Bản án 145/2026/HS-STBản án 145/2026/HS-ST

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người 5 tiến hành tố tụng của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh L, Điều tra viên, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố, đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tranh tụng tại phiên tòa các bị cáo không có ý kiến gì về hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng.

Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp. Người bào chữa cho các bị cáo đã thực hiện đúng, đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật.

[2] Về hành vi phạm tội của bị cáo: Tại phiên tòa, các bị cáo Ly Chừ X2, Ly Ha X1 đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình phù hợp với biên bản bắt người phạm tội quả tang, biên bản thu giữ đồ vật tài liệu, bản kết luận điều tra, bản cáo trạng đã truy tố và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, như vậy có đủ cơ sở khẳng định: Khoảng 12 giờ ngày 05/01/2026, tại nhà ở của Vàng Gió H thuộc bản A, xã B, tỉnh Lai Châu, C và Ha X1 đã nhận của Vàng Gió H 6.100.000 đồng (Trong đó: 5.800.000 đồng để mua Heroine cho H và 300.000 đồng tiền công để Chừ X2 và Ha X1) để Chừ X2 và Ha X1 tìm mua H1 mang về cho Gió H để Gió Hừ bán kiếm lời và sẽ được hưởng tiền công. Sau đó, Chừ X2 và Ha X1 đã đi tìm mua được của một người không quen biết được 17,89 gam Heroine. Trong đó, 01 gói Heroine được gói ngoài bằng mảnh nilon màu hồng nhỏ hơn (là H1 mua từ số tiền 200.000 đồng của Chừ X2 và Ha X1, mục đích để chia nhau sử dụng, nếu có ai hỏi mua thì bán kiếm lời) và 01 gói được gói ngoài bằng mảnh nilon màu hồng, bên trong có chứa 05 gói Heroine, trong 05 gói, bên trong có chứa 02 gói Heroine đều được gói ngoài bằng mảnh nilon màu xanh và 03 gói Heroine được gói ngoài bằng mảnh nilon màu hồng (là các gói Heroine mua từ số tiền 5.800.000 đồng cho H) mang về đến khu vực bản Nà Lang, xã B, tỉnh Lai Châu thì Chừ X2 và Ha X1 bị tổ công tác Công an xã B, tỉnh Lai Châu phối hợp với Tổ công tác Công an tỉnh L phát hiện, bắt quả tang và thu giữ vật chứng theo quy định của pháp luật vào hồi 19 giờ 30 phút cùng ngày. Như vậy, Ly Chừ X2 và L2 Ha Xá đồng phạm với nhau và cùng phải chịu trách nhiệm về hành vi mua bán trái phép chất ma túy với tổng khối lượng Heroine là 17,89 gam. Các bị cáo Ly Chừ X2, Ly Ha X1 đều là những người có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. Các bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự đối với 17,89 gam Heroine. Như vậy, hành vi của các bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội “Mua bán trái phép chất ma túy” theo quy định tại điểm i, khoản 2, Điều 251 của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025). Như vậy, nội dung bản cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu truy tố các bị cáo về tội danh, điều khoản áp dụng là có căn cứ, đúng 6 quy định của pháp luật.

[3] Về tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, vai trò đồng phạm: Vụ án có tính chất rất nghiêm trọng. Hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm đến chế độ độc quyền quản lý Nhà nước ta đối với các chất ma túy và làm ảnh hưởng tới trật tự, trị an, an toàn xã hội tại địa phương do đó cần thiết phải được xử lý nghiêm minh trước pháp luật. Xét về vai trò đồng phạm trong vụ án thấy rằng, đây là vụ án đồng phạm giản đơn, các bị cáo đều trực tiếp thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma túy, nên phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với hành vi phạm tội của mình theo quy định tại Điều 17, Điều 58 Bộ luật Hình sự.

[4] Về nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị cáo: Về nhân thân: Bị cáo Ly Chừ X2 và Ly H sinh ra lớn lên tại xã B, tỉnh Lai Châu. Các bị cáo đều là người nghiện ma tuý. Các bị cáo đã không tu dưỡng, rèn luyện bản thân, chịu khó làm ăn, lao động sản xuất mà mắc vào tệ nạn xã hội. Bản thân các bị cáo Ly Chừ X2, Ly H chưa có tiền án, tiền sự. Các bị cáo biết rõ các hành vi liên quan đến ma túy đều bị pháp luật nghiêm cấm, các bị cáo đã bất chấp pháp luật, cố ý thực hiện hành vi phạm tội cho thấy thái độ coi thường pháp luật của các bị cáo. Như vậy, nội dung trạng mà Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu truy tố hành vi phạm tội và đề xuất mức hình phạt và các biện pháp tư pháp đối với các bị cáo là có căn cứ nên chấp nhận. Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa, các bị cáo Ly Chừ X2 và Ly Ha X1 đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của bản thân; các bị cáo là người dân tộc thiểu số, trình độ học vấn thấp nên nhận thức pháp luật còn hạn chế, gia đình thuộc hộ nghèo, sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn theo 113/QĐ-UBND ngày 16/01/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh L nên các bị cáo được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm s, khoản 1, khoản 2, Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Các bị cáo không phải chịu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 52 Bộ luật Hình sự.

[5] Xét quá trình tham gia tố tụng của người bào chữa cho các bị cáo tiến hành đều hợp pháp, xét quan điểm bào chữa của người bào chữa, Hội đồng xét xử thấy rằng việc đề xuất áp dụng điểm s, khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự đề nghị xử phạt các bị cáo ở mức thấp nhất của khung hình phạt. Căn cứ khoản 6 Điều 251 Bộ luật Hình sự không áp dụng hình phạt bổ sung đối với các bị cáo. Đề 7 nghị miễn án phí cho các bị cáo (vì các bị cáo là người dân tộc thiểu số, đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn) là có căn cứ cần chấp nhận.

[6] Xét quan điểm luận tội của Kiểm sát viên và ý kiến của các bị cáo, Hội đồng xét xử thấy rằng: Tại phiên tòa hôm nay, Kiểm sát viên, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu tham gia phiên tòa đã đưa ra các căn cứ chứng minh về hành vi phạm tội của các bị cáo, căn cứ vào các tài liệu chứng cứ đã thu thập có trong hồ sơ, căn cứ kết luận giám định số 82/KL-KTHS ngày 08 tháng 01 năm 2026 của Phòng K Công an tỉnh L đối với mẫu vật thu giữ của các bị cáo tổng khối lượng là 17,89 gam đã trích 2,34 gam gửi giám định là ma túy, loại Heroine. Các lời khai nhận tội của các bị cáo tại Cơ quan điều tra và tại phiên tòa hôm nay, bởi vì những quan điểm này phù hợp với những tài liệu chứng cứ đã được thu thập khách quan có trong hồ sơ vụ án cùng lời nhận tội của các bị cáo tại phiên tòa hôm nay đã cho thấy, nội dung bản cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu truy tố các bị cáo về tội Mua bán trái phép chất ma túy là đúng người, đúng tội, đúng quy định của pháp luật.

[7] Về hình phạt bổ sung: Xét điều kiện, hoàn cảnh kinh tế của các bị cáo khó khăn, gia đình các bị cáo Ly Chừ X2 và Ly Ha X1 thuộc diện hộ nghèo, bản thân các bị cáo nghề nghiệp tự do, thu nhập không ổ n định; các bị cáo không đảm nhiệm chức vụ và không có tài sản gì đáng kể.

Do đó, Hội đồng xét xử không áp dụng các hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản theo quy định tại khoản 6, Điều 251 của Bộ luật Hình sự đối với các bị cáo.

