Bản án 916/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Đơn kháng cáo của bị đơn, bà Lê Thúy V thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Người kháng cáo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về sự vắng mặt của đương sự: đại diện Phòng Hậu cần Công an tỉnh T vắng mặt và có đề nghị giải quyết vắng mặt, thuộc trường hợp quy định tại Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Tòa án vẫn xét xử phúc thẩm vụ án.

[3] Về xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: căn cứ yêu cầu khởi kiện của các đương sự, Tòa án cấp sơ thẩm xác định vụ án tranh chấp quyền về lối đi qua và thụ lý giải quyết, là đúng quy định tại khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: bà Lê Thúy V kháng cáo 1 phần bản án sơ thẩm, không đồng ý mở lối đi tại khu B, thuộc 1 phần thửa 93 do bà V đang đứng tên trên GCNQSDĐ. Căn cứ Điều 293 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại phần của bản án sơ thẩm có kháng cáo. Xét kháng cáo của bà Lê Thúy V không đồng ý mở lối đi cho chủ sử dụng các thửa đất số 91, 156, 92 và 122

[5] Lối đi mà các đương sự tranh chấp, được thể hiện là khu B và khu C trên Trích đo số 377-2025. Bà V kháng cáo không đồng ý mở lối đi tại khu B, thuộc 1 phần thửa 93 do bà V đang đứng tên trên GCNQSDĐ.

[6] Theo Quyết định số 2549/QĐ-UB ngày 21 tháng 10 năm 1994 của Ủy ban nhân dân tỉnh L về việc giao đất thửa 551 (nay là thửa 91) cho ông Nguyễn Trung D (bút lục số 201), thì tứ cận của thửa 551 như sau: Đông giáp: Trường S1 dài 14,2m; Tây giáp: Thổ cư ông N dài 17,3m; Nam giáp: Phòng Tài vụ Công an hậu cần dài 34,8m; Bắc giáp: Thổ cư dự kiến ông Đ dài 34,8m.

[7] Theo hồ sơ tặng cho quyền sử dụng đất 1 phần thửa 91 của ông Nguyễn Trung D cho ông Nguyễn Công B1 thể hiện: tại bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất lập ngày 18/5/2021 có ông Nguyễn Trung D, ông Mai Quang Đ, ông Nguyễn Đình B, bà Lê Thúy V và đại diện Phòng Hậu cần Công an tỉnh L đã ký xác nhận ranh giới (bút lục số 177) và Mảnh trích đo địa chính số 2287-2022 do Công ty TNHH Đ3 lập ngày 16/7/2022, được Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại thành phố T duyệt ngày 23/8/2022 (bút lục số 187), thì không thể hiện có lối đi công cộng giữa thửa 91 và 92, 122; thửa 90 và 93. 6

[8] Tại Công văn số 646/UBND-NC ngày 10/02/2026, Ủy ban nhân dân phường L, tỉnh Tây Ninh xác định, “theo hồ sơ địa chính lưu trữ tại địa phương, trên bản đồ địa chính do cơ quan nhà nước quản lý không thể hiện lối đi từ khu C qua khu B liên quan đến các thửa đất số 92, 91 và 156” (bút lục số 204).

[9] Từ các tình tiết được nêu tại các đoạn

[6] đến

[8], thì trình bày của ông D, bà T cho rằng, theo bản trích lục bản đồ địa chính tờ bản đồ số 02 (bút lục số 200), tại thời điểm năm 1994 ông D được UBND tỉnh L giao đất thửa 551 (nay là thửa 91), thì thửa đất này đã tồn tại một lối đi ra đường công cộng, có chiều dài 17,5m x chiều ngang 3m giáp với đất của ông Dương Đ1 và bà Võ Thị L (sau này được bán đấu giá cho ông Hoàng Thế S - là thửa 93 hiện nay), là không phù hợp với Quyết định số 2549/QĐ-UB đã giao đất cho ông D và hồ sơ lưu trữ của cơ quan quản lý đất đai tại địa phương.

