Bản án 45/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Ngày 22 tháng 4 năm 2026, Toà án nhân dân khu vực 2 - Tuyên Quang nhận được đơn kháng cáo bị đơn bà Lê Thị Thúy L. Đơn kháng cáo được thực hiện trong thời hạn luật định, nội dung kháng cáo và quyền kháng cáo phù hợp với quy định của pháp luật; bà L đã nộp đủ tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên theo quy định của pháp luật nên được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về sự vắng mặt của các đương sự: Tại phiên toà phúc thẩm nguyên đơn bà Lê Thị V vắng mặt, người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn bà Lê Thị V là ông Vũ Quang B – ông B có mặt; bị đơn bà Lê Thị Thúy L có mặt; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Ngô Kim T vắng mặt nhưng có bà Lê Thị Thúy L là người đại diện theo uỷ quyền có mặt; người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị K có mặt tại phiên toà ngày 20/7/2026, có đơn xin xét xử vắng mặt toàn bộ những buổi xét xử tiếp theo; UBND xã Y, ông Lê Văn T1, Nguyễn Văn H, Lê Văn Q1 vắng mặt; ông Nguyễn Văn B1, ông Hoàng Văn B2 vắng mặt nhưng có đơn xin xét xử vắng mặt. Xét thấy những người tham gia tố tụng đã được Toà án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt lần thứ hai không lý do, vì vậy Toà án xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[3]. Xét nội dung yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Lê Thị Thúy L: [3.1]. Về nguồn gốc đất và quá trình sử dụng đất tranh chấp: Diện tích đất đang có tranh chấp giữa bà Lê Thị V và bà Lê Thị Thúy L bao gồm: Thửa đất số 207, tờ bản đồ số 12 có diện tích 728 m2 loại đất trồng lúa theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không rõ số, số vào sổ 12403 QSDĐ do UBND huyện H, tỉnh Tuyên Quang cấp cho bà Lê Thị V vào ngày 20/5/1996 và Thửa đất số 567, tờ bản đồ số 4, diện tích 5.910m2 loại đất rừng sản xuất, Giấy CNQSDĐ đất số AQ114913 do UBND huyện H, tỉnh Tuyên Quang cấp ngày 12 02/11/2009 mang tên Lê Thị V. Cả 02 thửa đất nêu trên đều có địa chỉ tại Thôn C M, xã Y, huyện H (nay là thôn C M, xã Y), tỉnh Tuyên Quang. Tại Sổ mục kê đất của xã Y, huyện H (nay là xã Y), tỉnh Tuyên Quang trang số 109 , quyển số 2 và tại Sổ địa chính của xã Y, huyện H (nay là xã Y), tỉnh Tuyên Quang trang số 71, quyển số 8 thể hiện thửa đất số 207, tờ bản đồ số 12, khu vực thôn C M, chủ sử dụng đất: bà Lê Thị V, diện tích 928m2, mục đích sử dụng: đất lúa. Thửa đất này bà V đã được cấp Giấy CNQSDĐ năm 1996 cùng với nhiều thửa đất khác. Tại Sổ mục kê đất lâm nghiệp xã Y, huyện H (nay là xã Y), tỉnh Tuyên Quang trang số 94 thể hiện thửa đất số 567, tờ bản đồ số 4, diện tích 5.910m2, mục đích sử dụng: đất trồng rừng sản xuất, chủ sử dụng bà Lê Thị V. Thửa đất này bà V đã được cấp Giấy CNQSDĐ năm 2009. Như vậy về mặt pháp lý cả 2 thửa đất nêu trên đều được cấp Giấy CNQSDĐ cho bà V, còn về mặt thực tế bà L là người sử dụng đất. Quá trình xác minh thu thập tài liệu chứng cứ đều thể hiện thửa đất số 567, tờ bản đồ số 4 nguồn gốc là do bà V được Lâm trường H giao cho sử dụng. Bà V có trồng cây sắn, cây sả, cây mỡ đến năm 2002 thì bà L trồng chè và sau đó trồng thêm cây keo. Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn có cung cấp cho Toà án Giấy chứng nhận có xác nhận nội dung trên của ông Nguyễn Xuân T5, sinh năm 1954; ông Tạ Văn C1, sinh năm 1961; ông Lê Văn L2, sinh năm 1960 và bà Lê Thị C2, sinh năm 1952 là những người già, sinh sống lâu năm tại địa phương. Toà án cũng đã tiến hành xác minh với những nội dung nêu trên đều thể hiện việc bà V là người sử dụng ổn định từ trước, được nhà nước giao đất rừng sản xuất vào năm 2009. Ngoài ra, Bà L cũng thừa nhận bà là người đăng ký kê khai quyền sử dụng đất rừng, bà vẫn tôn trọng bà V nên đã đăng kí tên bà V và là người đi lấy Giấy CNQSDĐ về cho bà V. Đến năm 2016, bà đưa lại hết giấy tờ đất cho bà V. Như vậy việc bà L cho rằng diện tích đất rừng trên thuộc quyền sử dụng của bà hay của các anh chị em trong gia đình là không có căn cứ; bà L là người đi kê khai, lấy Giấy CNQSDĐ và về đưa lại cho bà V vào năm 2016 thể hiện bà L là người chủ động, biết việc bà V là người được cấp Giấy CNQSDĐ nên xét về thời hiệu khởi kiện để huỷ Giấy CNQSDĐ là không còn. Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lê Thị V; buộc bà Lê Thị Thúy L và ông Ngô Kim T trả lại cho bà V diện tích đất 720m2 loại đất trồng lúa tại thửa đất số 207 và 4265,9m2 loại đất rừng sản xuất tại thửa đất số 567 đã được cấp Giấy CNQSDĐ cho bà V là có phù hợp, có căn cứ. [3.2]. Về nội dung yêu cầu của bà L cho rằng: Bà V đã bán, chuyển nhượng cho bà L 03 sào đất ruộng: Bà L cho rằng giữa bà và bà V có sự mua bán chuyển nhượng 3 sào ruộng vào năm 2017 với giá là 75.000.000 đồng, trong đó bà đã trả cho bà V 49.000.000 đồng tiền mặt, còn lại 26.000.000 đồng bà đã trả thay cho bà V số tiền nợ Ngân hàng chính sách xã hội huyện H và số tiền nợ tiền vải có xác nhận của bà C, bà Dương Thị H1, bà Hồng B3; bà L có cung cấp cho Toà án 01 sổ vay vốn của Ngân hàng với số tiền vay là 12.000.000 đồng, đã tất toán ngày 23/4/2020 với số tiền 13 gốc là 12.000.000 đồng, tiền lãi là 97.841 đồng (bút lục 128); cùng giấy nợ thể hiện số tiền nợ bà Hồng B3 là 12.876.000 đồng hàng vải, nợ Ngân hàng chính sách do bà Dương Thị H1 xác nhận là 12.000.000 đồng và nợ bà C tiền vải là 1.500.000 đồng (bút lục 127).

