Bản án 55/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bị đơn được làm trong thời hạn luật định và đảm bảo về nội dung theo các quy định tại Điều 271; Điều 272; Điều 273 và Điều 276 Bộ luật tố tụng Dân sự 2015, nên được chấp nhận để xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Xét nội dung kháng cáo của bị đơn anh Nguyễn Thái T; tính pháp lý của các tài liệu chứng cứ mà các bên đương sự cung cấp Hội đồng xét xử thấy rằng: Thửa đất tranh chấp được xác định là lô đất số 4, diện tích 231m2 theo sơ đồ quản lý khu ga M năm 1999, được cập nhật, chỉnh lý thành thửa đất số 68, TBĐ số 9 năm 2006 diện tích 284,4m2 và được đo đạc, chỉnh lý năm 2023 thành thửa đất số 116, TBĐ số 59, diện tích 277,4m2 xã S, huyện L, tỉnh Quảng Bình (nay là xã L, tỉnh Quảng Trị). Theo bà Nguyễn Thị S trình bày thì ông Phan Đức T1 là công nhân cung đường M đã có đơn xin cấp đất làm nhà ở và được Xí nghiệp Q2, Liên hiệp đường sắt Việt Nam duyệt cấp cho lô đất số 4, diện tích 231m2 theo sơ đồ quản lý khu ga M năm 1999. Đến ngày 16/12/2005, vợ chồng ông T1 chuyển nhượng thửa đất trên cho bà S. Việc chuyển nhượng thực hiện bằng giấy viết tay, có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã S ngày 17/02/2006. Tuy nhiên xem xét đơn xin cấp đất làm nhà ở và ý kiến phê duyệt của Xí nghiệp Q2 ngày 20/9/1999 thấy nội dung phê duyệt ghi rõ: …“Hiện tại khu ga M chưa có quy hoạch phát triển, xí nghiệp đồng ý cho ông Phan Đức T1 là công nhân cung đường M sử dụng lô đất số 4 có sơ đồ kèm theo. Diện tích 231m2 để làm nhà ở. Trước khi làm nhà ông T1 phải làm đầy đủ thủ tục để địa phương cấp đất”... Đồng thời, tại Giấy chuyển nhượng đất giữa ông Phan Đức T1 và bà Nguyễn Thị S lập ngày 16/12/2005 có ý kiến của UBND xã S ngày 17/02/2006 …“UBND xã yêu cầu hộ gia đình làm đầy đủ thủ tục pháp lý về miếng đất đang ở trước khi làm thủ tục chuyển nhượng đất cho hộ khác”. Như vậy, sau khi được Xí nghiệp quản lý đường sắt phê duyệt việc sử dụng lô đất số 4 nhưng ông T1 không làm nhà ở tại vị trí đó và cũng không làm các thủ tục về cấp giấy chứng nhận quyền sử đất theo quy định pháp luật. Tại thời điểm chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà S, ông T1 cũng chưa thực hiện các thủ tục pháp lý về cấp giấy chứng nhận quyền sử đất, chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận quyền sử dụng đất, đồng nghĩa với việc ông chưa có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định. Việc Ủy ban nhân dân xã S xác nhận vào Giấy chuyển nhượng chỉ là xác nhận việc ông T1 và vợ bà M có hộ khẩu thường trú tại Xã S và Ủy ban nhân dân xã V1 yêu cầu ông T1 làm các thủ tục pháp lý về đất trước khi làm thủ tục chuyển nhượng. 7 Thửa đất tranh chấp được xác định là lô đất số 4, diện tích 231m2 theo sơ đồ quản lý khu ga M năm 1999, được cập nhật, chỉnh lý thành thửa đất số 68, TBĐ số 9 năm 2006 diện tích 284,4m2 và được đo đạc, chỉnh lý năm 2023 thành thửa đất số 116, TBĐ số 59, diện tích 277,4m2 xã S, huyện L, tỉnh Quảng Bình (nay là xã L, tỉnh Quảng Trị), nhưng tại quyển số 01 trong số mục kê đất đai do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q phê duyệt năm 2006, số thứ tự thửa đất 68, thuộc tờ bản đồ số 09 có tên người sử dụng, quản lý là Hộ ông Nguyễn Thanh N; loại đất TSN; trong khi đó, tại quyển số 002 trong số mục kê đất đai do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q phê duyệt ngày 08/12/2023, thửa đất số 116 thuộc tờ bản đồ số 59, thể hiện tên người sử dụng, quản lý đất là Bà Nguyễn Thị S; loại đất TSN.

Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa xác định rõ ông Nguyễn Thanh N là ai, liên quan như thế nào đến thửa đất và vì sao quy chủ cho ông Nguyễn Thanh N tại thời điểm năm 2006. Đồng thời năm 2019 và năm 2021 Ủy ban nhân dân xã S đã tiến hành hoà giải, đất đang tranh chấp nhưng năm 2023 Sở T đã ghi nhận trong sổ mục kê quy chủ cho bà S là người sử dụng mặc dù trước đó không có tên bà S và thực tế bà S cũng chưa sử dụng thửa đất này. Tòa án sơ thẩm chưa làm rõ việc xác định quy chủ đối với thửa đất trên cho bà S có đúng hay không. Việc Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào Công văn số 267/CV-CNVPĐK ngày 13/10/2025 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai khu vực 8 trả lời “Thửa đất số 68… quy chủ cho bà Nguyễn Thị S” để xác định quyền sử dụng đất cho bà S và chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà S là chưa đánh giá đúng nguồn gốc thửa đất tranh chấp, cũng như giá trị pháp lý các tài liệu, chứng cứ do các bên cung cấp.

[3]. Tại phần Quyết định của Bản án sơ thẩm số 29/2025/DS-ST ngày 25/12/2025 của Toà án nhân dân khu vực 4, tỉnh Quảng Trị có sai sót như sau: Tại phần quyết định của bản án xác định …“(Theo sơ đồ mô tả và kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ lập ngày 15/8/2025 và kết quả kiểm tra sơ đồ thửa đất ngày 10/12/2025). Sơ đồ mô tả và kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 15/8/2025 và kết quả kiểm tra sơ đồ thửa đất ngày 10/12/2025 là một phần không tách rời của bản án sơ thẩm”… Tuy nhiên số liệu của hai bản vẽ sơ đồ nói trên có sự chênh lệch; các thông tin thửa đất tranh chấp trong phần quyết định của bản án về tứ cận, chiều dài các cạnh đối chiếu với số liệu, kích thước, thông tin kỷ thuật thể hiện trên sơ đồ thẩm định ngày 15/8/2025 và sơ đồ thửa đất ngày 10/12/2025 không trùng khớp.

[4]. Về hoạt động tố tụng, thấy rằng: Ngày 03/12/2025 Hội đồng xét xử sơ thẩm quyết định tạm ngừng phiên tòa do các bên đương sự không thống nhất được khối lượng đất đã dùng để san lấp mặt bằng trên phần diện tích đất tranh chấp.

Tuy nhiên, sau khi tạm ngừng phiên tòa, tại búc lục số 298 thể hiện 01 sơ đồ thửa đất xác lập, đo vẽ ngày 10/12/2025 nhưng không có các tài liệu tố tụng kèm theo thể hiện bản vẽ sơ đồ thửa đất ngày 10/12/2025 được tiến hành theo trình tự thủ tục tố tụng quy định. 8

Từ những phân tích, nhận định như trên xét thấy cần hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án khu vực 4, tỉnh Quảng Trị để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[5]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Bị đơn không phải chịu án phí phúc thẩm. Nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm và chi phí tố tụng được xác định lại khi giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm.