Bản án 373/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa trên cơ sở xem xét đầy đủ các tài liệu chứng cứ, lời trình bày của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của các đương sự đơn làm trong hạn luật định và đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm nên được xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của các đương sự, nhận thấy: [2.1] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn tháo dỡ các trụ rào và trả lại diện tích đất lấn chiếm bờ ranh có diện tích 187,5 m2, chiều ngang đoạn đầu 2m và đoạn sau 0,5m, chiều dài 150m, HĐXX xét thấy: Theo kết quả đo đạc hiện trạng thực tế thể hiện: Diện tích phần đất tranh chấp (ranh giới) giữa đất ông S và ông T có tổng diện tích là 104,6 m2, gồm 02 phần: - Phần diện tích đất tranh chấp 66 m2 theo kết quả đo vẽ hiện trạng sử dụng đất thể hiện: Cạnh Phía Tây dài 2,2m; Cạnh Phía Bắc dài 57.9m; Cạnh phía Nam dài 58,7m. Hiện trạng trên đất thể hiện có bờ ranh bằng bờ kè đá. Điểm đầu cạnh phía tây giáp đường có 01 trụ gỗ rào lưới B40; Đoạn lưới B40 rào dọc sân bê tông dài 12m, chân tường cao bình quân 30cm; 01 bụi chuối đã già; 09 cây cà phê; 01 cây cau; 13 trụ bê tông trong đó có 02 trụ bê tông là trụ rào có bọc lưới B40 trên phần sân bê tông và 11 trụ bê tông nằm dọc trên diện tích đất tranh chấp; 05 trụ gỗ có dây tiêu gồm 04 trụ có dây tiêu sống và 01 trụ có dây tiêu chết. - Phần diện tích đất tranh chấp 38,6 m2 theo kết quả đo vẽ hiện trạng sử dụng đất thể hiện: Cạnh phía bắc giáp đất ông T dài 24,3m; Cạnh phía Nam giáp 9 đất ông S dài 21,3m; Cạnh phía đông giáp đất ông T ngang 0,4m. Theo kết quả thẩm định bổ sung các đương sự xác định trên phần diện tích đất tranh chấp này có 01 cây me rừng, các bên thừa nhận cây me rừng là vị trí xác định ranh giới sử dụng đất và các bên không có tranh chấp ranh giới này. Theo các tài liệu chứng cứ thu thập được có trong hồ sơ vụ án thể hiện: Gia đình ông Nguyễn Thanh T được UBND huyện E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 988581 ngày 25/7/2006, thửa đất số 72, tờ bản đồ số 15, Diện tích được cấp là 16.698 m2; địa chỉ thửa đất tại thôn T, xã D, huyện E, Đ. Theo kết quả đo đạc diện tích đất thực tế hiện nay gia đình ông T đang quản lý sử dụng là: 10.616,2m2, diện tích đất theo ranh giới chỉ dẫn của ông Nguyễn Thanh T là 10.720,8 m2. Gia đình ông Nguyễn Trường S được UBND huyện E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số P 094278 ngày 31/5/1999, thửa đất số 74, tờ bản đồ số 15, Diện tích được cấp là 6.240 m2; địa chỉ thửa đất tại thôn T, xã D, huyện E, Đ. Theo kết quả đo đạc diện tích đất thực tế hiện nay gia đình ông T đang quản lý sử dụng là 9.224,2m2. Như vậy diện tích đất thực tế gia đình ông Nguyễn Thanh T, bà Lê Thị Mỹ H đang sử dụng nhỏ hơn diện tích đất được cấp. Diện tích đất thực tế gia đình ông Nguyễn Trường S quản lý sử dụng lớn hơn phần diện tích đất hộ ông Nguyễn Trường S được cấp. Qua sơ đồ lồng ghép tham khảo của Công ty cổ phần Đ2 thì tọa độ cấp giấy chứng nhận quyền sử đất cho các đương sự không trùng khớp với vị trí các thửa đất trên thực tế. Tòa án cấp sơ thẩm đã có văn bản đề nghị Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện E cung cấp thông tin liên quan đến việc diện tích các thửa đất nêu trên có sự chênh lệch giữa diện tích được cấp và diện tích thực tế (BL120) và biên bản làm việc ngày 26/12/2024 với đại diện Chi nhánh đăng ký đất đai huyện E về việc sơ đồ thửa đất được cấp giấy chứng nhận và hiện trạng thực tế sử dụng giữa hai thửa đất có sự chồng lấn (BL169). Tuy nhiên chưa có kết quả trả lời cụ thể của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện E. Căn cứ theo quy định tại khoản 5 Điều 98 Luật Đất đai 2013 trong trường hợp diện tích đất thực tế có sự chênh lệch so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng ranh giới sử dụng đất không thay đổi, không có tranh chấp tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phải tôn trọng ranh giới sử dụng đất.