[8] Về xử lý vật chứng: Căn cứ điểm a, c khoản 1, Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 2, Điều 106 Bộ luật Tố tụng Hình sự. Đối với 2,34 gam Heroine đã gửi giám định, sau giám định không hoàn lại mẫu vật, nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết. Đối với 15,55 gam Heroine còn lại sau giám định; 05 mảnh nilon màu hồng; 02 mảnh nilon màu xanh và 01 mảnh lá chuối khô các mép được dán kín, là những vật Nhà nước cấm tàng trữ, lưu hành, vật không còn giá trị sử dụng, công cụ dùng vào việc phạm tội nên cần tịch thu để tiêu hủy. Đối với 01 (một) xe mô tô nhãn hiệu Honda, màu sơn xanh đen, mang BKS: 25M1-129.81; số máy: JA52E0245162; số khung: RLHJA3849MY112524 (xe cũ đã qua sử dụng) thu giữ của bị cáo Ly Ha X1 khi bắt quả tang. Qua tranh tụng tại phiên Tòa, xác định chiếc xe này là tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân giữa bị cáo Ly Ha X1 và chị Vàng Ha L. Kết quả điều tra và lời khai tại phiên tòa cho thấy các bị cáo đã trực tiếp sử dụng chiếc xe này làm phương tiện di chuyển từ bản A, xã B đến bản P, xã H, tỉnh Lai Châu để thực hiện hành vi 8 phạm tội. Đây được xác định là phương tiện trực tiếp dùng vào việc phạm tội, nên đề nghị của chị Vàng Ha L về về xin nhận lại tài sản là không có cơ sở để chấp nhận. Đối với 01 điện thoại di động nhãn hiệu Viettel Base A28 màu đen trắng, gắn sim số thuê bao 0869.340.702, đây là vật chứng được thu giữ trong quá trình điều tra vụ án và có liên quan đến hành vi phạm tội.

Tuy nhiên, qua kết quả điều tra xác định trong điện thoại còn lưu giữ các dữ liệu, thông tin liên lạc, lịch sử cuộc gọi và các tài liệu điện tử khác có dấu hiệu liên quan đến nguồn tin về tội phạm đã được tách ra để tiếp tục xác minh, giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (theo Quyết định tách hành vi và tài liệu liên quan trong vụ án hình sự sso 1819/QĐ-CSMT ngày 27/4/2026).

Do đó, mặc dù chiếc điện thoại là vật chứng của vụ án đang giải quyết, nhưng chưa đủ điều kiện để xử lý vật chứng tại thời điểm xét xử, vì việc xử lý có thể ảnh hưởng đến quá trình thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ đối với nguồn tin về tội phạm đang được tiếp tục xác minh, tiếp tục giao Cơ quan điều tra quản lý để phục vụ việc xác minh, điều tra đối với nguồn tin về tội phạm đã được tách ra từ vụ án là đúng quy định của pháp luật, HĐXX không đề cập giải quyết.

[9] Về án phí hình sự sơ thẩm: Các bị cáo đều là người dân tộc thiểu số, sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn theo Quyết định số: 113/QĐ-UBND ngày 16/01/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh L về phê duyệt cùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã khu vực I, II, III giai đoạn 2026-2030; gia đình các bị cáo thuộc diện hộ nghèo; tại phiên tòa các bị cáo xin miễn án phí hình sự sơ thẩm nên Hội đồng xét xử căn cứ Điều 135, khoản 2 Điều 136 của Bộ luật tố tụng hình sự; điểm đ, khoản 1, Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.

Do đó, Hội đồng xét xử miễn án phí hình sự sơ thẩm cho các bị cáo Ly Chừ X2, L2 Ha Xá theo quy định của pháp luật. Như vậy, căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với các bị cáo, cần thiết phải có mức án tương xứng, cách ly các bị cáo ra khỏi xã hội một thời gian để cải tạo, giáo dục cho các bị cáo trở thành công dân tốt và phòng ngừa chung cho toàn xã hội. Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Lai Châu về hình phạt chính, hình phạt bổ sung, xử lý vật chứng, án phí hình sự sơ thẩm đối với các bị cáo là có căn cứ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ. Chấp nhận ý kiến của người bào chữa về tội danh, điều khoản áp dụng, hình phạt chính, hình phạt bổ sung, xử lý vật chứng, án phí hình sự sơ thẩm đối với các bị cáo. Do các bị cáo đều là người nghiện ma tuý, các bị cáo biết rõ các hành vi 9 liên quan đến ma tuý đều bị pháp luật nghiêm cấm nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi phạm tội dó đó cần có mức án tương xứng với hành vi phạm tội của các bị cáo để cải tạo, giáo dục cho các bị cáo trở thành công dân tốt và phòng ngừa chung cho toàn xã hội.

