Bản án 54/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn yêu cầu Công nhận quyền sử dụng đất, cử người quản lý di sản và hủy quyết định cá biệt nên cần xác định đây là quan hệ tranh chấp quyền sử dụng đất, cử người quản lý di sản và hủy quyết định cá biệt theo quy định tại khoản 5, 9 Điều 26; Điều 34 Bộ luật Tố tụng Dân sự; đối tượng tranh chấp là bất động sản tọa lạc tại phường Bạc Liêu, nên vụ kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 6 – Cà Mau theo quy định tại Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2025.

[2] Xét xử vắng mặt đương sự: Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Trạch đã được Tòa án triệu tập hợp lệ, nhưng vắng mặt không có lý do, nên Tòa án xét xử vắng mặt Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Trạch theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Hiện trạng đất tranh chấp: 6 [3.1]

Căn cứ vào biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 22/5/2025 và bản đồ địa chính hiện trạng phần đất tranh chấp lập ngày 03/6/2025 của Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường, phần đất nguyên đơn yêu cầu tọa lạc tại Khóm B, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là khóm B, phường V, tỉnh Cà Mau), thửa số 111, tờ bản đồ số 24 (thửa đất số 1093, tờ bản đồ 6), diện tích 300m2. Cụ thể như sau: Hướng Đông giáp đường Lò Rèn có số đo 4,26m + 5,74m; Hướng Tây giáp phần đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý), có số đo 1,22m + 8,78m; Hướng Nam giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo 30m; Hướng Bắc giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Phạm Thị Bích P đang quản lý) có số đo là 1,6m + 9,41m; giáp đất của bà Phạm Thị Bích Q (bà Quách Thị D đang quản lý) có số đo là 15,16m + 3,83m. [3.2] Hiện trạng trên đất: Có một phần căn nhà loại IV diện tích 65m2. Toàn bộ phần nhà có diện tích 203,8m2. Nhà có kết cấu cột bê tông cốt thép, tường xây gạch, có tô và sơn tường hoàn thiện, mái lợp tol, nền gạch men, có hệ thống điện nước, nhà về sinh, nhà có sân phía trước, có hàng rào, cổng rào. Nhà được xây dựng vào năm 2003, có sửa chữa vào năm 2024. [3.3] Toàn bộ phần quyền sử dụng đất và nhà trên đất do bà Quách Thị D và các con là Phạm Thị Diễm H, Phạm Thụy Diễm H, Phạm Thụy Huyền T, Phạm Quang Điện đang quản lý, sử dụng. [3.4] Phần đất trên ngày 21/4/2003, hộ ông Phạm Quang M được Uỷ ban nhân dân thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bac Liêu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, số vào số cấp QSDÐ số 00403. Thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06 thuộc một phần của thửa đất số 0307, tờ bản đồ số 06, diện tích 1.680m2, ngày 21/11/1998 Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu cấp giấy chứng nhận cho bà Phạm Thị Bích Q. Ngày 14/4/2003 bà Phạm Thị Bích Q ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Phạm Quang M, diện tích 300m2 và sau đó được tách thành thửa số 1093, tờ bản đồ số 06. [3.5]

Căn cứ vào bản đồ địa chính hiện trạng phần đất tranh chấp lập ngày 03/6/2025 của Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường, phần đất bị đơn yêu cầu thuộc thửa số 111, tờ bản đồ số 24, diện tích 203,8m2 (thửa đất số 1093, tờ bản đồ 6, diện tích 65m2; thuộc thửa đất số 307, tờ bản đồ số 6, diện tích 138,8m2). Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của bị đơn xác định phần đất yêu cầu phản tố là phần đất 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ 6.

[4] Xét yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị Bích P về việc yêu cầu Công nhận phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại 7 Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) là di sản do bà Phạm Thị Bích Q chết để lại. [4.1] Về nguồn gốc đất tranh chấp, nguyên đơn xác định bà Phạm Thị Bích Q có nhận chuyển nhượng một phần đất có diện tích 1680㎡, thuộc thửa đất 0307, tờ bản đồ số 6, toạ lạc tại Phường N, thị xã B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau), đã được Uỷ ban nhân dân thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Phạm Thị Bích Q ngày 21/11/1998, số vào sổ cấp Giấy chúng nhận quyền sử dụng đất số 05892. Năm 2003, bà Q cần chuyển mục đích sử dụng đất thành đất ở để xây dựng nhà. Khi đó ông Phạm Quang M là anh ruột bà Q, là chồng của bà Ngô Thị Thanh Đ, có nhiều mối quan hệ bên ngoài xã hội.

Do đó, bà Q và ông M đã thỏa thuận với nhau là bà Q làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với phần đất có diện tích 300㎡ thuộc một phần thửa đất số 0307, tờ bản đồ số 06 sang cho ông M, để ông M đứng ra xin chuyển mục đích sử dụng đất. Đến ngày 21/4/2003, ông M đã được Uỷ ban nhân dân thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bac Liêu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất có diện tích 300㎡ thuộc thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, số vào số cấp QSDÐ số 00403. Ngày 25/4/2003, ông M có viết cho bà Q bản giấy tay với nội dung “Tôi Phạm Quang M - sinh nǎm 1956, ngụ 162/6 Thống Nhất, Khóm 1, Phường 5, thị xã Bạc Liêu. Có lập thủ tục đứng tên thửa đất số 1093, tờ bản đồ 06, Khóm 7 phường 5, diện tích 300㎡. Mục đích sử dụng trồng màu dùm cho người em ruột là Phạm Thị Bích Q ngụ tại Quốc lộ 1 Trà Kha Phường 8 tx Bạc Liêu. Vậy làm giấy này để làm bằng”. [4.2] Bị đơn xác định phần đất tranh chấp có diện tích 300m2, đất ở, tại thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, đất tại Khóm 7, Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường V, tỉnh Cà Mau) do ông Phạm Quang M nhận chuyển nhượng từ em gái là bà Phạm Thị Bích Q từ năm 2003. [4.3] Bị đơn không thừa nhận chữ ký của ông Phạm Quang M tại giấy viết tay ngày 25/4/2003, nguyên đơn có yêu cầu giám định chữ ký và chữ viết tại giấy viết tay ngày 25/4/2003. Bị đơn không cung cấp mẫu chữ ký, chữ viết của ông Phạm Quang M để phục vụ cho việc giám định chữ viết, chữ ký. Nguyên đơn và bị đơn xác định khi còn sống ông M làm việc tại Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bạc Liêu, với nhiệm vụ là kế toán. Cho nên, Tòa án đã mượn các tài liệu có chữ ký và chữ viết của ông Phạm Quang M tại Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bạc Liêu để làm mẫu so sánh thực hiện việc giám định. Theo Kết luận giám định số 216/KL- KTHS ngày 30/3/2026 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công án tỉnh Cà Mau thể hiện: Chữ ký và chữ kiết “Phạm Quang M” tại bản viết tay 25/4/2003 với tài tài liệu mẫu so sánh là do cùng một người viết ra. [4.4] Xét về quá trình sử dụng phần đất thửa 1093, tờ bản đồ số

6. Khi còn sống là do bà Q quản lý sử dụng quyền sử dụng đất và giấy chứng chứng nhận 8 quyền sử dụng đất của thửa đất 1093, tờ bản đồ số

6. Bên cạnh đó, bà Q có cho bà D và các con của bà D ở nhờ trên đất. Ông M và vợ cùng các con không có quản lý đối với phần đất thửa số 1093, tờ bản đồ số

6. Bà Đ là vợ ông M cùng các con của bà Đ và ông M không biết vị trí của thửa số 1093, tờ bản đồ số 6, nên khi cơ quan chuyên môn tiến hành đo đạc bị đơn đã xác định sai vị trí thửa đất 1093, tờ bản đồ số 6. [4.5] Như vậy, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận lời trình bày của nguyên đơn, việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông M và bà Q chỉ là hình thức, ông M chỉ làm thủ tục đứng tên giùm bà Q. Cho nên, Hội đồng xét xử có căn cứ xác định quyền sử dụng đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà Q, bà Q chết năm 2017, nên quyền sử dụng phần đất 300m2 là tài sản của bà Q chết để lại.

[5] Xét yêu cầu của nguyên đơn giao di sản là phần đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu nay là phường V, tỉnh Cà Mau cho bà Phạm Thị Bích P quản lý theo quy định. [5.1] Phần đất và công trình xây dựng trên đất hiện do bà Quách Thị D và các con bà D đang quản lý sử dụng, do bà Q cho ở nhờ từ khi còn sống. [5.2] Bà Q chết không để lại di chúc, không có chỉ định người quản lý di sản. Cha mẹ bà Q cũng đã chết, bà Q không có chồng và con. Các anh chị em hiện còn sống của bà Q cũng đồng ý để bà P là người quản lý di sản của bà Q; người hiện đang quản lý, sử dụng di sản đó là bà D và các con bà D cũng đồng ý để bà P, em ruột bà Q là người quản lý di sản.

Do đó, căn cứ theo Điều 616 Bộ luật Dân sự, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu của bà P, giao di sản của bà Q là phần đất ở diện tích 300m2 thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường N, thành phố B, tỉnh Bạc Liêu nay là phường V, tỉnh Cà Mau cho bà P là quản lý. Quyền và nghĩa vụ của người quản lý di sản được thực hiện theo quy định tại Điều 617, Điều 618 của Bộ luật Dân sự.

[6] Xét yêu cầu Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số W686645, Ủy ban nhân dân thị xã Bạc Liêu cấp cho ông Phạm Quang M ngày 21/4/2003, đất có diện tích 300m2, thửa đất số 1093, tờ bản đồ số 06, đất tọa lạc tại Phường 5, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu. Như đã phân tích trên phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà Q, không phải của ông M, cho nên Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, hủy giấy chứng nhận đã cấp cho ông M.

[7] Xét yêu cầu phản tố của bị đơn bà Ngô Thị Thanh Đ.

Từ những phân tích trên thì Hội đồng xét xử có căn cứ xác định phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà Phạm Thị Bích Q, ông Phạm Quang M chỉ là người đứng tên giùm bà Q trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đất tranh chấp không thuộc quyền sử dụng của ông M, cho nên không có căn cứ chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn. 9

[8] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ tài sản tranh chấp; giám định chữ ký, chữ viết là 15.143.000 đồng. Bà Ngô Thị Thanh Đ phải chịu. Bà Phạm Thị Bích P đã nộp và chi xong, cho nên bà Đ có trách nhiệm giao lại cho bà P là 15.143.000 đồng.

[9] Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện được được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch. Bà Ngô Thị Thanh Đ là người cao tuổi, được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm.

[10] Quyền kháng cáo: Các đương sự có mặt, đương sự vắng mặt có quyền kháng cáo bản án theo quy định pháp luật.

[11] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 – Cà Mau là có căn cứ nên chấp nhận toàn bộ. Vì các lẽ trên,

Căn cứ vào: