Bản án 805/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Đơn kháng cáo của bà Đoàn Xuân Diễm T, ông Đoàn Đình L và Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 37/QĐ-VKS-DS ngày 09/02/2026 của Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh (Nay là thành phố) Đồng Nai đều đảm bảo hình thức, thời hạn, đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Phiên tòa phúc thẩm được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai, những đương sự vắng mặt đều là những người không có kháng cáo và việc vắng mặt của họ không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, nên theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án vắng mặt họ.

[2] Nguyên đơn cụ Lê Xuân C (Sau đây viết tắt là cụ C) quản lý, sử dụng Thửa đất số 07, Tờ bản đồ số 16, diện tích 1.810 m2 (theo Bản đồ năm 2000 là Thửa đất số 193, Tờ bản đồ số 16, diện tích 1.952 m2), cụ C đã có tên trong Sổ mục kê đất nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Bị đơn cụ Nguyễn Thị Q (Sau đây viết tắt là cụ Q) có tên trong Sổ mục kê đất và cụ Q được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L412969 ngày 29/9/1998 nhiều thửa đất, trong đó có Thửa đất số 23, Tờ bản đồ số 16, diện tích 1.961 m2 (theo Bản đồ năm 2000 là Thửa đất số 192, Tờ bản đồ số 16, diện tích 2.117 m2);

[3] Trích lục và đo hiện trạng thửa đất bản đồ địa chính số 255/2020 ngày 04/02/2020 của Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Đồng Nai, Chi nhánh huyện Thống Nhất (bút lục số 353) thể hiện Thửa đất số 192 liền ranh với Thửa đất số 193; - Thửa đất số 193 có diện tích là 1.952 m2, so với diện tích trong Sổ mục kê là 1.810 m2 thì diện tích (do nguyên đơn cụ C quản lý) tăng là 142 m2; - Thửa đất số 192 có diện tích là 2.117 m2, so với diện tích trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 1.961 m2 thì diện tích (bị đơn cụ Q quản lý) tăng là 156 m2; 10 - Phần đất tranh chấp được xác định qua các mốc: 2-3-4-5-2 có diện tích là 384,6 m2 nằm hoàn toàn trong Thửa đất số 192 (do bị đơn cụ Q quản lý).

[4] Tại Công văn số 2094/UBND-KT ngày 16/4/2019 của Ủy ban nhân dân huyện Thống Nhất xác định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số L 412969 ngày 29/9/1998 cho hộ Nguyễn Thị Q thực hiện đúng quy định tại Thông tư số 346/1998/TT-TCĐC ngày 16/3/1998 của Tổng cục Địa chính và Luật đất đai năm 1993.

[5] Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ Q được cấp diện tích là 1.961 m2, nhưng thực tế cụ Q quản lý sử dụng diện tích là 2.117 m2, tăng 156 m2. Người đại diện hợp pháp của cụ Q trình bày diện tích của cụ Q tăng 156 m2 là do sai số đo đạc, nhưng tại Văn bản số 5710/VPĐK.TN-ĐĐBĐ ngày 20/12/2023 của Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Đồng Nai, Chi nhánh Thống Nhất xác định chưa có cơ sở để xác định nguyên nhân tăng, giảm diện tích trong trường hợp này.

Do đó, không có căn cứ để xác định nguyên nhân diện tích đất của cụ Q tăng 156 m2 so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do sai số đo đạc như lời trình bày của người đại diện hợp pháp của bị đơn.

[6] Mặc dù không có tài liệu bằng văn bản, nhưng cả nguyên đơn cụ C và bị đơn cụ Q đều trình bày toàn bộ khu đất mà cụ C, cụ Q đang quản lý đều có nguồn gốc của cố K1 và cố M. Cụ Q thì nhận chuyển nhượng đất của cố K1, cố M, còn cụ C thì được cố K1 và cố M tặng cho đất. Như vậy, có căn cứ để xác định phần diện tích mà cụ Q đang quản lý sử dụng tăng 156 m2 so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp, là đất của cố K1, cố M. Tại lần triệu tập thứ Nhất phiên tòa phúc thẩm ngày 11/6/2026 (bị hoãn phiên tòa), người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn cung cấp bản chính Giấy cho đất ngày 07/01/2002 có dấu điểm chỉ của cụ M có nội dung: “Vợ chồng tôi có cho con thiêng liêng là chị Lê Xuân C một miếng đất trên hai sào tây khoảng 2.364 m2 ở vườn xoài Đức Huy từ năm 1976 (sau giải phóng) đến nay”. So với phần đất cụ C đang quản lý là Thửa đất số 193, diện tích 1.952 m2 thì vẫn còn thiếu (2.364 m2 – 1.952 m2) = 412 m2, trong khi cụ Q đang quản lý sử dụng diện tích tăng 156 m2 so với diện tích của cụ Q được cấp trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên có căn cứ để chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của cụ C, buộc cụ Q phải hoàn trả cho cụ C diện tích 156 m2 nằm trong diện tích tranh chấp là 384,6 m², mà không có cơ sở để chấp nhận toàn bộ khởi kiện của cụ C yêu cầu cụ Q phải trả 384,6 m². Do trên đất đã có các công trình không thể di dời, nên không buộc trả bằng hiện vật mà buộc trả bằng giá trị theo Chứng thư thẩm định giá số 60 ngày 26/4/2021 của Công ty Cổ phần thẩm định giá Đồng Tiến là 156 m2 x 4.100.000 11 đồng/m2 = 639.000.000 đồng. Đồng thời công nhận cho bị đơn được quyền sử dụng diện tích 156 m2 và do đó, không có cơ sở để hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho cụ Q.

[7] Từ các phân tích trên, có căn cứ để chấp nhận một phần kháng cáo của bà Đoàn Xuân Diễm T, ông Đoàn Đình L và kháng nghị của Viện Trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh (Nay là thành phố) Đồng Nai, sửa Bản án sơ thẩm theo đề nghị của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp.

[8] Do sửa án sơ thẩm nên án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng được xác định lại như sau: [8.1] Chi phí tố tụng: Tổng chi phí tố tụng là 18.470.000 đồng. Do nguyên đơn chỉ được chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện nên theo quy định tại khoản 1 Điều 157 và khoản 1 Điều 165 Bộ luật tố tụng dân sự thì nguyên đơn phải chịu 50%, bị đơn phải chịu 50%. Nguyên đơn đã nộp tạm ứng 18.470.000 đồng, nên bị đơn phải nộp 9.325.000 đồng để hoàn trả lại cho nguyên đơn. [8.2] Án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn và bị đơn đều là người cao tuổi nên tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số theo quy định 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án thì đều được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

[9] Do được chấp nhận kháng cáo nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm