Bản án 51/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

8

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa phúc thẩm được mở lần thứ hai. Các đương sự vắng mặt đều đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai hoặ ó đơn đề nghị xét xử vắng mặt, ó người đại diện theo ủy quyền tham gia phiên tòa.

Do đó, Hội đồng xét xử ăn ứ khoản 2 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5 tiến hành xét xử vắng mặt á đương sự theo qu định.

[2] Xét kháng cáo của bị đơn ông Triệu Hiếu H kháng áo đề nghị hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm tuy nhiên tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn và người đại diện theo ủy quyển của bị đơn tha đổi nội dung kháng cáo, không yêu cầu hủ án mà đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn, hấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, giao toàn ộ diện tí h đất tranh chấp cho bị đơn quản lý, sử dụng và hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã ấp cho hộ ông Triệu Đức V và bà Đặng Thị H. Việ tha đổi nội dung kháng cáo của bị đơn không vượt quá phạm vi kháng áo an đầu và được thực hiện trướ nên được chấp nhận xem xét theo qu định tại Điều 284 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Căn ứ á tài liệu, hứng ứ ó trong hồ sơ vụ án, iên ản xem xét thẩm định tại hỗ ổ sung tại ấp phú thẩm và á tài liệu, hứng ứ thu thập tại ấp phú thẩm, ó đủ ơ sở xá định diện tí h đất tranh hấp là 10.607m², thuộ một phần thửa đất số 385, tờ ản đồ địa hính số 01, đã đượ Ủ an nhân dân hu ện B ấp Giấ hứng nhận qu ền sử dụng đất số CG7857 6, số vào sổ ấp GCN CH002 6 ngà 9 2 20 6 ho hộ ông Triệu Đứ V và bà Đặng Thị H. Đối với tài sản trên đất tranh hấp, á đương sự đều thống nhất xá định .700 â ạ h đàn do gia đình ông Triệu Hiếu H trồng; giá trị qu ền sử dụng đất theo kết quả định giá là 9.000 đồng m², giá trị số â ạ h đàn là 51.000.000 đồng.

[4] Xét về nguồn gố diện tí h đất tranh hấp, ngu ên đơn ho rằng diện tí h đất ó nguồn gố do ha mẹ để lại ho ông Triệu Đứ V và ông Triệu Đứ P quản lý, sử dụng từ năm 992; ị đơn lại ho rằng diện tí h đất do ha mẹ là ông Triệu Đứ T và bà Triệu Thị S khai phá từ năm 988 và giao ho gia đình ị đơn quản lý, sử dụng từ năm 998. Tu nhiên, ngoài lời trình à ủa mình và ủa những người thân trong gia đình, á ên đều không xuất trình đượ tài liệu, hứng ứ hợp pháp nào hứng minh nguồn gố đất theo như lời trình à . Mặt khá , lời khai ủa á ên về nguồn gố đất không phù hợp với á tài liệu, hứng ứ khá h quan ó trong hồ sơ vụ án. Cụ thể, theo xá nhận ủa Ủ an nhân dân xã N, Văn ản số 6208 SNNMT- L ủa Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn và á ết luận giám định tư pháp ngà 05 2025 và ngà 08 2025, khu đất tranh hấp ó nguồn gố thuộ quỹ đất do Lâm trường B quản lý; sau khi Lâm trường giải thể, Nhà nướ thu hồi để thự hiện việ giao đất, giao rừng và ấp Giấ hứng nhận qu ền sử dụng đất ho á hộ gia đình theo qu định. Hồ sơ Dự án 327 và hồ sơ giao qu ền quản lý, sử dụng rừng không thể hiện hộ ông Triệu Đứ V hoặ hộ ông Triệu Hiếu H đượ Nhà nướ giao quản lý khu đất tranh hấp trướ thời điểm ấp Giấ hứng nhận qu ền sử dụng đất.

Do đó, không ó ăn ứ xá định diện tí h đất tranh hấp ó nguồn 9 gố là đất do ông ha ủa ngu ên đơn hoặ ị đơn khai phá, để lại như á ên trình bày.

[5] Xét lời khai của ngu ên đơn và á tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thấy rằng, trướ đâ giữa á ên đã ó việ xá định, giải quyết ranh giới sử dụng đất nhưng cho rằng ranh giới sử dụng đất phải đượ xá định theo các điểm A1, A2, A3. Theo lời khai của bị đơn và người làm chứng, vào năm 2007, khi thực hiện chủ trương giao đất, giao rừng của Nhà nước, các bên ngu ên đơn, bị đơn đã thống nhất xác lập ranh giới sử dụng đất với sự chứng kiến của đại diện chính quyền địa phương là trưởng thôn.

Tuy nhiên, cấp sơ thẩm hưa thu thập đầ đủ chứng cứ, hưa làm rõ tình tiết quan trọng này. Tại cấp phúc thẩm đã tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ bổ sung và có lời khai của những người làm chứng làm rõ ranh giới sử dụng đất mà á ên đã thống nhất xác lập là từ điểm A9 đến điểm A4 (theo sơ đồ đo đạc). Kết quả xác minh này phù hợp với lời khai của người làm chứng, hiện trạng quản lý, sử dụng đất và các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, nên ó ơ sở xá định đâ là ranh giới sử dụng đất thực tế giữa hai ên trước khi phát sinh tranh chấp.

[6] Xét quá trình quản lý, sử dụng đất thấ rằng, ị đơn trình à từ năm 2007 gia đình đã khai phá, quản lý, sử dụng diện tí h đất tranh hấp và trồng â trên đất. Quá trình sử dụng đất diễn ra liên tụ ho đến khi phát sinh tranh hấp, ngu ên đơn không ó ý kiến phản đối, không ó hoạt động quản lý, sử dụng hoặ trồng â trên diện tí h đất tranh hấp, đồng thời ũng không ó tài liệu, hứng ứ nào thể hiện đã tranh hấp hoặ êu ầu ị đơn hấm dứt việ quản lý, sử dụng diện tí h đất nà . Điều nà phù hợp với hiện trạng sử dụng đất và lời khai ủa những người làm hứng. Đối với lời trình à ủa ngu ên đơn ho rằng hai ên ó thỏa thuận ằng lời nói để ị đơn tiếp tụ trồng, khai thá â rồi sẽ trả lại đất thì ngoài lời khai ủa mình, ngu ên đơn không ung ấp đượ tài liệu, hứng ứ hoặ hứng minh đượ ó người làm hứng về việ thỏa thuận nà ; ị đơn ũng không thừa nhận nội dung trên.

Do đó, không ó ăn ứ để hấp nhận lời trình à ủa ngu ên đơn.

[7] Năm 2023, sau khi gia đình ị đơn khai thá diện tí h â keo đã trồng trên đất, ị đơn tiếp tụ phát dọn và trồng â ạ h đàn. Trong quá trình nà đã xả ra việ ngu ên đơn phát quang dọn đất làm há lan sang một số â ạ h đàn ủa ị đơn. Tại phiên tòa phú thẩm, ngu ên đơn ũng thừa nhận ó việ phát dọn dẫn đến há â ủa ị đơn và hai ên đã thỏa thuận về việ ồi thường thiệt hại nhưng không thống nhất đượ nên sự việ đượ áo áo đến thôn, xã để giải qu ết. Đâ là tình tiết thể hiện tại thời điểm xả ra vụ việ , ngu ên đơn iết ị đơn đang trự tiếp quản lý, sử dụng diện tí h đất tranh hấp và ó trồng â trên đất, đồng thời không ó ăn ứ thể hiện ngu ên đơn đã phản đối hoặ êu ầu ị đơn hấm dứt việ sử dụng đất trướ đó. Tình tiết nà phù hợp với lời khai ủa ị đơn, hiện trạng sử dụng đất và lời khai ủa những người làm hứng, ó ơ sở xá định ị đơn là người quản lý, sử dụng thự tế diện tí h đất tranh hấp trướ khi phát sinh tranh hấp. 10

