Bản án 90/2026/HS-STBản án 90/2026/HS-ST

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các chứng cứ tài liệu trong hồ sơ vụ án được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo, bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có ý kiến hoặc khiếu nại gì về hành vi, quyết định của người tiến hành tố tụng. Do đó các quyết định, hành vi của người tiến hành tố tụng trong vụ án là hợp pháp.

[2] Quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa, bị cáo Trần Duy M đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình đúng như nội dung Cáo trạng truy tố của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 - Phú Thọ. Bị cáo khai nhận như sau: Trong khoảng thời gian từ ngày 16/7/2025 đến ngày 12/8/2025, Trần Duy M đã 02 lần thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản tổng số tiền 34.000.000 đồng, cụ thể: Ngày 16/7/2025 tại cửa hàng của anh Đoàn Văn H1, M đã đưa ra thông tin gian dối để chiếm đoạt tài sản thông qua việc thuê xe mô tô để làm phương tiện đi lại nên anh H1 tin và cho M thuê 01 xe mô tô biển kiểm soát 88AD-034.64, nhãn hiệu Honda Wave trị giá 14.000.000 đồng. M mang đến bán cho anh Trần Xuân Q được số tiền 11.500.000 đồng và tiêu xài cá nhân hết. Đến ngày 12/8/2025 tại cửa hàng của anh Đàm Văn C vẫn thủ đoạn trên M được anh C cho thuê 01 xe mô tô biển kiểm soát 88AE-021.99, nhãn hiệu Honda Vision trị giá 20.000.000 đồng rồi mang đến nhà anh Nguyễn Văn G cầm cố, viết giấy bán được số tiền 22.000.000 đồng và tiêu xài cá nhân hết.

[3] Xét lời khai nhận tội của bị cáo là phù hợp với các tài liệu có trong hồ sơ như lời khai của bị cáo tại Cơ quan điều tra; lời khai của bị hại, của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; phù hợp với Kết luận giám định; vật chứng thu giữ được cùng các tài liệu, chứng cứ khác được thu thập hợp pháp có trong hồ sơ vụ án đã thẩm tra tại phiên tòa.

Vì vậy, có đủ cơ sở xác định do bị cáo Trần Duy M không có tiền tiêu xài cá nhân nên trước khi thuê xe mô tô bị cáo M đã dùng thông tin gian dối để chủ xe tin tưởng giao xe, sau đó đem đi bán, cầm cố ngay xe mô tô để lấy tiền. Hành vi tự ý bán, cầm cố chiếc xe mô tô không thuộc sở hữu của mình nhằm mục đích để chiếm đoạt của bị cáo M đã phạm vào tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tài sản hai chiếc xe mô tô mà bị cáo chiếm đoạt có tổng trị giá 34.000.000 đồng nên bị cáo phải chịu tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” quy định tại khoản 1 Điều 174 của Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025. Điều luật quy định: “1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, … thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm…” 5

[4] Xét tính chất vụ án là ít nghiêm trọng nhưng hành vi phạm tội của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền sở hữu về tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ, làm mất trật tự trị an tại địa phương, gây hoang mang trong quần chúng nhân dân.

Vì vậy, cần phải xử lý nghiêm bị cáo trước pháp luật mới có tác dụng giáo dục riêng và phòng ngừa chung.

[5] Xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo, thấy rằng: Bị cáo Trần Duy M được hưởng 01 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự đó là quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của mình. Bị cáo phải chịu 01 tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự đó là phạm tội từ 02 lần trở lên. Tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội bị cáo M là người chưa thành niên (chưa đủ 18 tuổi), mặc dù bản thân bị cáo tuổi đời còn trẻ, hiểu biết pháp luật còn hạn chế, hoàn cảnh gia đình còn khó khăn nhưng không tự tu dưỡng rèn luyện, mà ham chơi đua đòi, tụ tập hư hỏng dẫn đến có hành vi phạm tội. Hành vi phạm tội của bị cáo trong vụ án này là liều lĩnh, coi thường pháp luật và gây mất trật tự trị an tại địa phương, gây phẫn nộ trong nhân dân. Việc miễn trách nhiệm hình sự hay áp dụng một trong các biện pháp tư pháp không bảo đảm hiệu quả giáo dục và công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm. Do đó việc xử phạt bị cáo với mức án tù giam là có căn cứ, đúng pháp luật, tương xứng với tính chất, mức độ, hậu quả do hành vi phạm tội của bị cáo gây ra.