[10] Căn cứ Trích đo số 377-2025, thì các thửa đất số 91, 156, 92 và 122 hiện nay bị vây bọc bởi thửa đất số 93 và 90 và không có lối đi ra Hẻm D (bút lục số 208). Theo các Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ do Tòa án cấp sơ thẩm lập ngày 24/4/2025, 03/4/2026, 26/6/2026; Biên bản xác minh ngày 31/10/2025; Biên bản làm việc và định giá ngày 20/10/2025 (bút lục số 222, 223, 225-227, 211, 212, 238-240, 213-215), thì trên diện tích 26,2m2 thuộc 1 phần thửa 93 – vị trí khu B của Trích đo số 377-2025 có các bụi chuối và không có công trình, vật kiến trúc; phần giáp ranh khu B (cạnh phía Đông) cách bụi chuối khoảng 2-3m là bức tường bê tông do ông Mai Quang Đ xây dựng bao quanh sân nhà lát nền gạch của ông Đ, nếu mở lối đi rộng 2m thì phần nhà của ông Đ không có lối đi.

[11] Tại khoản 1 Điều 254 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về “Quyền về lối đi qua” như sau: “1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ. Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.”

[12] Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ tình hình thực tế sử dụng đất của các đương sự, từ đó chấp nhận yêu cầu của ông D và bà T, mở lối đi qua 1 phần thửa 93 tại vị trí B trên Trích đo số 377-2025, là đúng quy định khoản 1 Điều 254 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo này của bà V.

[13]

Tuy nhiên, Bản án sơ thẩm có nhận định tại đoạn [3.1] về bồi thường giá trị quyền sử dụng đất lối đi, nhưng lại không tuyên trong phần quyết định buộc ông D, bà T, ông Công B1, ông Đình B đền bù cho bà V, là không đúng quy định tại đoạn 3 khoản 1 Điều 254 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Do đó, chấp nhận một 7 phần kháng cáo của bà V, buộc ông D, bà T, ông Công B1, ông Đình B phải có nghĩa vụ liên đới đền bù cho bà V số tiền 247.770.387 đồng là giá trị quyền sử dụng đất khu B và cây trồng có trên đất giá trị 2.700.000 đồng, tổng cộng là 250.470.387 đồng. Căn cứ Văn bản thỏa thuận về việc kiện mở lối đi do ông Nguyễn Trung D, ông Nguyễn Công B1, bà Nguyễn Ngọc T và ông Nguyễn Đình B ký ngày 09/5/2026, buộc mỗi người phải đền bù cho bà V ¼ số tiền đền bù là 62.617.596 đồng (= 250.470.387đ/4), quy tròn là 62.618.000 đồng.

[14] Về chi phí đo đạc, định giá, thẩm định tại chỗ tại cấp sơ thẩm tổng cộng là 35.000.000 đồng: do ông D, bà T, ông Công B1, ông Đình B được sử dụng lối đi thuộc khu B và khu C nên phải chịu chi phí này. Căn cứ Văn bản thỏa thuận ngày 09/5/2024 giữa ông D, bà T, ông Công B1, ông Đình B, thì 04 đương sự đồng ý liên đới chịu mọi chi phí liên quan đến mở lối đi và đã nộp xong.

[15] Đề nghị của Kiểm sát viên là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật và nhận định của Hội đồng xét xử phúc thẩm nên được chấp nhận.

[16] Về án phí dân sự sơ thẩm: bà V và bà T mỗi người phải chịu án phí không có giá ngạch do yêu cầu mở lối đi của các nguyên đơn được chấp nhận; ông D, bà T, ông Công B1, ông Đình B mỗi người phải chịu án phí có giá ngạch tương ứng với số tiền mỗi người phải đền bù cho bà V.

Tuy nhiên, do bà V, ông D, bà T, ông Đình B là người cao tuổi và có yêu cầu miễn án phí, nên được xét miễn.

[17] Về án phí dân sự phúc thẩm: do kháng cáo được chấp nhận một phần, nên bà V không phải chịu. Bà V đã được miễn nộp tạm ứng án phí phúc thẩm nên không tuyên hoàn trả.

[18] Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm thì có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.