Do đó, trong trường hợp trên Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào sơ đồ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để giải quyết là chưa xem xét đầy đủ tính khách quan, toàn diện của vụ án. Qua lời khai của những người làm chứng là ông Nguyễn Kim H2, ông Nguyễn Văn S1, ông Đỗ Tiến S2, ông Lạc Thế D là những người sinh sống lâu đời tại địa phương, không có tranh chấp hay mâu thuẫn gì với nguyên đơn, bị đơn, trong đó có ông Nguyễn Kim H2 từng là xóm trưởng và tổ trưởng tổ an ninh của thôn đều thể hiện nội dung: Gia đình ông Nguyễn Trường S mua đất và sinh sống tại địa phương từ những năm 1989, 1990 còn gia đình ông Nguyễn Thanh T mua đất của ông Lê Văn T3 và sinh sống tại địa phương từ những năm 1992, sau đó gia 10 đình ông T đã nhờ cán bộ thôn buôn (trong đó có ông H2) đến chứng kiến giữa gia đình ông T và ông S căng dây theo đúng ranh giới đã có để phân định ranh giới giữa các thửa đất. Quá trình sử dụng đất, gia đình ông S đã làm sân nền đất, chôn trụ gỗ và kéo lưới B40, sau này làm sân nền Xi măng và phía sau gần cuối thửa đất rẫy có cây Me rừng tự nhiên làm ranh giới giữa các thửa đất. Gia đình ông T chôn trụ gỗ, kéo lưới B40 phía trước kể từ khi mua đất rẫy đến nay, gia đình ông T thường xuyên nhặt đá tự nhiên ở rẫy của ông T để xếp thành hàng rào đá phân định ranh gới giữa thửa đất của vợ chồng ông S và vợ chồng ông T. Qúa trình sử dụng đất các bên không có tranh chấp gì. Nguyên đơn thừa nhận bờ ranh bằng bờ kè đá là do nguyên đơn tự đắp đá kè bờ trong quá trình sử dụng đất và tự chôn 01 trụ gỗ có rào lưới B40 điểm đầu cạnh phía tây giáp đường đi trong khoảng 10 năm đổ lại đây.

Tuy nhiên, bị đơn cho rằng bờ kè đá được hình thành từ năm 1992 và nguyên đơn đã tự chôn trụ cọc gỗ rào lưới B40 từ trên 30 năm nay để làm ranh giới sử dụng đất. Nguyên đơn cho rằng trong quá trình sử dụng đất nguyên đơn có cho bị đơn mượn phần đất để làm sân bóng chuyền và hiện nay bị đơn đã đổ sân bê tông trên phần đất mượn của nguyên đơn, tuy nhiên nguyên đơn không cung cấp được chứng cứ chứng minh việc cho bị đơn mượn đất làm sân bóng chuyền. Lời khai của bị đơn về việc hình thành bờ kè đá làm ranh giới sử dụng đất giữa hai gia đình là phù hợp với lời khai của những người làm chứng sinh sống tại địa phương. Quá trình sinh sống nguyên đơn và bị đơn cũng không phát sinh tranh chấp gì về ranh giới sử dụng đất trong một thời gian dài. Như vậy, trong trường hợp này cần phải tôn trọng lịch sử hình thành và sử dụng đất, việc nguyên đơn tự đắp đá làm bờ kè xác định ranh giới và đóng trụ gỗ có rào lưới B40 thể hiện nguyên đơn đã thừa nhận vị trí ranh giới sử dụng đất nên việc nguyên đơn khởi kiện đối với phần diện tích đất tranh chấp 66 m2 là không có căn cứ chấp nhận. Đối với phần diện tích tranh chấp 38,6 m2, các đương sự đều thừa nhận trên phần diện tích đất tranh chấp này có 01 cây me rừng đã tồn tại từ lâu đời là vị trí xác định ranh giới sử dụng đất và các bên không tranh chấp vị trí ranh giới này. Như vậy, việc nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại diện tích 38,6 m2 là không có căn cứ chấp nhận.