Tuy nhiên, cần áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự và Luật Tư pháp người chưa thành niên đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Điều 119 của Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định như sau: “Điều 119. Tù có thời hạn

1. Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội: nếu điều luật của BLHS được áp dụng quy định hình phạt là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 3/5 mức phạt tù mà điều luật của BLHS quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.”

[6] Về xử lý vật chứng: Đối với chiếc xe mô tô biển kiểm soát 88AD-034.64, nhãn hiệu Honda, loại xe Wave, là tài sản của anh Đoàn Văn H1 sau khi M lừa thuê xe của anh H1 đã bán cho Trần Xuân Q, Q khai đã bán cho người không rõ tên, tuổi, địa chỉ. Cơ quan điều tra đã ra Quyết định truy tìm nhưng chưa có kết quả. Đối với chiếc xe mô tô biển kiểm soát 88AE-021.99, nhãn hiệu Honda, loại xe Vision và 01 giấy chứng nhận đăng ký xe mô tô biển kiểm sát 88AE-021.99 là 6 tài sản của anh Đàm Văn C. Ngày 18/4/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh P đã trả lại chiếc xe mô tô trên cho anh C là đúng chủ sở hữu.

[7] Về trách nhiệm dân sự: Hành vi phạm tội của bị cáo M đã xâm phạm quyền sở hữu tài sản hợp pháp của các bị hại, gây thiệt hại về tài sản và làm phát sinh khoản thu nhập bị mất do các bị hại không thể sử dụng, khai thác tài sản để cho thuê trong thời gian bị cáo chiếm đoạt.

Do đó, bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự. Tại phiên tòa, các bị hại đều tự nguyện giảm một phần số tiền yêu cầu bồi thường so với yêu cầu ban đầu. Xét thấy việc giảm số tiền yêu cầu bồi thường là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật, không trái đạo đức xã hội nên được Hội đồng xét xử ghi nhận. Cụ thể: Đối với yêu cầu của anh C: Quá trình điều tra vụ án, anh C yêu cầu bị cáo M phải bồi thường khoản thu nhập bị mất do không thể cho thuê xe mô tô trong thời gian bị cáo chiếm đoạt xe, tính từ ngày 12/8/2025 đến ngày 18/4/2026 là 250 ngày × 350.000 đồng/ngày = 87.500.000 đồng, tuy nhiên anh C chỉ yêu cầu bồi thường số tiền 84.000.000 đồng. Tại phiên tòa, xét thấy bị cáo M không có công ăn việc làm ổn định, hoàn cảnh gia đình khó khăn nên anh C tự nguyện giảm số tiền yêu cầu bồi thường, chỉ yêu cầu bị cáo bồi thường số tiền 30.000.000 đồng là khoản thu nhập bị mất do không thể cho thuê xe mô tô trong thời gian bị cáo chiếm đoạt xe. Bị cáo không đồng ý bồi thường cho anh C, lý do bị cáo không có tiền trả. Xét thấy số tiền anh C yêu cầu giảm đáng kể so với thiệt hại thực tế, có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại. Việc bị cáo không đồng ý bồi thường khoản tiền mất thu nhập không làm mất quyền yêu cầu hợp pháp của bị hại khi yêu cầu này có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận buộc bị cáo phải bồi thường cho anh C số tiền 30.000.000 đồng tiền thu nhập bị mất. Đối với yêu cầu của anh H1: Anh H1 yêu cầu bị cáo M phải bồi thường giá trị xe mô tô là 14.000.000 đồng và khoản thu nhập bị mất do không thể cho thuê xe mô tô trong thời gian từ ngày 16/7/2025 đến ngày xét xử sơ thẩm (23/6/2026), tương ứng 343 ngày × 150.000 đồng/ngày = 51.450.000 đồng. Tại phiên tòa, xét thấy bị cáo M không có công ăn việc làm ổn định, hoàn cảnh gia đình khó khăn nên anh H1 tự nguyện giảm yêu cầu bồi thường, chỉ yêu cầu bị cáo bồi thường giá trị xe mô tô là 14.000.000 đồng và khoản thu nhập bị mất là 15.000.000 đồng. Bị cáo đồng ý bồi thường giá trị xe mô tô nhưng hiện chưa có khả năng thanh toán; còn đối với khoản tiền 15.000.000 đồng bị cáo không đồng ý bồi thường, lý do bị cáo không có tiền trả. Xét thấy số tiền anh H1 yêu cầu giảm đáng kể so với thiệt hại thực tế, có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại. Việc bị cáo không đồng ý bồi thường khoản tiền mất thu nhập không làm mất quyền yêu cầu hợp pháp của bị hại khi yêu cầu này có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận buộc bị cáo phải bồi thường cho anh H1 tổng số tiền 29.000.000 đồng, gồm 14.000.000 đồng giá trị xe mô tô và 15.000.000 đồng tiền thu nhập bị mất. 7 Đối với yêu cầu của anh G: Anh G yêu cầu bị cáo M phải hoàn trả số tiền 20.000.000 đồng là số tiền bị cáo có được từ việc cầm cố chiếc xe mô tô do bị cáo chiếm đoạt và đã tiêu xài hết. Bị cáo đồng ý hoàn trả số tiền này nhưng hiện chưa có khả năng thanh toán, sau khi có điều kiện sẽ thực hiện nghĩa vụ. Xét thấy đây là khoản tiền bị cáo đã chiếm hưởng từ hành vi phạm tội, yêu cầu của anh G là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[8] Về hình phạt bổ sung: Quá trình điều tra và tại phiên tòa xác định được bị cáo Trần Duy M không có tài sản và thu nhập nên không áp dụng hình phạt bổ sung là hình phạt tiền đối với bị cáo.