Xét thấy, chứng cứ bà L đưa ra thể hiện bà L có giao dịch thực tế các khoản tiền nhưng những khoản tiền này không thể hiện nội dung chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà V và bà L. Mặt khác, theo chính sách cải cách ruộng đất, bà V chỉ được hưởng một định suất tương đương với 2 sào đất ruộng. Vì vậy việc bà L cho rằng bà V đã bán chuyển nhượng cho mình 3 sào ruộng là không có căn cứ. Toà án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của bà L và giành quyền khởi kiện cho bà L khởi kiện bà V đòi lại số tiền trả nợ thay bằng một vụ án khác khi có yêu cầu là phù hợp, có căn cứ. [3.3]. Về nội dung có sự chồng lấn giữa Giấy CNQSDĐ và hiện trạng sử dụng thực tế giữa các thửa đất đang tranh chấp với các hộ giáp ranh: Trong quá trình giải quyết vụ án tại Toà án cấp phúc thẩm, Toà án nhân dân tỉnh Tuyên Quang đã quyết định uỷ thác thu thập chứng cứ: Tại Biên bản lấy lời khai ngày 27/7/2026, ông Nguyễn Văn B1 và bà Hoàng Thị D (là vợ ông B1) xác định phần đất nhà ông bà có giáp ranh với phần đất mà bà L đang canh tác để trồng cây là thửa đất số 567, tờ bản đồ số