[8] Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CG785716, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận CH00216 ngày 19/12/2016 cho hộ ông Triệu Đức V và bà Đặng Thị H được thực hiện trên ơ sở Dự án giao đất, giao rừng năm 20

6. Tu nhiên, tài liệu, chứng cứ thu thập tại cấp phúc thẩm thể hiện tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận, diện tí h đất tranh chấp đang do gia đình ông Triệu Hiếu H quản lý, sử dụng ổn định theo ranh giới á ên đã thống nhất từ năm 2007; việc giao đất, giao rừng không được thực hiện ngoài thự địa, dẫn đến việ xá định không đúng ranh giới và không đúng người đang trực tiếp sử dụng đất.

Do đó, ó ăn ứ xá định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Triệu Đức V và bà Đặng Thị H đối với phần diện tí h đất tranh chấp không đúng đối tượng sử dụng đất, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông Triệu Hiếu H. Theo qu định tại Điều 34 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5, khi giải quyết vụ án dân sự, Tòa án có quyền hủy quyết định cá biệt trái pháp luật nếu quyết định đó xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự.

Vì vậy, có ăn ứ hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ ông Triệu Đức V và bà Đặng Thị H.

[9] Từ những phân tí h nêu trên ó đủ ăn ứ xá định diện tí h đất tranh chấp do gia đình ông Triệu Hiếu H quản lý, sử dụng ổn định từ trước khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; ranh giới sử dụng đất giữa á ên đã được xác lập từ năm 2007 và được chứng minh bằng lời khai của người làm chứng, hiện trạng sử dụng đất cùng các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án.

Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn, ông nhận quyền quản lý, sử dụng diện tí h đất và tài sản trên đất ho ngu ên đơn là không ó ăn ứ, hưa đánh giá đầ đủ chứng cứ.

Vì vậy, cần chấp nhận kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm.

[10] Về chi phí tố tụng: Tổng chi phí tố tụng tại cấp sơ thẩm gồm chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản và giám định bản đồ, hồ sơ ấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 24.950.000 đồng, trong đó ông Triệu Đức V đã nộp tạm ứng 22.450.000 đồng, ông Triệu Hiếu H đã nộp tạm ứng 2.500.000 đồng. Chi phí tố tụng phát sinh tại cấp phúc thẩm là 5.900.000 đồng, do ông Triệu Hiếu H đã tạm ứng. Do chấp nhận kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn nên ông Triệu Đức V phải chịu toàn bộ chi phí tố tụng của cả hai cấp xét xử theo qu định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Xác nhận ông Triệu Đức V đã nộp 22.450.000 đồng; ông Triệu Đức V òn ó nghĩa vụ hoàn trả cho ông Triệu Hiếu H tổng số tiền 8.400.000 đồng.

[11] Về án phí sơ thẩm: Do sửa Bản án sơ thẩm nên cần xá định lại nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm, cụ thể ông Triệu Đức V phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần đất tranh chấp không được chấp nhận.

Tuy nhiên, ông Triệu Đức V là dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng ó điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khóa khăn và đã ó đơn xin miễn án phí nên Hội đồng xét xử miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm cho ông Triệu Đức V theo qu định tại điểm đ khoản Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủ an Thường vụ Quốc hội 11 Khoá XIV qu định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; ông Triệu Hiếu H không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm do yêu cầu phản tố được chấp nhận.

[12] Về án phí phú thẩm: Do sửa án sơ thẩm nên người kháng áo là ông Triệu Hiếu H không phải hịu án phí dân sự phú thẩm theo qu định tại khoản 2 Điều 29 Nghị qu ết số 326/2016/UBTVQH, ngày 30-12-2016 ủa Ủ an Thường vụ Quố hội hóa XIV qu định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[13] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn và đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, đề nghị nào có ăn ứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận. Đề nghị nào không ó ăn ứ thì không được chấp nhận.