa đất 251 cho bà N3, ông K1 là con gái và con rể và vào ngày 04/12/2024 bà N3 và ông K1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, ông Rô O biết rõ thửa đất 251 đang có tranh chấp nhưng lại chuyển nhượng là đã phạm điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định điểm b khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024. Căn cứ Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015 thì hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật.

Do đó, yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng thửa 251 giữa ông Rô O với bà N3, ông K1 và Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà N3, ông K1 là có cơ sở nên được chấp nhận. Xét về hình thức là hợp đồng chuyển nhượng nhưng thực chất là hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, thực tế ông Rô O vẫn quản lý, sử dụng đất, đồng thời không có ai yêu cầu giải quyết hậu quả của việc hủy hợp đồng chuyển nhượng đất giữa ông Rô O với bà N3, ông K1 nên Hội đồng xét xử không xem xét hậu quả hợp đồng cũng như bồi thường thiệt hại. 2.4. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp lần đầu đã được thu hồi và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp lần sau là theo giao dịch dân sự, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuộc lĩnh vực quản lý hành chính nên không cần phải hủy giấy chứng nhận. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không đưa Sở Tài nguyên và Môi trường tham gia tố tụng là thiếu sót. Tuy nhiên không ảnh hưởng đến bản chất vụ án nên không cần thiết phải hủy bản án sơ thẩm.

[3]

Từ những phân tích trên, xét kháng cáo của ông Võ Văn Rô O, ông Huỳnh Tuấn K1, bà Võ Thị Huỳnh N3 cũng như những lời trình bày, tranh luận tại phiên tòa xét thấy yêu cầu kháng cáo của ông Rô O, ông K1 và bà N3 là không có cơ sở nên không được chấp nhận.

Vì vậy, giữ nguyên nội dung bản án sơ thẩm.

[4] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: 22 Do kháng cáo không được chấp nhận nên ông Rô O, ông K1 và bà N3 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, tuy nhiên do ông Rô O là người cao tuổi nên được miễn nộp án phí theo quy định của pháp luật.