Bản án 92/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án, Toà án nhân dân huyện Xuân Trường (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 10– Ninh Bình) đã thực hiện đầy đủ các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, không có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các đương sự trong vụ án. - Tại Quyết định chấp nhận việc kháng cáo quá hạn số 04 ngày 26-8-2025. Đơn kháng cáo quá hạn của vợ chồng cụ Phan Văn R được Hội đồng xét kháng cáo quá hạn chấp nhận nên được HĐXX chấp nhận để xem xét giải quyết yêu cầu kháng cáo theo trình tự phúc thẩm. - Việc uỷ quyền tham gia tố tụng tại phiên tòa của các đương sự trong vụ án là đúng theo quy định của pháp luật. Nguyên đơn; bị đơn và bà N1 vắng mặt và có đơn xét xử vắng mặt không làm ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án. Tại phiên tòa những người tham gia tố tụng có mặt đều đề nghị HĐXX vẫn tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung. Do vậy, HĐXX vẫn tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung. 12

[2] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Trong đơn khởi kiện, ông Phan Văn Đ buộc nhà ông Phạm Văn K trả lại phần diện tích đất bị lấn chiếm. Vị trí 2 thửa đất là giáp nhau và đều được cấp GCNQSDĐ. Vì vậy Tòa án cấp sơ thẩm xác định đây là tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất giữa ông Phan Văn Đ với ông Phạm Văn K là phù hợp. Thửa đất có tranh chấp ở xã X, huyện X, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã X, tỉnh Ninh Bình) nên Toà án nhân dân huyện Xuân Trường (nay là Tòa án nhân dân khu vực 10 – Ninh Bình) căn cứ khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 để giải quyết vụ án là phù hợp với quy định pháp luật.

[3] Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của gia đình ông Phan Văn Đ và gia đình ông Phạm Văn K: Căn cứ tài liệu có trong hồ sơ vụ án, trên cơ sở từ kết quả thu thập tài liệu chứng cứ tại UBND xã X (nay là xã X) thì Thửa đất số 139, tờ bản đồ số 4 có tổng diện tích là 300m2 (trong đó đất ở 145m2, đất ao 155m2) của hộ ông Phan Văn Đ có nguồn gốc là do cụ Phan Văn R và cụ Hoàng Thị T là bố mẹ đẻ ông chia tách cho vợ chồng ông từ năm 1993 và ngày 20-11-1998 UBND huyện X cấp GCNQSDĐ. Thửa đất của vợ chồng ông Phạm Văn K đang sử dụng có nguồn gốc là của bố mẹ ông K để cho. Hộ ông K đã được cấp GCNQSDĐ. Việc cấp GCNQSDĐ cho hộ ông Phan Văn Đ và hộ ông Phạm Văn K là cấp đại trà.

[4] Về yêu cầu khởi kiện và xác định ranh giới của hai thửa đất của gia đình ông Phan Văn Đ và gia đình ông Phạm Văn K: Căn cứ lời trình bày của các đương sự, trên cơ sở từ kết quả thu thập tài liệu chứng cứ; căn cứ Bản đồ qua các thời kỳ; căn cứ kết quả đo đạc thực tế ngày 09-8-2024; kết quả đo đạc hiện trạng ngày 09-8-2024 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện X so với bản đồ; So sánh kết quả đo đạc thực tế với việc cấp GCNQSDĐ của các hộ; cũng như đối chiếu bản đồ lập năm 1986 và bản đồ lập năm 1993. Xác định thửa đất số 139, tờ bản đồ số 4, diện tích 300m2 (trong đó 145m2 đất ở, 155m2 đất ao nuôi cá) có địa chỉ hiện nay là thôn B, xã X tỉnh Ninh Bình đã được Ủy ban nhân dân huyện X cấp GCNQSDĐ ngày 20-11-1998 đứng tên hộ ông Phan Văn Đ đã bị vợ chồng ông Phạm Văn K và bà Phạm Thị Đ1 là chủ sử dụng thửa đất số 141, tờ bản đồ số 4 có vị trí liền kề với thửa đất của gia đình ông đã lấn chiếm phần diện tích đất và đổ bê tông làm ngõ đi là có căn cứ. Do vậy, Tòa án nhân dân huyện Xuân Trường nay là Tòa án nhân dân khu vực 10 - Ninh Bình đã quyết định là buộc vợ chồng ông Phạm Văn K và bà Phạm Thị Đ1 có trách nhiệm phải trả lại diện tích 24m2 đất cho vợ chồng Phan Văn Đ bà Trần Thị N1 và phải tháo dỡ phần công trình xây dựng và dây thép B40 không thuộc quyền sử dụng đất của mình. Xác định ranh giới giữa thửa đất số 139, tờ bản đồ số 4 của vợ chồng ông Phan Văn Đ với thửa đất số 141, tờ bản đồ số 4 của vợ chồng ông Phạm Văn K đều ở thôn B, xã X, huyện X, tỉnh Nam Định từ điểm số 1 đến điểm số 5 là một đường thẳng dài 19,13 mét (từ đông sang tây) và theo chiều phương thẳng đứng từ lòng đất lên không trung. Sau khi xét xử sơ thẩm, bị đơn 13 nhất trí với quyết định của bản án mà Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên và không có kháng cáo và kháng nghị gì. Do vậy Tòa án nhân dân huyện Xuân Trường nay là Tòa án nhân dân khu vực 10 - Ninh Bình xét xử giải quyết vụ án “Tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất” giữa gia đình ông Đ với gia đình ông K là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.

[5] Xét yêu cầu kháng cáo của cụ Phan Văn R và cụ Hoàng Thị T đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét hủy toàn bộ bản án sơ thẩm với lý do: Tòa án cấp sơ thẩm không thu thập đầy đủ chứng cứ, bỏ qua nhiều sự thật khách quan, bỏ qua chứng cứ quan trọng, làm sai lệch bản chất của vụ án. Quá trình giải quyết vụ án cũng không làm rõ các sự kiện, tình tiết quan trọng của vụ án về nguồn gốc diện tích 300m2 đất dẫn đến xác định quan hệ pháp luật chưa đúng. Do vậy cấp sơ thẩm xem GCNQSDĐ là chứng cứ hợp pháp để tuyên buộc bị đơn phải trả phần đất tranh chấp là không có căn cứ. Vợ chồng cụ R không được triệu tập hợp lệ tham gia tố tụng tại Tòa án như phiên họp, hoà giải dẫn đến cụ R không thực hiện được quyền đưa ra yêu cầu độc lập theo quy định của pháp luật và có hành vi cố tình làm sai lệch diễn biến, trình tự giải quyết vụ án. Dẫn đến quyền của đương sự bị xâm phạm và là vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giải quyết vụ án. Hồ sơ vụ án đã có Kết luận giám định số 377/KL- KTHS ngày 25-9-2024 của V1 Bộ C xác định có dấu hiệu giả mạo nên dẫn đến có dấu hiệu hợp thức hóa từ hành vi trái pháp luật là có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm. [5.1] HĐXX phúc thẩm xét thấy: Ngày 22-5-2024 Toà án nhân dân huyện Xuân Trường đã thụ lý để giải quyết vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn là vợ chồng cụ Phan Văn R, cụ Hoàng Thị T (là bố mẹ đẻ của ông Đ) và bị đơn là ông Phan Văn Đ. Cũng song song với vụ án này thì Toà án nhân dân huyện Xuân Trường cũng đã thụ lý và đang giải quyết vụ án “Tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất” giữa ông Phan Văn Đ với vợ chồng ông Phạm Văn K. Quá trình giải quyết vụ án về tranh chấp quyền sử dụng đất của cụ R thì V1 Bộ C cũng đã có Kết luận giám định số 377/KL-KTHS ngày 25-9-2024. - Đến ngày 23-4-2025 Toà án nhân dân huyện Xuân Trường cùng đưa hai vụ án tranh chấp trên ra để xét xử thì vợ chồng cụ R, cụ T đã có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu kiện đối với ông Đ trong vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất. Tòa án cấp sơ thẩm xét việc rút đơn của cụ R và cụ T là hoàn toàn tự nguyện, không trái với quy định của pháp luật. Do vậy, tại Quyết định số 21/2025/QĐST-DS ngày 24-4-2025 Toà án nhân dân huyện Xuân Trường đã đình chỉ giải quyết vụ án dân sự vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất giữa vợ chồng cụ Phan Văn R, cụ Hoàng Thị T với ông Phan Văn Đ. Sau khi Toà án cấp sơ thẩm ra Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự thì cụ R và cụ T đều không có yêu cầu, đề nghị gì khác, kể cả các vấn đề liên quan đến Kết luận giám định số 377/KL-KTHS ngày 25-9-2024 của V1 Bộ C để Toà án cấp sơ thẩm làm căn cứ xem xét, giải quyết. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật. Tại thời điểm giải quyết vụ án tranh chấp ranh giới quyền sử dụng 14 đất thì GCNQSDĐ của thửa đất số 139, tờ bản đồ số 4 không còn tranh chấp với ông R nữa nên mang tên vợ chồng ông Phan Văn Đ. Do vậy Toà án cấp sơ thẩm xem xét giải quyết vụ án tranh chấp ranh giới giữa ông Đ với ông K là có căn cứ. - Đối với kháng cáo của vợ chồng cụ R và cụ T cho rằng ông Phan Văn Đ có hành vi giả mạo giấy tờ, làm các thủ tục liên quan để được địa phương được cấp GCNQSDĐ được căn cứ trên Kết luận giám định số 377/KL-KTHS ngày 25-9-2024 của V1 Bộ C. Thực tế, Kết luận giám định số 377/KL-KTHS này được thể hiện có trong hồ sơ vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất là trước ngày cụ Phan Văn R, cụ Hoàng Thị T có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu kiện của vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất đối với ông Đ. Vì vậy HĐXX sơ thẩm không có căn cứ để xem xét các yêu cầu khác của cụ Phan Văn R, cụ Hoàng Thị T để giải quyết trong cùng vụ án tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất giữa ông Đ với ông K là có căn cứ, phù hợp với pháp luật. [4.2] Sau khi Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án về tranh chấp quyền sử dụng đất giữa vợ chồng cụ R với ông Đ có hiệu lực. Quá trình giải quyết vụ án tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất, ông Đ đã đề nghị Toà án cấp sơ thẩm đưa vợ chồng cụ R và cụ T vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án này. Bởi lẽ ngày 23-4-2025 là ngày Toà án nhân dân huyện Xuân Trường cùng đưa hai vụ án trên ra xét xử mà vợ chồng cụ R, cụ T đã có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu kiện đối với ông Đ trong vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất. Nên khi xem xét yêu cầu, Toà án cấp sơ thẩm xét thấy tại đơn khởi kiện đối với vợ chồng ông K thì ông Đ cũng đã đề nghị Toà án xác định ranh giới giữa đất của ông Đ với đất cụ R. Do yêu cầu của ông Đ là phù hợp và cũng là căn cứ để xác định phần diện tích đất của ông Đ nên Toà án nhân dân huyện Xuân Trường chấp nhận yêu cầu của ông Đ để đưa cụ R và cụ T vào tham gia tố tụng là phù hợp, đúng quy định của pháp luật. - Mặt khác, khi Toà án cấp sơ thẩm đưa vợ chồng cụ R và cụ T vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Nhưng trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án cấp sơ thẩm không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của vợ chồng cụ R về ranh giới. Khi tiến hành đo đạc diện tích thực tế thửa đất số 138, tờ bản đồ số 4 của vợ chồng cụ R và cụ T là chủ sử dụng thì ông Đ xác định vợ chồng cụ R có lấn sang phần đất của nhà ông Đ với diện tích là 41m2. Do trên phần diện tích đất này có một số công trình mà vợ chồng cụ R và vợ chồng ông H1 đã xây dựng. Do vậy vợ chồng ông Đ thống nhất để lại phần diện tích 41m2 đất cho vợ chồng cụ Phan Văn R và vợ chồng cụ R không phải thanh toán giá trị chênh lệch của phần diện tích này cho ông Đ mà chỉ đề nghị Toà án làm căn cứ xác định vị trí ranh giới của hai thửa đất. Toà án cấp sơ thẩm xét sự tự nguyện của vợ chồng ông Phan Văn Đ không vi phạm pháp luật, không ảnh hưởng đến quyền lợi của vợ chồng cụ Phan Văn R nên Toà 15 án cấp sơ thẩm đã công nhận sự tự nguyện của vợ chồng ông Phan Văn Đ là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật. Sau khi xét xử sơ thẩm, vợ chồng cụ R cũng không có ý kiến gì đối với quyết định này của Toà án cấp sơ thẩm. [4.3] Đối với yêu cầu kháng cáo của vợ chồng cụ R cho rằng hồ sơ vụ án đã có Kết luận giám định số 377/KL-KTHS ngày 25-9-2024 của V1 Bộ C xác định có dấu hiệu giả mạo nên dẫn đến có dấu hiệu hợp thức hóa từ hành vi trái pháp luật và có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm. HĐXX phúc thẩm xét thấy nếu căn cứ trên có dấu hiệu của hành vi phạm tội như quan điểm của vợ chồng cụ R thì vợ chồng cụ R có thể làm đơn đề nghị cơ quan Công an xem xét, giải quyết theo pháp luật. [4.4] Về yêu cầu của cụ R đối với vụ án Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa vợ chồng cụ Phan Văn R với vợ chồng ông Phan Văn Đ tại thửa đất số 139, tờ bản đồ số 4 đã được Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết.