[9] Đối với Dương Minh N và Lê Ngọc T, quá trình điều tra xác định: N và T chỉ đi cùng Trần Duy M đến cửa hàng thuê xe 168 của anh C và đến nhà anh G, không được M trao đổi, bàn bạc về việc thuê xe để chiếm đoạt tài sản, M chỉ nói rủ đi chơi. Tại nhà anh G, M một mình vào trong nhà anh G để cầm cố xe mô tô, còn N và T ngồi uống nước ngoài sân. Sau khi cầm cố xe, M tiêu xài một mình, N và T không biết và không được hưởng lợi gì. Cơ quan điều tra không đề cập xử lý là có căn cứ. Đối với anh Dương Mạnh L, quá trình điều tra xác định: Anh L1 là lái xe taxi, ngày 12/8/2025 có chở M, N và T đến các địa điểm theo yêu cầu để lấy tiền cước, không biết việc M thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và không được hưởng lợi gì. Do vậy, Cơ quan điều tra không đề cập xử lý đối với anh L1 là có căn cứ. Đối với anh Trần Xuân Q, quá trình điều tra xác định: Khi mua xe mô tô biển kiểm soát 88AD-034.64 do M mang đến bán, M nói xe thuộc sở hữu của mình nên anh Q không biết đây là tài sản do phạm tội mà có. Cơ quan điều tra không đề cập xử lý đối với anh Q là có căn cứ. Đối với Đàm Văn C và Đoàn Văn H1 giao xe cho Trần Duy M, có dấu hiệu vi phạm hành chính về hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh P đã chuyển hồ sơ đến Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh P để xem xét ra Quyết định xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền. Đối với hành vi của Nguyễn Văn G cho M vay số tiền 22.000.000 đồng trong thời hạn 01 tháng, thu lãi 2.000.000 đồng/tháng, tương đương mức lãi suất 109,5%/năm. Kết quả điều tra xác định G chưa có tiền án, tiền sự; số tiền thu lợi bất chính là 2.000.000 đồng nên chưa đủ yếu tố cấu thành tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”. Ngày 22/4/2026, Công an xã L đã ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 28/QĐ-XPHC xử phạt số tiền 15.000.000 đồng đối với G.

[10] Về án phí: Buộc bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, bị cáo Trần Duy M còn phải chịu án phí dân sự trong vụ án hình sự đối với phần nghĩa vụ mà bị cáo phải thực hiện với số tiền là 3.950.000 đồng 8 (79.000.000 đồng x 5%).