4. Ông và bà L có thống nhất về mốc giới và ranh giới giữa 2 bên là có cây vải và 01 hàng chè chạy thẳng từ cây vải lên búi tre mai là làm ranh giới giữa hai thửa đất. Do vậy, với vấn đề bà L có sử dụng phần đất đang tranh chấp lấn sang thửa đất số 557 của gia đình ông, ông và bà L vẫn thống nhất sử dụng theo đúng hiện trạng, ranh giới đã thống nhất. Cụ thể, theo kết quả mảnh trích đo thì gia đình ông có sử dụng phần S4 = 267,7m2 thuộc thửa đất số 567 mang tên bà V (bà L đang sử dụng), còn bà L đang sử dụng phần S2 = 597,3m2 có phần đất của thửa đất số 557 mà gia đình ông được cấp Giấy CNQSDĐ. Ông nhất trí với việc hai bên sử dụng đất như trên giữa hai gia đình, ông và bà L không có sự đổi chác sử dụng đất nhưng ông tôn trọng hiện trạng sử dụng thực tế, ông xác định hai bên đều không có tranh chấp, tôn trọng hiện trạng sử dụng và nhất trí sử dụng đúng phần đất đang canh tác. Nhất trí với nội dung của Bản án sơ thẩm 39/2026/DS-ST ngày 10/4/2026 của Toà án nhân dân khu vực 2 – Tuyên Quang. Ngoài ra ông B1 có trình bày, trong thời gian giai đoạn xét xử, bà L có sang nhờ ông ký xác nhận về việc sử dụng đất. Ngày hôm nay (ngày 27/7/2026), ông xác nhận lại rằng ông có xác nhận cho bà L về việc 2 bên cùng trồng xả, ngoài ra ông không xác nhận nội dung gì thêm.

Do đó, không có căn cứ, nội dung cho rằng ông B1 xác nhận rằng các thửa đất do bà L khai phá. Tại Biên bản lấy lời khai ngày 31/7/2026, ông Hoàng Văn B2 và vợ là bà Lương Thị H2 xác định phần đất đang tranh chấp là thửa số 567, tờ bản đồ số 4 mang tên bà Lê Thị V do bà L đang sử dụng là đất tiếp giáp với gia đình nhà ông; thửa đất của gia đình nhà ông (thửa 539, tờ bản đồ số 4, bản đồ 672), tiếp giáp với thửa 567 đang tranh chấp nêu trên. Thửa đất 539 của gia đình ông đã được cấp Giấy CNQSDĐ mang tên ông (Hoàng Văn B2). Về quá trình sử dụng đất, ông B2 xác định gia đình ông canh tác thửa đất 539 từ những năm 1988-1989 không có 14 tranh chấp với ai; phần đất giáp ranh với đất nhà bà V mà bà L đang sử dụng thì gia đình ông trồng keo, còn gia đình bà L trồng chè. Theo mảnh trích đo do Toà án tiến hành ngày 16/4/2024 thì hiện trạng sử dụng đất của bà L đang lấn sang phần diện tích đất của ông với diện tích là 93,1 m2; ông xác định hai bên đều không có tranh chấp, tôn trọng hiện trạng sử dụng đất, sử dụng đúng phần đất đang canh tác. Ông nhất trí giải quyết vụ việc theo hiện trạng sử dụng đất thực tế giữa hai bên; ông B2 nhất trí với nội dung của Bản án sơ thẩm 39/2026/DS-ST ngày 10 - 4 - 2026 của Toà án nhân dân khu vực 2 - Tuyên Quang. Tại Biên bản xác minh ngày 27/7/2026 Ủy ban nhân dân xã Y, tỉnh Tuyên Quang cung cấp: Theo sổ mục kê tại trang số 94 thể hiện: Thửa đất số 567, tờ bản đồ số 4, diện tích 5910m2 , mục đích sử dụng đất rừng sản xuất. Thửa đất này đã được cấp Giấy CNQSDĐ mang tên bà Lê Thị V. Địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã Y, tỉnh Tuyên Quang; Theo sổ mục kê tại trang số 94 thể hiện: Thửa đất số 557, tờ bản đồ số 4, diện tích 7238m2 , mục đích sử dụng đất rừng sản xuất, mang tên hộ ông Nguyễn Văn B1. Thửa đất này đã được cấp Giấy CNQSDĐ. Địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã Y, tỉnh Tuyên Quang; Theo sổ mục kê tại trang số 93 thể hiện: Thửa đất số 539, tờ bản đồ số 4, diện tích 7238m2 , mục đích sử dụng đất rừng sản xuất, mang tên hộ ông Hoàng Văn B2. Thửa đất này đã được cấp Giấy CNQSDĐ. Địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã Y, tỉnh Tuyên Quang. Về hồ sơ cấp Giấy CNQSDĐ, cũng như Giấy CNQSDĐ của các cá nhân, hộ gia đình nêu trên, UBND xã Y không có quyền thẩm quyền lưu trữ nên không thể cung cấp cho Toà án. Về trình tự, thủ tục cấp Giấy CNQSDĐ, Uỷ ban nhân dân xã đã thực hiện đúng quy định của pháp luật. Căn cứ các tài liệu chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ án; kết quả uỷ thác thu thập chứng cứ thì việc sử dụng đất được các bên thừa nhận không có tranh chấp. Mặc dù, hiện trạng sử dụng đất so với Giấy CNQSDĐ là không đúng diện tích đất.

Tuy nhiên, việc sử dụng đất giữa bà V, bà L với ông B1, ông B2, ông H, ông T1 có ranh giới ổn định, không có tranh chấp; những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan này đều đề nghị Toà án xem xét điều chỉnh lại Giấy CNQSDĐ cho phù hợp với hiên trạng sử dụng. Nguyên đơn cũng nhất trí điều chỉnh lại Giấy CNQSDĐ cho phù hợp với thực tế. Toà án cấp sơ thẩm đã xét thấy không cần thiết phải huỷ Giấy CNQSDĐ mang tên bà Lê Thị V là phù hợp, có căn cứ. [3.4]. Về án phí sơ thẩm và chi phí tố tụng: - Về chi phí tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn bà V đã nộp tạm ứng số tiền 16.956.000 đồng (Mười sáu triệu chín trăm năm mươi sáu nghìn đồng) để chi trả tiền chi phí tố tụng (lần 1 là 9.969.000 đồng, lần 2 là 6.987.000 đồng). Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn bà L phải chịu toàn bộ tiền chi phí tố tụng với số tiền 16.956.000 đồng (Mười sáu triệu chín trăm năm mươi sáu nghìn đồng). Bà L phải có nghĩa vụ hoàn trả lại cho bà V số tiền 16.956.000 đồng (Mười sáu triệu chín trăm năm mươi sáu nghìn đồng) là phù hợp, có căn cứ. 15 - Về án phí dân sự sơ thẩm: Trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án cấp sơ thẩm đã tiến hành xem xét và định giá tài sản đối với 02 thửa đất tranh chấp. Toà án cấp sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, do đó bị đơn bà Lê Thị Thúy L phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch là đúng quy định của pháp luật.

[4]. Tại Toà án cấp phúc thẩm bị đơn bà Lê Thị Thúy L không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình.

Từ những phân tích đánh giá trên, Hội đồng xét xử thấy không có căn cứ để chấp nhận nội dung yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Lê Thị Thúy L. Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 39/2026/DS-ST ngày 10/4/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 2- Tuyên Quang, như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên toà là phù hợp, có căn cứ.

[5] Về án phí phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị đơn bà Lê Thị Thúy L phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[6] Các phần khác của án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.