Từ những phân tích nhận định trên, xét thấy yêu cầu của nguyên đơn buộc bị đơn trả lại diện tích đất ranh giới tranh chấp 104,6 m2 là không có căn cứ chấp nhận. Cần sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện này của nguyên đơn. [2.2] Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn giữ nguyên hiện trạng lối đi chung, không được rào chắn lối đi chung có diện tích chiều dài 70m, chiều ngang 3m, HĐXX xét thấy: Theo kết quả đo đạc, phần diện tích con đường tranh chấp ông T và bà H cho rằng là lối đi chung có diện tích là 228,4 m2. Có tứ cận: Bắc giáp đất ông S, Nam giáp đất ông H3, Tây giáp đất bà C1 và đường đi, Bắc giáp đất ông Đ1. Hiện trạng vẫn đang thể hiện lối đi. Lối đi này phần lớn nằm trong phần diện tích thửa 11 đất số 72, tờ bản đồ số 15, gia đình ông Nguyễn Thanh T không được cấp giấy chứng nhận quyền sử đất đối với diện tích này. Mặt khác, theo hồ sơ địa chính (bản đồ địa chính đo đạc 1999 - 2001) ranh giới cạnh giữa thửa đất 74 (ông S) và 74a (ông H3) không thể hiện con đường đi (Bút lục 198). Tại khoản 1 và khoản 7 Điều 95 quy định: Đăng ký đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

1. Đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý; đăng ký quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thực hiện theo yêu cầu của chủ sở hữu. ...

7. Việc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào Sổ địa chính. Đối với lối đi chung theo yêu cầu của ông Nguyễn Thanh T, gia đình ông T không được cấp quyền sử dụng đất đối với diện tích này. Trên bản đồ đo đạc tổng thể cũng không thể hiện lối đi chung. Thửa đất số 72 của ông Nguyễn Thanh T đã có lối đi vào, không bị vây bọc bởi các bất động sản khác. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu của ông Nguyễn Thanh T và bà Lê Thị Mỹ H về yêu cầu trả lại lối đi chung và buộc gia đình ông S tháo dỡ các công trình chuồng dê, trụ rào trên diện tích đường đi là không có căn cứ.

[3]. Đối với yêu cầu khởi kiện, đề nghị Tòa án tuyên hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 988581, cấp ngày 25/7/2006 cho hộ ông Nguyễn Thanh T đối với thửa đất số 72, tờ bản đồ số 15; địa chỉ thửa đất tại Thôn T, xã D, huyện E, tỉnh Đăk Lăk; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số P 094278 diện tích 6.240 m2, cấp ngày 31/5/1999, thửa đất số 74, tờ bản đồ 15, đất tọa lạc tại thôn T, xã D, huyện E, tỉnh Đăk Lăk. Tại cấp sơ thẩm ông Nguyễn Trường S đã rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, yêu cầu hủy 02 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nói trên. Nên cấp sơ thẩm đã đình chỉ yêu cầu khởi kiện này của ông Nguyễn Trường S là có căn cứ.

Từ những phân tích trên, xét thấy cần chấp nhận kháng cáo của bị đơn. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 37/2025/DS-ST ngày 30/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – Đ theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn. Chấp nhận kháng cáo của bị đơn.

[4]. Về chi phí tố tụng: Do yêu cầu của nguyên đơn không được chấp nhận nên nguyên đơn phải chịu toàn bộ chi phí tố tụng theo quy định pháp luật.

[5] Về án phí: Do sửa bản án sơ thẩm nên án phí dân sự sơ thẩm được xem xét lại theo quy định pháp luật.

Vì các lẽ trên; 12