Bản án 173/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: [1.1] Kháng cáo: Khi xét xử và tuyên án sơ thẩm, người đại diện theo ủy quyền của chị C có mặt. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, chị C đã kháng cáo bản án. Căn cứ khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, chị C kháng cáo trong thời hạn luật định nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm. [1.2] Đưa người vào tham gia tố tụng: Thửa đất tranh chấp có diện tích đất thực tế đang sử dụng là nhiều hơn diện tích đất cấp giấy chứng nhận quyền sử 8 dụng đất, đồng thời theo yêu cầu của nguyên đơn là đề nghị Tòa án đưa Chủ tịch UBND xã T vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Vì vậy, bổ sung Chủ tịch UBND xã T vào tham gia tố tụng vào tham gia tố tụng với tư các người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. [1.3] Vắng mặt người tham gia tố tụng: Ông Đ bà Q là những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt; ông T3 là người đại diện theo ủy quyền của Chủ tịch UBND xã T đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt.

Căn cứ vào Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án xét xử vắng mặt ông Đ, bà Q và ông T3.

[2] Về nội dung kháng cáo: Bản án dân sự sơ thẩm số 09/2026/ST-DS ngày 06/02/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Phú Thọ đã quyết định buộc chị C và gia đình chị C phải trả cho anh M chị T thửa đất số 18a tờ bản đồ số 03 tại xã T, tỉnh Phú Thọ. Chị C không đồng ý bản án dân sự sơ thẩm nên kháng cáo. Hội đồng xét xử xét thấy: Theo bản đồ đo vẽ năm 2024 (nghiệm thu năm 2025) của UBND xã T đang lưu trữ, thửa đất tranh chấp giữa anh M, chị T và chị C tại khu C, xã T, huyện T, tỉnh Phú Thọ (Nay là khu C, xã T, tỉnh Phú Thọ) là thửa đất số 46 tờ bản đồ số 101. Đối chiếu bản đồ đo vẽ năm 2024 với bản đồ 299 đo vẽ năm 1988 và hồ sơ quản lý đất đai của UBND xã T, thửa đất số 46 là thửa đất số 18a thuộc tờ bản đồ số 3 có diện tích 1.750,0m2 đã được UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A835515 ngày 28/11/1991 đứng tên người sử dụng là ông Nguyễn Văn M. UBND xã T cung cấp cho Tòa án bản lồng ghép thửa đất số 18a theo bản đồ 299 đo vẽ năm 1988 và thửa đất số 46 theo bản đồ địa chính đo vẽ năm 2024 thì thửa đất số 18a là một phần diện tích đất của thửa đất số 02 tờ bản đồ số 03 và một phần diện tích đất của thửa đất số 38 tờ bản đồ số 02 của bản đồ 299. Thửa đất số 02 là đất hoang hóa có diện tích là 29.715,0m2; thửa đất số 38 là đất hoang hóa có diện tích 74.641,0m2 nên người đại diện theo ủy quyền của chị C cho rằng không xác định được thửa đất số 18a ở vị trí nào trên bản đồ 299 là không đúng. Tại biên bản làm việc ngày 18/11/2017 của Công an xã T về việc giải quyết tranh chấp thửa đất số 18a giữa anh Nguyễn Văn M và anh Đặng Trần K là chồng chị C, anh K xác định là trước khi anh K trồng cây trên thửa đất này là anh K biết hộ anh M đã canh tác thửa đất này trước đó. Quá trình giải quyết vụ án, chị C xác định bố chồng chị là ông Đ khai hoang thửa đất số 18a là từ năm 1993, đến năm 2005 thì ông Đ giao cho vợ chồng chị canh tác thửa đất này. Như vậy, thửa đất số 18a đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh M sau đó gia đình chị C mới canh tác. Phần giữa thửa đất, vợ chồng chị C anh K có dựng 05 cột bê tông; xây một tường gạch kiểu móng nhà có chiều dài 1,4m, rộng 20cm, điểm cao nhất của mặt tường so với mặt đất là 12cm, điểm thấp nhất của mặt tường là bằng mặt đất; nền đất có láng vữa xi cát, kích thước 1m x1m; nền đất bên trong 05 hàng 9 cột bê tông có đổ một số gạch đất nung, những viên gạch này đều bị vỡ; 01 bể nước; diện tích đất còn lại là trồng một số cây. Xét thấy thời điểm gia đình chị C dựng cột bê tông, láng vữa xi măng, xây bể nước, xây tường gạch, trồng cây trên thửa đất này là thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh M chị T. Khi dựng cột bê tông, xây tường gạch, láng vữa xi măng, xây bể nước trên đất thì không được sự đồng ý của anh M chị T nên chị C dựng cột bê tông, xây tường gạch, láng vữa xi măng, xây bể nước trên đất là vi phạm Luật đất đai. Chị C có nộp giấy xác nhận về nộp thuế nhà đất, quỹ phòng chống lụt bão, quỹ giao thông và quỹ văn hóa tang lễ của năm 2011. Xét thấy giấy xác nhận này là tự viết tay, không có xác nhận của Cơ quan nhà nước có thẩm quyền; số tiền nộp thuế nhà đất là không thể hiện nộp của thửa đất nào nên giấy xác nhận này không đảm bảo tính khách quan. Theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 mục IV của Quyết định số 201/CP ngày 01/7/1980 của Hội đồng Chính phủ về việc thống nhất quản lý ruộng đất và tăng cường công tác quản lý ruộng đất trong cả nước: “Tất cả các tổ chức, cá nhân sử dụng đất đều phải khai báo chính xác và đăng ký các loại ruộng đất mình sử dụng vào sổ địa chính của Nhà nước; Sau khi kê khai và đăng ký, các tổ chức hay cá nhân nào được xác nhận là người quản lý sử dụng hợp pháp thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”. Anh M chị T xác định gia đình anh M khai hoang thửa đất số 18a từ năm 1987, đến năm 1988 anh M và chị T kết hôn nên gia đình anh M đã cho anh M chị T sử dụng thửa đất này, đến năm 1991 anh M chị T được UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thửa đất không có tranh chấp, anh M và chị T đăng ký hộ khẩu tại khu C, xã T, huyện T, tỉnh Vĩnh Phú. Căn cứ khoản 3 Điều 18 Luật Đất đai năm 1987; Điều 4, Điều 13 và Điều 28 Nghị định số 30-HĐBT ngày 23/3/1989 của Hội đồng Bộ trưởng, UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 18a đứng tên anh M là đúng quy định của pháp luật. Tòa án đã yêu cầu UBND xã T và Chi nhánh văn phòng Đ1 cung cấp hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 18a tờ bản đồ số 03 (Nay là thửa đất số 46 tờ bản đồ số 101) tại xã T, huyện T, tỉnh Phú Thọ, tài liệu chứng cứ thu thập được là bản đồ 299 đo vẽ năm 1988 và sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ngoài những tài liệu, giấy tờ này thì UBND xã và Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai không có tài liệu nào khác liên quan đến thửa đất tranh chấp để cung cấp. Căn cứ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số A835515 của UBND huyện T, tỉnh Vĩnh Phú cấp ngày 28/11/1991 đứng tên người sử dụng anh Nguyễn Văn M đối với thửa đất số 18a tờ bản đồ số 03 diện tích 1.750,0m2 tại xã T, huyện T, V (Nay là xã T, tỉnh Phú Thọ), xác định thửa đất số 18a là quyền sử dụng của anh M chị T. 10 Tòa án tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ đối với thửa đất tranh chấp, thửa đất số 18a có diện tích là 2.442,6m2. Diện tích đất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh M chị T là 1.750,0m2. So diện tích đất thực tế với diện tích đất trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì diện tích đất thực tế tăng 692,6m2. Ông Đ là bố đẻ của anh K và anh Q1 là anh trai của anh K đều xác định mốc giới thửa đất hiện nay chị C đang sử dụng so với năm 1993 khi ông Đ sử dụng là mốc giới thửa đất không thay đổi. Ranh giới giữa thửa đất số 18a với các thửa đất liền kề và đường giao thông là hàng rào. UBND xã T xác định thửa đất số 18a hiện nay chị C đang sử dụng là không có diện tích đất nào của hành lang đường giao thông và UBND xã T không nhận được phản ảnh của hộ dân nào có thửa đất liền kề là diện tích thửa đất số 18a hiện nay có một phần diện tích đất của thửa đất liền kề, nguyên nhân diện tích đất thực tế nhiều hơn diện tích đất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đo vẽ bằng tay, hiện nay diện tích đất đo vẽ bằng máy nên diện tích đất đo bằng máy là chính xác hơn diện tích đo bằng tay.

Vì vậy, xác định diện tích đất của thửa đất số 18a là 2.442,6m2. Theo quy định tại Điều 6 và Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, chị C phải có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu phản đối của mình đối với yêu cầu khởi kiện của anh M chị T nhưng không có tài liệu nào chứng minh nên Tòa án cấp sơ thẩm xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh M chị T là phù hợp. Tại phiên tòa phúc thẩm cũng không có tài liệu nào chứng minh cho việc kháng cáo có căn cứ.

Vì vậy, không chấp nhận kháng cáo của chị C về việc không đồng ý trả lại đất cho anh M chị T nên giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 09/2026/DS-ST ngày 06 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Phú Thọ.

[3] Về chi phí tố tụng: Do biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản của cấp sơ thẩm là thiếu chữ ký của bị đơn nên bị đơn không đồng ý các biên bản này. Tại phiên tòa phúc thẩm các đương sự đề nghị xem xét thẩm định tại chỗ và định giá lại tài sản nên Tòa án cấp phúc thẩm tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ và thành lập hội đồng định giá lại. Yêu cầu khởi kiện của chị T anh M được chấp nhận, yêu cầu kháng cáo của chị C không được chấp nhận nên vợ chồng chị C anh K phải chịu toàn bộ số tiền chi phí tố tụng này. Số tiền chi phí tố tụng là 8.300.000 đồng, chị T là nguyên đơn đã nộp tạm ứng số tiền này nên vợ chồng chị C anh K phải trả lại cho chị T 8.300.000 đồng.

[4] Phần quyết định của bản án dân sự sơ thẩm tuyên buộc chị Đặng Thị Hồng C và những người trong gia đình chị C đang sử dụng thửa đất số 18a phải trả cho vợ chồng anh M chị T thửa đất số 18a; ghi nhận sự tự nguyện của vợ chồng anh M, chị T là vợ chồng anh M chị T tự nguyện thanh toán cho chị C số tiền 40.000.000 đồng (trong đó có 33.258.600 đồng tiền định giá tài sản trên đất) là tuyên chưa rõ ràng nên khó thi hành án. Để đảm bảo thi hành án, Tòa án cấp phúc thẩm tuyên lại phần quyết định của bản án sơ thẩm nên Tòa án cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm. 11

[5] Án phí dân sự phúc thẩm: Yêu cầu kháng cáo của chị C không được chấp nhận nên phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[6] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[7] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát về giải quyết vụ án là có căn cứ nên được chấp nhận.