[10] Những vấn đề liên quan: Đối với số Heroine bị thu giữ của Ly C, Ly H: Theo lời khai của các bị cáo, số ma túy trên là do Vàng Gió H, sinh năm 1986, trú tại bản A, xã B, tỉnh Lai Châu đưa tiền để mua ma túy về cho Gió H, nhằm mục đích cho Gió H bán kiểm lời. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh L đã nhiều lần xác minh và ra Quyết định truy tìm nhưng chưa xác định được Vàng Gió H đang ở đâu, làm gì.

Vì vậy, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh L đã ra Quyết định tách hành vi và tài liệu liên quan đến Vàng Gió H để tiếp tục điều tra, xử lý khi có đủ căn cứ. Đối với người đàn ông dân tộc Mông đã bán Heroine cho các bị cáo: Các bị cáo Ly Chừ X2, Ly Ha X1 khai nhận đã mua của một người đàn ông dân tộc Mông, không rõ nhân thân, lai lịch. Ngoài lời khai của các bị cáo, không có tài liệu, chứng cứ nào khác chứng minh.

Vì vậy, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh L không có căn cứ để tiếp tục điều tra, làm rõ. Đối với chị Vàng Ha L là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan (liên quan đến chiếc xe chiếc xe mô tô nhãn hiệu Honda Wave RSX Fi, màu sơn xanh đen, biển kiểm soát: 25M1-129.81 mà Ly C và Ly H sử dụng đi mua ma túy). Quá trình điều tra, xác định chị L không biết và không liên quan đến hành vi phạm tội của Ly Chừ X2 và Ly Ha X1.

Do đó, không có căn cứ để xử lý trách nhiệm hình sự đối với chị L. Đối với số thuê bao 0377.741.884 do Vàng Gió H gọi cho Chừ X2 trên đường mua ma túy về. Quá trình điều tra xác định chủ thuê bao là anh Giàng Gô M, sinh năm 2006, trú tại bản Xà Phìn, xã B, tỉnh Lai Châu. Cơ quan điều tra đã triệu tập lấy lời khai với M, nhưng M khẳng định không sử dụng số thuê bao trên. Từ trước đến nay, Gô Mô đăng ký và sử dụng nhiều số thuê bao nhưng không nhớ số, khi dùng hết khuyến mại thì vứt sim đi, đồng thời không được bàn bạc, trao đổi về liên quan đến hành vi phạm tội, vi phạm pháp luật.

Do đó, không có căn cứ để xem xét, xử lý đối với Giàng Gô M trong vụ án này. Đối với chiếc điện thoại lắp sim số thuê bao 0869.340.702 do Vàng Gió Hừ đưa cho Chừ X2 để liên lạc. Quá trình điều tra xác định chủ thuê bao do bà Giàng Mì Đ, sinh năm 1976, trú tại bản Seo Thèn, xã B, tỉnh Lai Châu đứng tên đăng ký. Cơ quan điều tra đã nhiều lần xác minh nhưng Giàng Mì Đ không có mặt tại địa phương.

Do đó, Cơ quan điều tra chưa đủ căn cứ để xem xét, xử lý đối với Giàng Mì Đ trong vụ án này. Quá trình điều tra ngày 06/01/2026 Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh 10 L đã tiến hành test nhanh ma túy đối với Ly Chừ X2, Ly H (kết quả dương tính với chất ma túy). Các bị cáo khai nhận ngày 05/01/2026 đã một mình sử dụng trái phép chất ma túy nhưng không nhớ mua của ai, ở đâu. Do Ly Chừ X2, Ly Ha X1 không thuộc các đối tượng được quy định tại khoản 1 Điều 256a của Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) nên các bị cáo không cấu thành tội sử dụng trái phép chất ma túy. Cơ quan Công an đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Ly Chừ X2, Ly H.

[11] Về biện pháp ngăn chặn: Căn cứ điều 329 của Bộ luật Tố tụng Hình sự tiếp tục áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam đối với các bị cáo để đảm bảo thi hành án.