Tuy nhiên, ngày 23-4-2025 là ngày Toà án nhân dân huyện Xuân Trường cùng đưa hai vụ án trên ra xét xử thì vợ chồng cụ R, cụ T đã có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu kiện đối với ông Đ trong vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất. Xét đây là vụ án độc lập nên nếu có tranh chấp xảy ra thì các bên có quyền khởi kiện, đề nghị cơ quan pháp luật giải quyết bằng vụ án khác theo quy định của pháp luật.

[5] Về yêu cầu của nguyên đơn đề nghị trong đơn xét xử vắng mặt thì quá trình giải quyết vụ án, bản án sơ thẩm có xác định ranh giới của thửa đất giữa gia đình ông Đ với vợ chồng cụ R nên được nhận định là chấp nhận yêu cầu ông Đ và buộc vợ chồng cụ R phải tháo dỡ những phần xây dưng cũng dây thép gai B40 đã rào trên đất của vợ chồng ông Đ. Mặc dù HĐXX cấp sơ thẩm có xem xét và xét thấy yêu cầu của ông Đ là phù hợp nên đã nhận định trong bản án và chấp nhận yêu cầu này. Tuy nhiên HĐXX sơ thẩm chưa ghi trong phần Quyết định của bản án là thiếu sót. Ngoài ra, sau khi bản án có hiệu lực pháp luật thì các đương sự có quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để cấp đổi GCNQSDĐ đối với phần diện tích đất cho phù hợp với quyết định của bản án là thỏa đáng nhưng HĐXX sơ thẩm chưa ghi trong phần Quyết định của bản án là thiếu sót. Do vậy, HĐXX phúc thẩm bổ sung yêu cầu này vào phần quyết định của bản án phúc thẩm là phù hợp với quy định của pháp luật.

[6] Về chi phí tố tụng: Đối với chi phí đo đạc, xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản trong vụ án đã được ông Phan Văn Đ tạm ứng và thanh toán toàn bộ, do yêu cầu khởi kiện của ông Đ được Tòa án chấp nhận nên theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự thì bị đơn phải chịu toàn bộ các chi phí tố tụng này. Tuy nhiên quá trình hòa giải, ông Phan Văn Đ tự nguyện nộp toàn bộ chi phí đo đạc, xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản trong vụ án và không yêu cầu bị đơn phải thanh toán trả lại cho ông Đ số tiền này. HĐXX xét sự tự nguyện của vợ chồng ông Phan Văn Đ không vi phạm pháp luật và không ảnh 16 hưởng đến quyền lợi của các đương sự khác nên HĐXX công nhận sự tự nguyện của vợ chồng ông Phan Văn Đ.

Tuy nhiên, HĐXX tại cấp sơ thẩm không tuyên đối với yêu cầu này là chưa phù hợp.

[7]

Từ những phân tích đánh giá nêu trên, xét thấy yêu cầu kháng cáo của vợ chồng cụ Phan Văn R và cụ Hoàng Thị T là không có căn cứ nên Hội đồng xét xử cần giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 30/2026/DS-ST ngày 30-5- 2025 và Quyết định sửa chữa, bổ sung bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, nay là Tòa án nhân dân khu vực 10 – Ninh Bình.

[8] Do yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận nên vợ chồng cụ Phan Văn R phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Tuy nhiên cụ Phan Văn R và cụ Hoàng Thị T là người cao tuổi nên Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội đã miễn án phí dân sự cho cụ Phan Văn R và cụ Hoàng Thị T là đúng quy định.